IV KK 667/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KK 667/18 POSTANOWIENIE Dnia 5 lutego 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)‎SSN Rafał Malarski‎SSN Marek Pietruszyński (sprawozdawca)Protokolant Małgorzata Gierczak przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Grzegorza Krysmanna,‎w sprawie T. F. ‎skazanego z art. 226 § 1 k.k. i art. 224 § 2 k.k. w zw. z art. 224 § 1 k.k. ‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 5 lutego 2020 r.,‎kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego‎od wyroku Sądu Okręgowego w K.‎z dnia 15 stycznia 2018 r., sygn. akt IV Ka (…)‎utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w O. ‎z dnia 24 lutego 2017 r., sygn. akt II K (…), 1. oddala kasację jako oczywiście bezzasadną, 2. obciąża skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

T. F. został oskarżony o to, że:1. w dniu 30 kwietnia 2016r. w K. woj. (…) używając słów powszechnie uznanych za obelżywe znieważył funkcjonariuszy Policji w osobach st. sierż. S. G. oraz st. post. P. C. podczas i w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych, tj. o przestępstwo przewidziane w art. 226 § 1 k.k.;2. w dniu 30 kwietnia 2016r. w K. woj. (…) grożąc pozbawieniem życia funkcjonariuszowi Policji w osobie st. sierż. S. G. zmuszał go, jak również st. post. P. C. , do zaniechania prawnej czynności służbowej, tj. o przestępstwo przewidziane w art. 224 § 2 k.k.;Sąd Rejonowy w O., wyrokiem z dnia 24 lutego 2017 r., sygn. akt‎II K (…) uznał oskarżonego T.

F. , w ramach zarzutów opisanych w punktach 1 i 2 aktu oskarżenia, za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, iż w dniu 30 kwietnia 2016 r. w K. woj. (…) używając słów powszechnie uznanych za obelżywe znieważył funkcjonariuszy Policji w osobach st. sierż. S. G. oraz st. post. P. C. podczas i w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych, a ponadto grożąc pozbawieniem życia funkcjonariuszowi Policji w osobie st. sierż. S. G. zmuszał go do zaniechania prawnej czynności służbowej, czym wyczerpał znamiona występku z art. 226 § 1 k.k. i art. 224 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na mocy art. 224 § 2 kk w zw. z art. 224 § 1 kk przy zastosowaniu art. 11 § 3 kk wymierzył oskarżonemu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności.

Nadto sąd orzekł o kosztach sądowych obciążając nimi oskarżonego.Wyrok ten został zaskarżony w całości apelacją przez obrońcę oskarżonego.Po rozpoznaniu apelacji Sąd Okręgowy w K. , wyrokiem z 15 stycznia 2018 r., sygn. akt IV Ka (…) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Powyższy wyrok Sądu odwoławczego zaskarżyła w trybie kasacji obrońca skazanego, zarzucając skarżonemu orzeczeniu rażące naruszenie prawa materialnego oraz prawa procesowego mające istotny wpływ na treść orzeczenia poprzez naruszenie:- art. 226 § 1 k.k. oraz art. 224 § 2 k.k. w zw. z art 11 § 2 k.k. poprzez ich zastosowanie, podczas gdy skazany i zeznający w sprawie świadkowie nie potwierdzili wersji oskarżenia, a w dniu zdarzenia doszło jedynie do sprzeczki z sąsiadem, co wyczerpuje znamiona przestępstwa stypizowanego w treści przepisu 216 kodeksu karnego i stanowi czyn ścigany z oskarżenia prywatnego;- art. 5 § 2 k.p.k. poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść skazanego T.

F. ;- art. 4 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie okoliczności przemawiających na korzyść skazanego i oparcie stanu faktycznego sprawy wyłącznie na dowodach go obciążających, przy jednoczesnym pominięciu dowodów w postaci wyjaśnień skazanego i innych okoliczności przemawiających na korzyść T. F. ;- art. 7 k.p.k. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie w tym zakresie oceny dowolnej, skutkującej przyjęciem, że zebrane w sprawie dowody potwierdzają fakt popełnienia przez T. F. zarzucanych mu czynów, w szczególności brak właściwej i pełnej oceny materiału dowodowego, w tym wyjaśnień samego skazanego, zeznań świadków, co zostanie przedstawione w pisemnych motywach niniejszej skargi,- art. 74 § 1 k.p.k. poprzez naruszenie zasady nemo se ipsum accusare tenetur; wyrażającej się w założeniu, że oskarżony nie miał obowiązku dowodzenia swojej niewinności, gdyż ciężar udowodnienia jego winy spoczywa na oskarżycielu publicznym,- art. 92 k.p.k. i art. 410 k.p.k. poprzez oparcie wyroku skazującego jedynie na części zgromadzonego materiału dowodowego, a nie wszystkich dowodach, ocenianych całościowo,- art. 366 § 1 k.p.k. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, niezbędnych do poczynienia ustaleń stanu faktycznego,- art. 457 § 3 k.p.k. poprzez brak wskazania, czym kierował się Sąd odwoławczy wydając przedmiotowy wyrok oraz odniesienie się w sposób ogólny, lapidarny oraz nieczytelny do zarzutów złożonej apelacji i do ustaleń faktycznych niniejszej sprawy,- art. 433 § 1 i 2 k.p.k. poprzez nierozpoznanie środka odwoławczego w pełnym zakresie, w granicach zaskarżenia,- art. 439 § 1 pkt. 10 k.p.k. poprzez przeprowadzenie postępowania przez Sąd Rejonowy Wydział II Kamy w O. w sprawie do sygn. akt II K (…) bez udziału, obrońcy oskarżonego T.

F. , który postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział II Kamy w O. z dnia 30 września 2016 roku został zwolniony w sprawie, podczas gdy udział obrońcy na zasadzie art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. był obowiązkowy, gdyż zachodziła uzasadniona wątpliwość czy zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem przez skazanego T. F. nie była w czasie popełnienia czynu wyłączona lub w znacznym stopniu ograniczona oraz w sytuacji, kiedy zachodziła uzasadniona wątpliwość, czy stan zdrowia psychicznego skazanego T. F. pozwalał na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny, a przez to rażące naruszenie przepisów art. 79 § 1 pkt. 3 i 4 k.p.k. i art. 81 § 1 k.p.k.Z daleko idącej ostrożności procesowej skarżąca, na zasadzie art. 438 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. i art. 523 § 1 k.p.k. a contrario zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi rażącą niewspółmierność wymierzonej skazanemu T.

F. kary pozbawienia w wymiarze 8 miesięcy.W ocenie autorki kasacji powyżej wskazane, rażące naruszenia prawa spowodowały błędne ustalenia odnoszące się do przebiegu zdarzeń poprzez przyjęcie, że T. F. dopuścił się zarzucanych mu przestępstw.Podnosząc te zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu Rejonowego i uniewinnienie skazanego od przypisanych skazanemu czynów zabronionych lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.W pisemnej odpowiedzi na kasacje prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna w ujęciu art. 535 § 3 k.p.k., a zarzuty w niej podniesione – nietrafne.

W tej sytuacji kasacja podlegała oddaleniu, zaś Sąd Najwyższy z uwagi na treść ww. przepisu był zwolniony od sporządzenia uzasadnienia swego postanowienia wydanego na rozprawie. Nie ulega jednak wątpliwości, że brak wymogu sporządzenia uzasadnienia sformułowany w art. 535 § 3 k.p.k., nie oznacza ustawowego zakazu jego sporządzenia. Może ono zostać sporządzone w razie podjęcia takiej decyzji przez sąd kasacyjny, pomimo uznania kasacji za oczywiście bezzasadną.W przedmiotowej sprawie Sąd Najwyższy uznał, że celowym jest sporządzenie takiego uzasadnienia w części dotyczącej zarzutu rażącego naruszenia przepisów art. 79 § 1 pkt. 3 i 4 k.p.k. i art. 81 § 1 k.p.k., mającego skutkować wystąpieniem w sprawie tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.W ocenie skarżącej doszło do bezzasadnego pozbawienia skazanego obrońcy z urzędu decyzją sądu meriti.

Podstawą do takiego wnioskowania miała być treść dołączonej do kasacji opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 22 stycznia 2017 r. sporządzonej do sprawy Prokuratury Rejonowej w C. o sygn. PR I DS. (…) także dotyczącej podejrzanego T. F. , z której wynika, iż opiniowany miał w znacznym stopniu ograniczoną zdolność pokierowania swoim postępowaniem, a tym samym nie miał zdolności do prowadzenia obrony w sposób samodzielny i rozsądny. Powyższa okoliczność, w ocenie autorki kasacji uprawnia do przyjęcia, iż także w toku procedowania przez Sąd Rejonowy w O.

T. F. powinien mieć obrońcę z urzędu do końca postępowania – na podstawie art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k.Tak zrekonstruowany zarzut okazał się jednak bezzasadny w stopniu oczywistym. Porównanie obu wydanych w obu wyżej wymienionych sprawach opinii sądowo-psychiatrycznych nie daje podstaw do przyjęcia, iż opinia w tym zakresie wydana na potrzeby postępowania, którego dotyczy nadzwyczajny środek zaskarżenia, obarczona jest wadami skutkującymi niezasadnym przyjęciem, iż zdolność skazanego do prowadzenia swej obrony w sposób samodzielny i rozsądny była ograniczona lub zniesiona.

T.F. na etapie postępowania przygotowawczego, wobec zachodzących wątpliwości co do stanu poczytalności, poddany został badaniom sądowo-psychiatrycznym. Opiniując w zakresie, o którym mowa w art. 202 § 1 i 5 k.p.k. biegli nie stwierdzili podstaw do zakwestionowania jego poczytalności w chwili czynu oraz zdolności do udziału w postępowaniu karnym. Uwzględnili przy tym zarówno zespół uzależnienia od alkoholu, zaburzenia osobowości jak również zespół psychoorganiczny. Są to więc te same okoliczności, które stanowiły przedmiot opinii sądowo-psychiatrycznej sporządzonej do sprawy Prokuratury Rejonowej w C. o sygn.

PR I DS.(…). Nie istnieją więc podstawy do przyjęcia, iż opinia wydana w sprawie niniejszej obarczona jest brakami w rozumieniu art. 201 k.p.k., w szczególności zaś – niepełnością, co mogłoby w konsekwencji wskazywać na jej nieprzydatność do ustalenia wyżej wymienionych okoliczności. Opinia biegłego (zespołu biegłych) nie ulega dyskwalifikacji tylko z racji tego, iż w innym postępowaniu inni biegli, dysponując tymi samymi informacjami, wydali opinię odmienną w swej treści. Okoliczność taka, tj. sprzeczność zewnętrzna opinii, nie warunkuje w każdym wypadku postąpienia zgodnie z dyspozycją zawarta w art. 201 k.p.k.Konkludując, uznać należało, że Sąd pierwszej instancji orzekający w sprawie nie miał żadnych przesłanek do uznania by T.

F. na dalszym etapie postępowania karnego musiał reprezentowany być przez obrońcę (tu: z urzędu). Zarzut obrazy przepisu art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k., skutkujący wystąpieniem uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., mógłby okazać się zasadny jedynie w sytuacji braku reakcji organu procesowego na fakt istnienia uzasadnionej wątpliwości co do poczytalności oskarżonego, względnie – jego zdolności do udziału w postepowaniu i prowadzenia obrony w sposób samodzielny i rozsądny. Tego rodzaju okoliczność w sprawie niniejszej nie wystąpiła.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.