IV KKN 105/97 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KKN 105/97

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 lipca 2001 r.

Sąd Najwyższy - Izba Karna na rozprawie w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN – Marek Sokołowski (spr.)

Sędziowie SN: – Przemysław Kalinowski

– Dorota Rysińska

Protokolant – Wanda Ciszewska

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej – Franciszka Pasturczaka

po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2001 r.

sprawy W. M.

oskarżonego z art. 208 kk z 1969 r.

z powodu kasacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w (…)

z dnia 21 listopada 1996 r., sygn. VI Ka (…)

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K.

z dnia 4 września 1996 r., sygn. II K (…)

1. uchyla zaskarżony wyrok i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu

Rejonowego w K. i oskarżonego W. M. uniewinnia od zarzucanego

mu czynu,

2. zarządza zwrot na rzecz W. M. kwoty 300 (trzysta) złotych

uiszczonej tytułem opłaty od kasacji,

3. kosztami sądowymi postępowania w sprawie obciąża Skarb

Państwa.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 4 września 1996 r. sygn. akt II K (…)

uznał W. M. za winnego tego, że w nocy z 16/17 stycznia 1996 r. w B.,

wspólnie z inną osobą, włamał się do kiosku i zabrał w celu przywłaszczenia

artykuły o wartości 700 zł – to jest występku określonego w art. 208 kk z 1969

r.

Sąd Wojewódzki w (…) – po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez

obrońcę oskarżonego – wyrokiem z dnia 21 listopada 1996 r. sygn. akt IV Ka

(…) utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego.

Obrońca oskarżonego w kasacji od tego wyroku Sądu Wojewódzkiego

zarzucił obrazę przepisów prawa procesowego, a to art. 3 § 3, art. 4 § 1, art. 357

kpk i art. 372 § 1 pkt 1 kpk polegającą na przyjęciu, że eksperyment

osmologiczny – przeprowadzony w niniejszej sprawie – mógł zostać uznany za

pełnowartościowy i jedyny dowód popełnienia przez oskarżonego zarzucanego

mu przestępstwa. W konkluzji obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku oraz utrzymanego nim wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania sądowi I-szej Instancji.

Prokurator w pisemnej odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako

oczywiście bezzasadnej.

Rozstrzygając sprawę Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest zasadna. Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku powołał

się na wykładnię przyjętą w niepublikowanym wyroku Sądu Najwyższego z

dnia 22 sierpnia 1996 r. sygn. akt IV KKN 46/96 przyjmującą, że eksperyment

osmologiczny przeprowadzony tylko przy użyciu jednego psa może być uznany

za pełnowartościowy dowód także wówczas gdy jest on jedynym dowodem

popełnienia przestępstwa. Sąd Najwyższy – w składzie rozpoznającym niniejszą

sprawę – nie podziela tego poglądu, który zresztą spotkał się z trafną krytyką w

literaturze (por. Jerzy Biederman – Wartość dowodowa identyfikacji osoby na

podstawie śladu zapachowego – Prokuratura i Prawo 1998 z. 6 str. 103 i nast.),

akceptuje natomiast poglądy wyrażone w uzasadnieniu wyroku Sądu

Najwyższego z dnia 5 listopada 1999 r. sygn. akt V KKN 440/99 (OSNKW

1999 z. 11-12 poz. 76). Dla potrzeb rozstrzygnięcia niniejszej sprawy

zaakcentować należy następujące stwierdzenia zawarte w tym orzeczeniu :Jeżeli

przyjmie się, że skazanie może być oparte wyłącznie na jedynym dowodzie –

badaniu osmologicznym – to dowód ten musi być przeprowadzony w

nienaganny sposób z punktu metodologicznego, z uwzględnieniem aktualnego

stanu wiedzy w tym zakresie. Jednym z warunków przyjęcia, że wymogi te

zostały spełnione jest dokonanie rozpoznania przez dwa psy niezależnie od

siebie, a kolejnym przeprowadzenie tzw. „prób pustych”.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Wojewódzki nie

odróżnia czynności z użyciem psa tropiącego od eksperymentu osmologicznego

mającego na celu rozpoznanie po zapachu bowiem stwierdza, że „ustalenia

faktyczne istotnie poczynił Sąd Rejonowy w oparciu o eksperyment śledczy to

jest wskazania przez psa tropiącego”. Otóż jeden pies – tropiący – doprowadził

po śladach od kiosku do domu, w którym mieszka oskarżony wraz z rodziną, a

drugi w ramach przeprowadzonego eksperymentu wskazał na oskarżonego i

jego brata.

Ten eksperyment, który mógłby pozwolić na identyfikację konkretnej

osoby został przeprowadzony w sposób wadliwy. Podstawowym jego

mankamentem jest to, że rozpoznanie dokonane zostało tylko przez jednego

psa, co samo przez się stwarza niepewność jego wyników.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzono „obecnie dowód z

eksperymentu śledczego jest weryfikowany przez ową „pustą próbę” o której

mówi protokół z karty 27 – 29”. Rzecz jednak w tym, że protokół z karty 27 –

29 jednoznacznie wskazuje, iż w czasie tego eksperymentu nie przeprowadzono

„próby pustej”. Przeprowadzono 6 prób, w których 3 razy pies wskazał ślad

zapachowy pobrany od oskarżonego i 3 razy ślad pobrany od jego brata. Brak

próby pustej podważa zatem wiarygodność dokonanego rozpoznania.

Z protokołu eksperymentu wynika, że użyto konserwy zapachowej „z

zapachem pobranym z czoła półki szuflady zabezpieczonej na miejscu

kradzieży z włamaniem do kiosku Ruchu”. Jeden ślad zapachowy powinien

wskazywać na tylko jedną osobę. Eksperyment osmologiczny opiera się na

założeniu indywidualności zapachu ludzkiego. Skoro pies na podstawie jednego

śladu zapachowego rozpoznał dwie osoby (oskarżonego i jego brata) to nie

można przyjąć, że rozpoznanie dotyczy konkretnej osoby. Mogło to być zatem

rozpoznanie zapachu najbardziej podobnego (tożsamego grupowo). To także

podważa wiarygodność omawianego dowodu.

Okoliczności

powyższe

prowadzą do

wniosku, że eksperyment

osmologiczny, który Sądy orzekające w tej sprawie przyjęły za podstawowy

dowód popełnienia przestępstwa przez oskarżonego, przeprowadzony został

wadliwie

i

zgodnie

ze

wskazaniami

wiedzy

nie

mógł

stanowić

pełnowartościowego dowodu identyfikującego oskarżonego. Odmienna ocena

tego dowodu nastąpiła z naruszeniem art. 4 § 1 kpk z 1969 r. Uzasadnia to

uchylenie zaskarżonego wyroku oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu

Rejonowego.

Wyniki omawianego eksperymentu były w zasadzie jedynym dowodem

wskazującym na oskarżonego jako sprawcę włamania. Za taki dowód nie może

być uznany wynik pracy psa tropiącego bowiem może on tylko wskazywać, że

ktoś przebył drogę pomiędzy kioskiem a domem, lecz konkretnej osoby nie

identyfikuje. Obecnie ponowienie badania osmologicznego (nawet gdyby

zachowane

były

konserwy

zapachowe)

nie

może

prowadzić

do

niepodważalnych wyników z uwagi na upływ ponad pięciu lat od chwili

zdarzenia. W konsekwencji brak jest dowodów, że oskarżony popełnił

zarzucane mu przestępstwo.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 632 pkt 2 kpk i art.

527 § 4 kpk.