IV KK 53/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KK 53/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 czerwca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący)

SSN Przemysław Kalinowski

SSN Wiesław Maciak (sprawozdawca)

Protokolant Elżbieta Brejniak

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Małgorzaty Wilkosz−Śliwy

w sprawie Z. D.

oskarżonego z art. 231 § 2 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 26 czerwca 2008 r.,

kasacji, wniesionej przez prokuratora na niekorzyść oskarżonego

od wyroku Sądu Okręgowego w P.

z dnia 27 listopada 2007 r., sygn. akt II Ka [...]

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w J.

z dnia 30 lipca 2007 r., sygn. akt II K [...]

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę Z. D. przekazuje Sądowi

Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania w postępowaniu

odwoławczym.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w J. wyrokiem z dnia 30 lipca 2007 r., sygn. akt II K

[...] wobec Z. D., oskarżonego o to, że:

„w dniu 8.02.2002 r. w R. woj. [...], będąc Komendantem

Komisariatu Policji w R., umyślnie z zamiarem bezpośrednim w celu

osiągnięcia korzyści majątkowej przez M. G., działając na szkodę interesu

publicznego, przekroczył swoje uprawnienia i nie dopełnił obowiązków w

ten sposób, że wydał funkcjonariuszowi Komisariatu Policji w R. K. K.

polecenie anulowania prawomocnego mandatu karnego kredytowego nr

[...], którym ww. w tym samym dniu nałożył na M.G. grzywnę w

wysokości 100 zł, za wykroczenie przeciwko porządkowi w komunikacji,

polegające na postoju samochodu marki Daewoo Espero nr rej. [...] w

miejscu niedozwolonym, a następnie po odmowie wykonania powyższego

polecenia przez K.K. zaniechał przekazania odpowiedniego odcinka ww.

mandatu do Komendy Powiatowej Policji w J., w następstwie czego

należność z tytułu grzywny nałożonej tym mandatem nie została

uwzględniona w rozliczeniu przedstawionym przez tę jednostkę i

zaewidencjonowana przez [...] Urząd Wojewódzki w […], tj. o

przestępstwo z art. 231 § 2 k.k.”,

na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k. umorzył

postępowanie karne o popełnienie opisanego wyżej czynu, uznając, że

społeczna szkodliwość czynu oskarżonego jest znikoma.

W wyniku rozpoznania apelacji wniesionych przez prokuratora na

niekorzyść oraz obrońcę oskarżonego, Sąd Okręgowy w P., wyrokiem z

dnia 27 listopada 2007 r., sygn. akt II Ka [...], zmienił zaskarżony wyrok

Sądu Rejonowego w J. w ten sposób, że uniewinnił Z. D. od zarzutu

popełnienia przestępstwa z art. 231 § 2 k.k.

Kasację od wyroku Sądu Okręgowego w P., na niekorzyść

oskarżonego, wniósł prokurator Prokuratury Okręgowej w P., który

zaskarżając powyższy wyrok w całości, orzeczeniu temu zarzucił:

„ − rażące i mogące mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego

wyroku naruszenie przepisów art. 7 k.p.k., 410 k.p.k., 424 § 1 k.p.k. w zw.

z art. 458 k.p.k. polegające na nie rozważeniu całokształtu okoliczności

ujawnionych

w

toku

rozprawy

głównej

oraz

fragmentarycznej,

jednostronnej analizie i ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, w

wyniku której Sąd odwoławczy zmienił ustalenia faktyczne Sądu I instancji

i przyjął, że oskarżony Z. D. nie wydał w dniu 8.02.2002 r. podwładnemu

K.K. bezprawnego polecenia anulowania prawomocnego mandatu karnego

nałożonego na M.G. za wykroczenie drogowe, w czasie rozmowy

przeprowadzonej bezpośrednio po ukaraniu mandatem M. G. przedstawił

oskarżonemu zezwolenie wydane przez burmistrza R. na parkowanie w

miejscach niedozwolonych, a także, iż nie doszło do zaniechania

przekazania przez oskarżonego ww. mandatu do rozliczenia za

pośrednictwem Komendy Powiatowej Policji w J. do

[...]

Urzędu

Wojewódzkiego w […]”.

W oparciu o przytoczone zarzuty autor kasacji wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

przez Sąd Okręgowy w P.

W tym stanie sprawy Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja wniesiona przez prokuratora Prokuratury Okręgowej w P.

jest zasadna.

W ocenie Sądu Najwyższego, nie ulega bowiem wątpliwości, że

orzekając o zmianie wyroku i uniewinnieniu oskarżonego Z.D., Sąd

Okręgowy w P. dokonał istotnych zmian w sferze ustaleń faktycznych

przyjętych przez Sąd pierwszej instancji.

W takiej zaś sytuacji, powinnością Sądu odwoławczego było

wykazanie, czemu zupełnie nie sprostał w uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku, dlaczego odrzucił dowody powołane w akcie oskarżenia, a

następnie w uzasadnieniu Sądu pierwszej instancji, który wprawdzie

umorzył postępowanie na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 1 §

2 k.k., jednak uznał winę oskarżonego w zakresie zarzucanego mu czynu.

Obowiązek ten, określony w art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., adresowany

przez ustawodawcę do Sądu pierwszej instancji, dotyczy także Sądu

odwoławczego właśnie wtedy, gdy zmienia ustalenia faktyczne poczynione

w zaskarżonym wyroku (por. wyrok SN, 2006.11.22, V KK 52/06, Lex nr

202273).

W sytuacji kiedy Sąd odwoławczy orzeka w sprawie merytorycznie

odmiennie niż Sąd pierwszej instancji, jak to nastąpiło w niniejszej

sprawie, rozstrzygnięcie Sądu odwoławczego musi podobnie, jak wymaga

się tego od uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji (art. 424 § 1 pkt

1 k.p.k.) szczegółowo wskazać, które fakty uznał za udowodnione, na

jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał za wiarygodne

dowodów przeciwnych. Uzasadnienie orzeczenia wydanego przez Sąd

drugiej instancji powinno więc zawierać szczegółowe wskazanie

przesłanek tego orzeczenia przez wyczerpujące oraz wszechstronne

odniesienie się do wszystkich faktów i okoliczności mających znaczenie w

sprawie (por. wyrok SN, 2008.01.16, V KK 97/07, Lex 361671).

Niestety, w ocenie Sądu Najwyższego, zaskarżony wyrok, w którym

Sąd odwoławczy zmienił decydujące dla przypisania oskarżonemu winy w

zakresie popełnienia czynu z art. 231 § 2 k.k. ustalenia faktyczne Sądu

pierwszej instancji, oparty został na fragmentarycznej i jednostronnej

analizie oraz ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Odpowiadając na zarzuty podniesione w apelacji prokuratora, Sąd

Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku posłużył się argumentami

nie znajdującymi oparcia w materiale dowodowym przedmiotowej sprawy

i dokonał selektywnej oceny dowodów, powołując tylko te, które wspierały

przyjętą z góry tezę, nie odnosząc się do dowodów prowadzących do

odmiennych wniosków.

Świadczy o tym, nie znajdujące oparcia w jakichkolwiek dowodach i

pozostające w sprzeczności nawet z wyjaśnieniami oskarżonego (k.419,

521, 540), poczynione przez Sąd odwoławczy ustalenie, iż M.G. opisując

oskarżonemu przebieg zdarzenia „jednocześnie przedstawił Komendantowi

decyzję Burmistrza R., w której zawarte było zezwolenie na parkowanie

samochodu Daewoo Espero nr rej. [...] w miejscach niedozwolonych” (k.4

wyroku SO).

Na tej podstawie Sąd odwoławczy przyjął w zaskarżonym wyroku,

w sposób całkowicie dowolny, że oskarżony Z.D. przeprowadził jedynie z

K.K. „... rozmowę na temat wydanego mandatu”, zaś ukaranemu M.G.

wskazał, „... że jeżeli ten mandat przyjął, będzie konieczność uiszczenia”,

zupełnie nie odnosząc się do faktu, że M.G. mandat ten uiścił dopiero po

upływie prawie półtora roku.

Jeśli się przy tym zważy, że Sąd Okręgowy nie dając wiary

zeznaniom świadka K.K., uzasadnił to jedynie upływem czasu, nie

wspierając przyjętego w tym względzie stanowiska żadnym innym

rzeczowym argumentem, a ponadto w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku,

nawet jednym zdaniem nie odniósł się do zeznań trzeciego uczestnika

rozmowy przeprowadzonej w gabinecie Z.D., świadka M.G., który

kilkakrotnie zmieniał treść złożonych zeznań i było wobec niego z tego

tytułu prowadzone postępowanie prokuratorskie, to w całej rozciągłości

zgodzić się należy z podniesionym w kasacji zarzutem rażącego i mającego

istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku naruszenia art. 7 k.p.k., 410,

424 § 1 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k.

Przy

ponownym

rozpoznaniu

przedmiotowej

sprawy

w

postępowaniu odwoławczym, należy w sposób wnikliwy i kompleksowy

dokonać oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w tej

sprawie, ze szczególnym zwróceniem uwagi na zeznania bezpośrednich

uczestników omawianego zdarzenia − świadków K.K. i M.G. oraz

dokumentację dotyczącą wystawionego mandatu, a ocena ta winna być

przeprowadzona zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 k.p.k.

Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.