IV KK 658/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KK 658/18 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 kwietnia 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Rafał Malarski (przewodniczący)‎SSN Kazimierz Klugiewicz‎SSN Jarosław Matras (sprawozdawca)Protokolant Małgorzata Gierczak w sprawie A. M.‎obwinionego z art. 95 k.w.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu‎w dniu 18 kwietnia 2019 r.,‎kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść‎od wyroku Sądu Okręgowego w K.‎z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt IX Ka […], uchylającego w części wyrok Sądu Rejonowego w O.z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II W […]i umarzającego postępowanie uchyla zaskarżony wyrok w całości oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II W […] w pkt.

II i III i obwinionego A. M. uniewinnia od popełnienia zarzucanego mu w pkt. 2 wniosku o ukaranie wykroczenia określonego w art. 95 k.w., a kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIESąd Rejonowy w O., wyrokiem z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II W […], uniewinnił obwinionego A. M. od popełniania wykroczenia z art. 97 k.w. w zw. z art. 24 ust. 7 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, które polegać miało na wyprzedzaniu na skrzyżowaniu (pkt I wyroku) oraz uznał tego obwinionego za winnego tego że w dniu 4 listopada 2016 r. w miejscowości G., gm.

W., woj. […], kierując pojazdem marki K. o nr. rej. […] nie posiadał wymaganych przepisami dokumentów podczas kontroli drogowej w postaci dowodu rejestracyjnego oraz prawa jazdy, tj. wykroczenia określonego w art. 95 k.w. i za to, na podstawie tego przepisu, wymierzył obwinionemu karę grzywny w kwocie 100 zł (pkt II wyroku). Sąd zasądził od obwinionego koszty postępowania (pkt III wyroku).Apelację od tego wyroku, w części dotyczącej ukarania za wykroczenie określone w art. 95 k.k. (czyli rozstrzygnięć z pkt II i III wyroku), wywiedli obwiniony i jego obrońca. Treść zarzutów, jakie zostały sformułowane w tych środkach jest nieistotna dla niniejszej sprawy na tym etapie, gdyż powodem wydania przez Sąd odwoławczy orzeczenia kasatoryjnego było uchybienie, które nie zostało podniesione jako zarzut w którejkolwiek z apelacji.

Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 28 lutego 2018 r., w sprawie o sygn. akt IX Ka […], uchylił zaskarżony wyrok w całości i na podstawie art. 5 § 2 k.p.w. w zw. z art. 1 § 1 k.w. oraz na podstawie art. 118 § 2 k.p.w. umorzył postępowanie przeciwko obwinionemu A. M. o czyn określony w art. 95 k.w., a kosztami postępowania w sprawie obciążył Skarb Państwa (k. 150 akt).Kasację od powyższego wyroku na korzyść obwinionego wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich. Zaskarżając orzeczenie w całości, zarzucił rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa procesowego, tj. art. 62 § 3 k.p.w., polegające na wydaniu w stosunku do obwinionego wyroku umarzającego postępowanie o przypisany mu czyn w sytuacji, gdy jego podstawę prawną stanowiła ujemna przesłanka procesowa z art. 5 § 1 pkt 2 k.p.w. w zw. z art. 1 § 1 k.w., obligująca Sąd do wydania wyroku uniewinniającego.

Podnosząc ten zarzut, Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w K. oraz wyroku Sądu Rejonowego w O., w części skazującej A. M. za wykroczenie z art. 95 k.w. i uniewinnienie obwinionego od popełnienia tego czynu.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniesiona kasacja okazała się oczywiście zasadna, co powoduje, przy uwzględnieniu jej kierunku, że mogła zostać rozpoznana na posiedzeniu (art. 535 § 5 k.p.k. w w. z art. 112 k.p.w.).Na wstępie jednak, jeszcze przed odniesieniem się do sformułowanego w kasacji zarzutu naruszenia prawa, należy wyjaśnień jedną kwestię, która istotna jest dla ustalenia zakresu orzekania przez Sąd odwoławczy, a w konsekwencji – także dla zakresu orzekania przez Sąd Najwyższy (art. 104 § 1 pkt 7 w zw. z art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. w zw. z art. 536 k.p.k. i art. 112 k.p.w.).

Z treści sentencji zaskarżonego wyroku wynika bowiem, że Sąd odwoławczy uchylił „zaskarżony wyrok w całości”. Gdyby tak było w rzeczywistości, oznaczałoby to, że Sąd Okręgowy orzekał z przekroczeniem granic zaskarżenia, nie mając ku temu dodatkowo podstaw w przepisach art. 104 k.p.w. czy art. 440 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. W niniejszej sprawie ani obrońca, ani sam obwiniony nie zaskarżyli bowiem wyroku Sądu Rejonowego w O. w części, w jakiej uniewinniono obwinionego od popełnienia czynu określonego w art. 97 k.w. w zw. z art. 24 ust. 7 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym.

W sprawie tej nie wniesiono także środka odwoławczego na niekorzyść oskarżonego w odniesieniu do tej części wyroku Sądu a quo. Uważna lektura całego rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w K. oraz pisemnych motywów tego orzeczenia prowadzi do wniosku, że Sąd ten uchylił zaskarżony apelacjami obwinionego i jego obrońcy wyrok Sądu pierwszej instancji jedynie w części dotyczącej rozstrzygnięcia o czynie określonym w art. 95 k.w., a nie w całości. Pełna treść zaskarżonego wyroku brzmi bowiem: „uchyla zaskarżony wyrok w całości i na podstawie art. 5 § 2 k.p.w. w zw. z art. 1 § 1 k.w. oraz na podstawie art. 118 § 2 k.p.w. postępowanie przeciwko obwinionemu A.

M. o przypisany mu czyn z art. 95 k.w. umarza, a kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa”. Treść rozstrzygnięcia następczego (umorzenie postępowania) dowodzi zakresu, w jakim orzekał Sąd odwoławczy (jedynie co do rozstrzygnięcia o czynie określonym w art. 95 k.w.) i wyklucza możliwość uznania, że intencją Sądu Okręgowego było uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a nie tylko w jego zaskarżonej części.Powyższe zastrzeżenie pozwala przejść do oceny sformułowanego w kasacji zarzutu. Dokonane przez Sąd odwoławczy ustalenie, że zachowanie oskarżonego nie wypełniało znamion typu wykroczenia określonego w art. 95 k.w. (art. 5 § 1 k.p.t. 2 in principio k.p.w.) powinno było skutkować w postępowaniu odwoławczym zmianą wyroku w zaskarżonej części i uniewinnieniem obwinionego od popełnienia czynu określonego w art. 95 k.w., a nie uchyleniem orzeczenia Sądu Rejonowego w tej części i umorzeniem postępowania.

Stwierdzenie negatywnej przesłanki procesowej, o jakiej mowa w art. 5 § 1 pkt 2 k.p.w. po rozpoczęciu przewodu sądowego powoduje bowiem konieczność wydania wyroku uniewinniającego, a nie umarzającego postępowanie wykroczeniowe (art. 62 § 3 k.p.w.). Umorzenie przez Sąd odwoławczy postępowania w sprawie o wykroczenie w sytuacji, gdy powinien był zapaść wyrok uniewinniający w sposób rażący narusza więc wskazany przepis, a uchybienie to miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. W tej sytuacji Sąd Najwyższy uchylił w całości zaskarżony kasacją wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 28 lutego 2018 r. oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia 11 października 2017 r., w odniesieniu do czynu określonego w art. 95 k.w. (pkt II i III wyroku) i, przyjmując poczynione w sprawie ustalenia faktyczne oraz dokonaną wykładnię prawa materialnego oraz uwzględniając kierunek wniesionego nadzwyczajnego środka zaskarżenia, uniewinnił obwinionego A.

M. od popełnienia zarzucanego mu w pkt. 2 wniosku o ukaranie czynu określonego w art. 95 k.w. W konsekwencji należało kosztami postępowania w tej sprawie obciążyć Skarb Państwa.