IV KKN 303/97 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KKN 303/97

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 października 2001 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie

następującym:

Przewodniczący: SSN – Feliks Tarnowski

Sędziowie:

SN – Jacek Sobczak

SSO del. do SN – Marek Pietruszyński (spr.)

Protokolant – Jolanta Grabowska

po rozpoznaniu w dniu 9 października 2001 r.

sprawy R. G.

oskarżonego z art. 178 § 1 d.kk – dwukrotnie

z powodu kasacji, wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w P.

z dnia 21 lutego 1997 r., sygn. II Ka […]

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w J.

z dnia 11 grudnia 1996 r., sygn. II K […]

1. uchyla

zaskarżony

wyrok

i

sprawę

przekazuje

Sądowi

Okręgowemu w K. – Ośrodek Zamiejscowy w P. do ponownego

rozpoznania w postępowaniu odwoławczym,

2. zarządza zwrot na rzecz oskarżyciela prywatnego Z. B.

uiszczonej opłaty od kasacji w kwocie 300 złotych.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sadu Rejonowego w J. z 11 grudnia 1996 r., sygn. akt

II K […] R. G. został uznany za winnego popełnienia czynów polegających

na tym, że: 1) w dniu 20 sierpnia 1996 r. w L. w woj. […] na ulicy

pod budynkiem Banku […] pomawiał oskarżyciela prywatnego Z. B. o taki

zachowanie, które mogło poniżyć go w opinii publicznej, to jest głośno

krzyczał, że złapał go na gorącym uczynku ze swoja żoną, iż uprawiał seks,

oraz wyzywał go od k... i ch... to jest przestępstwa z art. 178 § 1 d.k.k., 2)

w dniu 21 sierpnia 1996r. w L. w woj. […] pomawiał oskarżyciela prywatnego

Z. B. o takie postępowanie, które mogło poniżyć go w opinii publicznej i wołał

„że złapał go na gorącym uczynku” i wyzywał go obelżywymi słowami,

to jest przestępstw z art. 178 § 1 d.k.k. i za te przestępstwa skazany został

na kary po 550 złotych grzywny i karę łączną 600 złotych grzywny.

Od tego wyroku apelację złożył obrońca oskarżonego zarzucając obrazę prawa

materialnego art. 178 § 1 d.k.k. i art. 179 § 1 i 2 d.k.k. oraz obrazę przepisów

prawa procesowego: art. 157 § 3, art. 3, art. 4, art. 357, art. 372 d.k.p.k. poprzez

uwzględnienia w orzeczeniu sądu pierwszej instancji jedynie okoliczności

dla oskarżonego niekorzystnych i naruszenie zasady swobodnej oceny

dowodów. Zarzucił nadto błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych

za podstawę orzeczenia wyrażający się w ustaleniu, że oskarżony pomawiał

oskarżyciela prywatnego o zachowanie mogące poniżyć go w opinii publicznej.

W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

Sąd Wojewódzki w P. wyrokiem z dnia 21 lutego 1997 r., sygn. akt

II Ka […] zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego i uniewinnił

oskarżonego od popełnienia czynów przypisanych mu w tym wyroku.

Od tego orzeczenia kasację wniósł pełnomocnik oskarżyciela prywatnego

zarzucając odnośnie czynu z 20 sierpnia 1996 r. rażące naruszenie przepisów

prawa procesowego przez niedokonanie szczegółowej analizy całokształtu

okoliczności faktycznych ujawnionych na rozprawie przed sądem pierwszej

instancji oraz nierozważenie ustaleń zawartych w wyroku tego sądu. W kasacji

zarzucono

również

wewnętrzną

sprzeczność

wyroku

–

znajdującą

odzwierciedlenie w uzasadnieniu tego orzeczenia – co do ustaleń faktycznych

w zakresie zdarzenia z 20 sierpnia 1996 r. Odnośnie czynu zaistniałego w dniu

21 sierpnia 1996r. zarzucono rażące naruszenie prawa materialnego art. 179 § 1

d.k.k. W konkluzji wniesiono o uchylenie wyroku sądu odwoławczego i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi w postępowaniu

odwoławczym.

Kasacja jest zasadna. Trafny jest zarzut kasacji, że sąd odwoławczy

wbrew nakazom wynikającym z treści przepisów: art. 386 § 2, art. 357, art. 406

§ 2 .k.p.k. z 1969 r. oparł swoje rozstrzygnięcie li tylko na fragmencie a nie

całokształcie materiału dowodowego ujawnionego w toku rozprawy przed

sądem pierwszej instancji i nie uzasadnił dokonanego wyboru w sposób

wyczerpujący zgodny z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego

myślenia. Trafnie zarzucono również w kasacji wewnętrzną sprzeczność

ustaleń faktycznych sądu odwoławczego w kontekście zdarzenia zaistniałego w

dniu 20 sierpnia 1996 r. Na wstępie rozważań sąd odwoławczy uznając trafność

ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji co do zdarzenia z 20 sierpnia 1996

r., wskazał na konieczność dokonania tylko innej oceny dowodów

zgromadzonych w toku rozprawy przed tym sądem. Wbrew jednak tym

stwierdzeniom sąd drugiej instancji dokonał własnych ustaleń faktycznych.

Te nowe ustalenia faktyczne znalazły podstawę w wyselekcjonowanych przez

sąd odwoławczy dowodach (wyjaśnieniach oskarżonego, zeznaniach świadkówpolicjantów: M. N. i M. S.). Wskazać przy tym należy, że tylko wyjaśnienia

oskarżonego dotyczyły bezpośrednio zdarzenia, które miał on zaobserwować

w banku. Ustalając w taki sposób podstawę faktyczną swojego orzeczenia sąd

drugiej instancji pominął, podstawowe dla omawianej kwestii dowody

zgromadzone przez sąd pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie (zeznania:

oskarżyciela prywatnego, Z. G.). Konfrontacja zaś dowodów uwzględnionych

przez sąd odwoławczy z dowodami odrzuconymi przez ten sąd miałaby

relewantne znaczenie dla ustaleń faktycznych co do wskazanego na wstępie

czynu. Co więcej, mimo nie uwzględnienia w podstawie faktycznej orzeczenia

całości materiału dowodowego, sąd drugiej instancji orzekając odmiennie

co do istoty sprawy nie

przedstawił wyczerpującej i logicznej argumentacji

wskazującej na rodzaj uchybienia, którego dopuścił się Sąd Rejonowy choćby

w zakresie

oceny

dowodów jak i pozwalającej ocenić zasadność decyzji

Sądu Wojewódzkiego o uznaniu wiarygodności jednych a niewiarygodności

innych dowodów. Powyższe okoliczności uzasadniają stwierdzenie, że

sąd odwoławczy orzekając odmiennie co do istoty sprawy naruszył nakaz

przeprowadzenia szczegółowej analizy zebranego materiału dowodowego

i dopiero na tej podstawie przekonywującego wykazania, na czym polegało

uchybienie, którego dopuścił się sad pierwszej instancji (zobacz wyrok Sądu

Najwyższego z 30 maja 1974 r. III KRN 22/74 opublikowany w OSNKW

1974 r., z.9, poz. 172). Wskazane powyżej ustalenia faktyczne sądu

odwoławczego co do zdarzenia z 20 sierpnia 1996 r. nie były jedynymi

ustaleniami co do faktów poczynionymi przez ten sąd. W dalszym fragmencie

rozważań dotyczących czynu wyżej wskazanego, sąd drugiej instancji ponownie

zaakceptował ustalenia co do faktów poczynione przez sąd pierwszej instancji.

Na podstawie tych alternatywnych ustaleń faktycznych sąd odwoławczy

dopuścił możliwość uznania wypowiedzi oskarżonego o postępowaniu

oskarżyciela prywatnego za prawdziwą jak i fałszywą, nie wskazując przy tym

w uzasadnieniu orzeczenia, w sposób nie budzący wątpliwości, którą z tych

wypowiedzi uczynił przedmiotem rozstrzygnięcia. Tego rodzaju ustaleniom

alternatywnym sprzeciwiała się treść art. 360 § 1 k.p.k. z 1969 r. wobec czego

nie mogły zyskać aprobaty sądu kasacyjnego. Na marginesie tych rozważań

stwierdzić należało, że stanowisko sądu odwoławczego o możliwości

zastosowania do tego czynu – przy uznaniu trafności ustaleń sądu pierwszej

instancji co do stanu faktycznego – dyspozycji art. 179 § 1 d.k.k. nie zostało

uargumentowane w sposób wyczerpujący. Odnośnie czynu zaistniałego w dniu

21 sierpnia 1996r. trafny jest zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego

to jest dyspozycji art. 178 § 1 d.k.k. Rozważania prawne sądu odwoławczego

w zakresie tego czynu nie zostały poczynione w

Zabrakło w nich analizy

w kontekście

sposób wszechstronny.

dotyczącej miejsca działania oskarżonego

pozycji zawodowej oskarżyciela prywatnego. Reasumując

należało stwierdzić, że orzeczenie sądu drugiej instancji dotknięte takimi

uchybieniami nie mogło się ostać. Uchylając orzeczenie sądu odwoławczego

zgodnie z wnioskiem kasacji przekazano sprawę sądowi drugiej instancji to jest

zgodnie z treścią § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 18 maja 2001 r. w sprawie utworzenia sądów apelacyjnych, sądów

okręgowych i sądów rejonowych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów

właściwości (Dz. U. Nr 64, poz. 654) w brzmieniu nadanym rozporządzeniem

Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2001 r.(Dz. U. Nr 89, poz. 981)

zmieniającym rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 maja 2001r. –

Sądowi

Okręgowemu w K. Ośrodek Zamiejscowy w P. do ponownego

rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Przy ponownym rozpoznaniu

sprawy sąd odwoławczy powinien dokonać wszechstronnej analizy całokształtu

dowodów ujawnionych w toku procesu przed sądem pierwszej instancji i na tej

podstawie poczynić nie budzące wątpliwości ustalenia faktyczne i prawne,

a całość wywodów wszechstronnie uargumentować w uzasadnieniu wyroku.

Zwrot wniesionej opłaty od kasacji nastąpił na podstawie art. 527 § 4

k.p.k.

Z tych względów orzeczono jak na wstępie.

Przewodniczący: SSN (Feliks Tarnowski)

Sędziowie: SN (Jacek Sobczak)

SO del. do SN (Marek Pietruszyński)

aw

f/es