IV KKN 386/96 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KKN 386/96

POSTANOWIENIE

Dnia 26 września 2001 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie

następującym:

Przewodniczący: SSN – Józef Szewczyk (spr.)

Sędziowie:

SN – Henryk Gradzik

SO del. do SN – Marek Pietruszyński

Protokolant – Ewa Sokołowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej – Krzysztofa Parchimowicza

po rozpoznaniu w dniu 26 września 2001 r.

sprawy M. J. i M. S.

skazanych z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1993 r. o oznaczaniu

wyrobów znakami skarbowymi akcyzy (Dz. U. Nr 127, poz. 584 ze zm.) i

innych

z powodu kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanych

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K.

z dnia 7 maja 1996 r., sygn. akt IX Kr […]

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w S.

z dnia 10 lipca 1995 r., sygn. akt II K […]

oddala kasację, a kosztami procesu postępowania kasacyjnego

obciąża w częściach równych obu skazanych.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 lipca 1995 r., sygn. akt II K […] Sąd Rejonowy w S.

uznał:

1. M. J. za winnego tego, że nabył od nieustalonej osoby 484 butelki

o pojemności 0,5 l pochodzące z niedozwolonego wyrobu wytworu

spirytusowego tj. czynu z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r.

o zwalczaniu niedozwolonego wyrobu spirytusu i za to na podstawie tego

przepisu skazał go na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności i 300 zł

grzywny.

2. M. J. i M. S. za winnych tego, że w dniu 2 listopada 1994 r. w S. weszli

w posiadanie wyrobów spirytusowych objętych obowiązkiem oznaczenia

znakami skarbowymi akcyzy w ilości 484 butelek o pojemności 0,5 l każda

z nalepkami oryginalnych wódek gatunkowych „C.”, „E.”, „K.”, „M.”

zakapslowanych w typowy dla oryginalnych wódek sposób, co wskazuje

na przeznaczenie do działalności handlowej i kwalifikując ten czyn jako

występek z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1993 r. o oznaczaniu

wyrobów znakami skarbowymi akcyzy i na mocy tegoż przepisu skazał

oskarżonych na kary po 6 miesięcy pozbawienia wolności i po 10.000 zł

grzywny.

3. M. J. za winnego tego, że w dniu 2 listopada 1994 r. w S. podczas kontroli

drogowej posłużył się okazując funkcjonariuszowi Policji jako autentyczne

prawo jazdy kat. ABC nr […] wystawione na druku serii nr […] sfałszowane

przez wpisanie fałszywych danych na oryginalnym blankiecie pochodzącym

z przestępstwa, tj. popełnienia występku z art. 265 § 1 kk i za to na podstawie

powołanego przepisu skazał oskarżonego na karę 6 miesięcy pozbawienia

wolności.

4. M. J. winnym tego, że w dniu 2 listopada 1994 r. w S. przywłaszczył sobie

dowód osobisty […] wystawiony 16 lipca 1987 r. przez Naczelnika

Gminy H. na nazwisko R. F. K. i kwalifikując ten czyn jako występek

z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności

i dowodach osobistych, na mocy tego przepisu skazał go na karę 4 miesięcy

pozbawienia wolności.

Sąd orzekł wobec M. J. karę łączną 1 roku pozbawienia wolności

i 10.000 zł grzywny.

Wykonanie orzeczonych kar pozbawienia wolności zawieszono każdemu

z oskarżonych na okres 3 lat próby.

Na mocy art. 48 kk Sąd orzekł przepadek prawa jazdy o nr rej. […]

wypisanego na nazwisko M. J. oraz 484 butelek o pojemności 0,5 l każda

przechowywanych w Urzędzie Skarbowym w S..

Powyższy wyrok zaskarżył obrońca oskarżonych, który w apelacji

zarzucił:

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

polegający na niesłusznym przyjęciu w zakresie czynu 1, że wyrób

alkoholowy sporządzony na bazie spirytusu jest wytworem spirytusowym w

rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy o zwalczaniu niedozwolonego wyrobu

spirytusu, a co do czynu opisanego w pkt IV na niesłusznym uznaniu, że

oskarżony J. przywłaszczył sobie dowód osobisty,

- obrazę prawa materialnego, a to art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1993 r.

o oznaczaniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy (odnośnie obu

oskarżonych).

W oparciu o wskazane zarzuty obrońca wniósł o:

- zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie M. J. od przypisanych mu

w pkt 2 i 4 wyroku przestępstw i zmianę wyroku w zakresie pkt 1

z przyjęciem, że osk. J. dopuścił się wykroczenia z art. 43 ust. 3 ustawy

o wychowaniu w trzeźwości (Dz. U. Nr 35 poz. 230 z 1982 r.),

- uniewinnienie M. S. od zarzutu popełnienia przestępstwa opisanego

w pkt 2 wyroku.

Sąd Wojewódzki w K., wyrokiem z dnia 7 maja 1996 r., sygn. akt

IX Kr […] zaskarżony wyrok zmienił w ten sposób, iż uniewinnił M. J.

od popełnienia czynu opisanego w pkt 1 wyroku. W konsekwencji Sąd II

instancji wymierzył temu oskarżonemu nową karę łączną pozbawienia wolności

i grzywny.

Od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. w zakresie czynu opisanego

w pkt 2 wyroku Sądu I instancji kasację na rzecz obu oskarżonych wywiódł

obrońca, który zarzucił:

- rażącą obrazę prawa materialnego, a mianowicie art. 22 ust. 1 ustawy o

oznaczaniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy, mającą wpływ na treść

wyroku, a polegającą na błędnej wykładni zakresu przedmiotowego i

podmiotowego tegoż przepisu.

Na podstawie tego zarzutu autor kasacji wniósł o zmianę zaskarżonego

wyroku i uniewinnienie oskarżonych od zarzutu popełnienia przestępstwa z art.

22 ust. 1 ustawy o oznaczaniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy,

względnie o uchylenie w tym zakresie wyroków Sądów obu instancji i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Występujący na rozprawie kasacyjnej Prokurator Prokuratury Krajowej

poparł kasację obrońcy i wniósł o uniewinnienie skazanych, gdyż Skarb

Państwa nie może czerpać dochodów powstałych w wyniku obciążenia akcyzą

towarów uzyskanych w nielegalny sposób.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem obrońcy M. J. i M. S. nie dopuścili się przestępstwa opisanego w

art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1993 r. o oznaczaniu wyrobów znakami

skarbowymi akcyzy (dalej zwanej ustawą akcyzową), gdyż nie byli

posiadaczami wódki w rozumieniu stanu opisanego w art. 336 kc.

Nadto czynność kupna alkoholu przez oskarżonych była nielegalna, sprzeczna

z prawem, dotyczyła transakcji, która nie może być przedmiotem prawnie

skutecznej umowy, co według autora kasacji i Prokuratora Prokuratury Krajowej

wyłącza możliwość opodatkowania tej wódki akcyzą, a w konsekwencji

skazania oskarżonych na podstawie przepisów ustawy akcyzowej.

Zaprezentowane stanowiska w świetle przepisów ustawy akcyzowej nie

zasługuje na aprobatę. Orzekający w tej sprawie skład Sądu Najwyższego

podziela pogląd wyrażony w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego podjętej w

dniu 14 października 1999 r. (I KZP 32/99), iż „zakres pojęcia posiadania,

stanowiącego znamię przestępstwa określonego w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 2

grudnia 1993 r. o oznaczaniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy (Dz. U. Nr

127, poz. 584 ze zm.), nie jest ograniczony do posiadania samoistnego lub

zależnego w rozumieniu art. 336 kc, lecz obejmuje każde faktyczne władanie

wyrobami, w tym również wykonywane za kogo innego” (OSNKW 1999, z. 1112, poz. 68). Oczywiście przepisy ustawy akcyzowej miały zabezpieczyć

wykonanie obowiązku zapłaty podatku akcyzowego ciążącego na wszystkich

„legalnych uczestnikach” obrotu gospodarczego przy zbywaniu wyrobów lub

wprowadzaniu ich w inny sposób do obrotu. (Gdyby tylko taki cel przyświecał

omawianej ustawie, to osoby posiadające towary akcyzowe uzyskane w

nielegalny sposób – jako nie mogące z natury rzeczy opodatkować sprzecznych

z prawem transakcji nie podlegałyby odpowiedzialności karnej za brak akcyzy

na posiadanych wyrobach objętych obowiązkiem oznaczania znakami akcyzy.)

Jednakże celem ustawy nie jest tylko bezpośrednia ochrona wpływów

budżetowych z tytułu podatku akcyzowego. Ustawa chroni także interes

Państwa w ten sposób, że przepisami prawa karnego godzi w nielegalny obrót

gospodarczy prowadzony w szarej strefie. Jej zadaniem jest również

wyeliminowanie przemytu wyrobów akcyzowych oraz ich nielegalnej produkcji

(por. Diariusz Sejmowy 1993 r. pierwszy dzień obrad – 1 grudnia 1993).

Przecież osoby nielegalnie obracające wyrobami akcyzowymi unikają

jakiegokolwiek opodatkowania, w związku z czym działalność ta winna być

zwalczana w każdy możliwy sposób. Ustawodawca nie ograniczył podmiotów

tych przestępstw do osób zobowiązanych do oznaczania wyrobów znakami

akcyzy (producentów, importerów) lecz oznaczył krąg możliwych sprawców

słowem „kto”, nadając tym przestępstwom charakter powszechny. Stosownie do

treści art. 2 ustawy akcyzowej, wyroby podlegające obowiązkowi akcyzy nie

mogą występować w obrocie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ich

uprzedniego prawidłowego oznaczenia odpowiednimi znakami akcyzy. Ogólnie

wiadomo, że najczęściej nielegalny obrót wyrobami akcyzowymi (przemyt,

wytwarzanie napoi alkoholowych) prowadzą duże zorganizowane grupy

przestępcze. Okoliczności wprowadzenia tych wyrobów do obrotu są trudne do

ustalenia. W przedmiotowej sytuacji ujawnienie posiadania nieoznakowanych

akcyzą wyrobów w magazynach, czy w czasie transportu powoduje

zastosowanie wobec posiadaczy przepisów ustawy akcyzowej.

Ustawodawca zastosował tu model kryminalizacji uproszczonej. Polega

ona na typizowaniu jako przestępstw zachowań ukrywających inne, trudne do

udowodnienia przestępstwa, charakteryzujące się wyższym stopniem społecznej

szkodliwości (por. L. Gardocki: Zagadnienia teorii kryminalizacji. Warszawa

1990, s. 67).

Oskarżeni M. J. i M. S. w okresie objętym ustawą akcyzową posiadali

wódkę bez znaków akcyzy w ilościach wskazujących na przeznaczenie

do działalności handlowej, a więc zachowaniem swym wyczerpali znamiona

przestępstwa opisanego w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1993 r.

o oznaczaniu wyrobów znakami akcyzy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy oddalił kasację. O kosztach

sądowych postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 627 kpk.

Przewodniczący: SSN (Józef Szewczyk)

Sędziowie: SN (Henryk Gradzik)

SO del. do SN (Marek Pietruszyński)

aw

f/es