IV KKN 546/97 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KKN 546/97

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 sierpnia 2002 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Prezes Lech Paprzycki (przewodniczący)

SSN Lidia Misiurkiewicz (spr.)

SSN Jacek Sobczak

Protokolant: Anna Błachnio-Parzych

w sprawie M. Z.

oskarżonej z art. 178 § 1 dkk w zw. z art. 25 § 2 dkk

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 2 sierpnia 2002 r.

kasacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonej

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w N.

z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt II Ka […]

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w N.

z dnia 4 lutego 1997 r., sygn. akt II K […]

1. uchyla zaskarżony wyrok i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu

Rejonowego w N. i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 kpk w związku

z art. 101 § 2 i 3 kk postępowanie wobec M. Z. a w odniesieniu

do M. S. w związku z art. 435 kpk – umarza; zwalnia oskarżyciela

prywatnego S. F. od kosztów sądowych w sprawie;

2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokata J. R. – Kancelaria

Adwokacka w W. 500 (pięćset) złotych opłaty za udział obrońcy

z urzędu – M. Z. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym

UZASADNIENIE

M. Z. i M. S. oskarżone zostały o to, że „w dniu 29 października 1995 r.

w K. rejonu n. publicznie powiedziały do oskarżyciela prywatnego (S. F.), że

wychował on syna na złodzieja i bandytę, który siedział w więzieniu,

co jest nieprawdą, przy czym oskarżona M. Z. miała w stopniu znacznym

ograniczoną zdolność pokierowania swoim postępowaniem” – to jest

o przestępstwo z art. 178 § 1 kk z 1969 r. przy czym w odniesieniu do M. Z.

w związku z art. 25 § 2 kk z 1969 r.

Sąd Rejonowy w N., wyrokiem z dnia 4 lutego 1997 r. sygn. akt II K […],

na podstawie art. 27 § 1, 29 § 1 – kk z 1969 r. i art. 361 § 1 kpk z 1969 r.

postępowanie wobec obu oskarżonych warunkowo umorzył na okres jednego

roku próby.

Od

powyższego

wyroku

apelację

wniósł

obrońca

oskarżonych

kwestionując ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę wyroku i w

konsekwencji winę obu oskarżonych, wnioskując ich uniewinnienie.

Sąd Wojewódzki w N., wyrokiem z dnia 7 kwietnia 1997 r. sygn. akt II Ka […],

po rozpoznaniu sprawy obu oskarżonych z powodu apelacji wniesionej przez ich

obrońcę, zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

Powyższy wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżył, w trybie kasacji,

obrońca M. Z. (kasacja M. S. wobec nieuiszczenia opłaty od kasacji została

pozostawiona bez biegu - k 155), i zarzucając mające wpływ na treść wyroku

naruszenie prawa, a to:

1) art. 155 § 1 i 3 kpk (z 1969 r.) poprzez pominięcie wniosków

dowodowych mających wykazać niewinność oskarżonej i bezpodstawność

pomówień oskarżyciela i jego rodziny i naruszenie zasady zakazu antycypacji

dowodów,

2) art. 3 § 1 i art. 4 § 1 kpk (z 1969 r.) poprzez dowolną i wybiórczą ocenę

materiału dowodowego sprawy i bezkrytyczne oparcie się „na wyjaśnieniach i

zeznaniach świadków” oskarżenia włącznie z oskarżycielem prywatnym,

pomimo istotnych dla oceny ich wiarygodności podanych sprzeczności

mających istotne znaczenie dla sprawy,

3) art. 357 i 372 kpk poprzez pominięcie ustaleń w zakresie godziny

popełnienia występku przez oskarżoną podanej przez oskarżyciela prywatnego –

S. F. w zeznaniach w nawiązaniu do dowodów wnioskowanych przez oskarżoną

M. S.,

wniósł – o „uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go

orzeczenia Sądu Rejonowego w N. z dnia 4.02.1997 r. sygn. akt II K […]

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji”.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Nie wdając się w ocenę zasadności podniesionych w kasacji zarzutów,

zaskarżony wyrok w całości, tak w odniesieniu do M. Z. jak i – z urzędu –

z przyczyn określonych w art. 435 kpk – wobec M. S. podlega uchyleniu

niezależnie od granic kasacji i wpływu podniesionych w niej uchybień na treść

tego orzeczenia, z powodu przewidzianego w art. 439 § 1 pkt 2 kpk.

Sąd Wojewódzki w N. – jako sąd odwoławczy orzekał w składzie jednego

sędziego sądu rejonowego – delegowanego do sądu wojewódzkiego, a więc

z oczywistą obrazą art. 24 § 2 usp z 1985 r. (obecnie art. 46 § 2 usp z 2001 r.),

co stanowiło uchybienie w postaci nienależytej obsady sądu, o którym mowa

w art. 388 pkt 2 kpk z 1969 r. (obecnie art. 439 § 1 pkt 2 kpk). Artykuł 24 § 2

usp z 1985 r. stanowi, że sędzia sądu niższego nie może być przewodniczącym

składu sądzącego. Natomiast z treści zdania drugiego wynika, że Minister

Sprawiedliwości może przyznać sędziemu sądu rejonowego, delegowanemu

do sądu wojewódzkiego, prawo przewodniczenia w sprawach rozpoznawanych

przez ten Sąd w pierwszej instancji w składzie jednego sędziego i dwóch

ławników oraz w składzie jednego sędziego.

Nie ulega wątpliwości, że sąd wojewódzki (następnie okręgowy) jako sąd

pierwszej instancji nie orzekał w składzie jednoosobowym (art. 19 § 1 i 20 § 1

kpk z 1969 r.), co bynajmniej nie oznacza, że sędzia rejonowy mógł orzekać

jednoosobowo w sądzie wojewódzkim w postępowaniu odwoławczym w

oparciu o przepis art. 429 § 1-3 kpk z 1969 r. Taka ewentualna wykładnia art. 24

§ 2 usp z 1985 r. prowadziłaby do absurdu.

Pamiętać wszak należy, że art. 24 § 2 usp nie odnosi się tylko do sędziów

orzekających w postępowaniu karnym, ale dotyczy również postępowania

cywilnego, w którym to postępowaniu w pierwszej instancji było i jest

przewidziane orzekanie w składzie jednoosobowym.

Nie można więc przekładać ustawowego zakazu orzekania przez sąd

wojewódzki (okręgowy) w postępowaniu karnym w składzie jednoosobowym w

pierwszej instancji na dopuszczalność orzekania w takim składzie przez

sędziego rejonowego delegowanego do sądu wojewódzkiego (okręgowego) – w

postępowaniu odwoławczym.

Z tych też powodów należało, wobec bezwzględnej przyczyny

odwoławczej, uchylić zaskarżony wyrok w stosunku do M. Z. a w związku

z treścią art. 435 kpk również w odniesieniu do M. S..

Z uwagi na to, że w odniesieniu do obu oskarżonych zachodzi nadto

okoliczność wyłączająca postępowanie wymieniona w art. 17 § 1 pkt 6 kpk

(przedawnienie – w związku z art. 101 § 2 i 3 kk) – należało również uchylić

wyrok Sądu Rejonowego w N. utrzymany w mocy zaskarżonym wyrokiem

Sądu Wojewódzkiego i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 kpk w zw. z art. 101 § 2

i 3 kk postępowanie w odniesieniu do M. Z. i M. S. (w związku z art. 435 kpk)

umorzyć.

Jednocześnie Sąd Najwyższy uznał za celowe zwolnić oskarżyciela

prywatnego – S. F. od kosztów sądowych w sprawie.

Przewodniczący: Prezes SN (Lech Paprzycki)

Sędziowie: SSN (Lidia Misiurkiewicz)

SSN (Jacek Sobczak)

aw

f/ak