IV KK 439/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KK 439/22 POSTANOWIENIE Dnia 25 listopada 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie K. R. po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 25 listopada 2022 r. oświadczenia Sędziego Sądu Najwyższego M. B. o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt IV KK 439/22, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 i 4 k.p.k. postanowił wyłączyć Sędziego Sądu Najwyższego Małgorzatę Bednarek od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt IV KK 439/22. UZASADNIENIEDo Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja Prokuratora Generalnego od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju z dnia 18 października 2021 r., sygn. akt II K [...], w której został podniesiony zarzut o randze bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.Przedmiotowa sprawa została przydzielona do rozpoznania Sędziemu Sądu Najwyższego M.

B., która w oświadczeniu z dnia 26 października 2022 r. wskazała, że kasację w sprawie podpisała, z upoważnienia Prokuratora Generalnego, Zastępca Prokuratora Generalnego – B. M., która w czasie, gdy M. B. pełniła funkcję Naczelnika Śląskiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej Prokuratury Krajowej w Katowicach nadzorowała ten Wydział Prokuratury Krajowej w Katowicach. Autorka oświadczenia podkreśliła, że co prawda nie utrzymywała z prokurator B. M. bliskich kontaktów towarzyskich, jednak łączyły ją ścisłe relacje służbowe.

W ocenie SSN M. B. okoliczność ta może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w tej konkretnej sprawie nie tylko u stron postępowania, ale może ona budzić u postronnego obserwatora tego rodzaju wątpliwości, o których mowa w art. 41 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.W oparciu o oświadczenie SSN M. B. należało wyłączyć ją od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt IV KK 439/22.Pojęcie bezstronności na gruncie art. 41 § 1 k.p.k. należy rozumieć jako obiektywną bezstronność sędziego, w tym zarówno subiektywne poczucie sędziego co do własnej bezstronności, jak i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym, opartą na zobiektywizowanych przesłankach i analizowaną przez odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 18 marca 2009 r., IV KK 380/08; z dnia 8 lutego 2011 r., V KK 227/10).Jednocześnie wykładni art. 41 § 1 k.p.k. należy dokonywać w taki sposób, aby zapewnić skuteczną ochronę prawa strony do rozpoznania konkretnej sprawy przez niezależny i bezstronny sąd.

Oznacza to, że wykładnia ta powinna umożliwiać także kontrolę tego, czy w konkretnej sprawie nie dochodzi do naruszenia standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2022 r., V KK 323/22).Mając na uwadze powyższe, uwzględniając treść oświadczenia, w szczególności argumentację dotyczącą bliskiej relacji służbowej z autorką kasacji, należało wyłączyć SSN M.

B. od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt IV KK 439/22 (por. podobnie postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2022 r., V KK 322/22). Kasacja w tej sprawie została złożona w trybie art. 521 § 1 k.p.k., a więc jest kasacją podmiotu szczególnego – Prokuratora Generalnego. W takiej sytuacji oczywistym jest też, że wnoszący kasację z upoważnienia Prokuratora Generalnego jego Zastępca nie działa w imieniu własnym czy na własny rachunek, lecz w imieniu urzędu, który reprezentuje. Powyższe nie zmienia jednak ostatecznej oceny zasadności oświadczenia SSN M.

B. o potrzebie jej wyłączenia od rozpoznania tej sprawy. W ocenie zarówno stron postępowania, jak i zewnętrznych obserwatorów sprawowania wymiaru sprawiedliwości przekonanie o potencjalnym wpływie wskazanej długoletniej znajomości i ścisłych kontaktów służbowych także w takim układzie procesowym rodzić może wątpliwości co do bezstronności sędziego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2022 r., III KK 13/22).Biorąc powyższe pod uwagę, jak również mając na względzie stanowisko wyrażane dotychczas w orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczące sposobu pojmowania wymogu bezstronności sędziego Sądu Najwyższego (por. uchwała składu połączonych Izb:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20), wniosek należało uwzględnić. Dla dobra wymiaru sprawiedliwości Sędzia M. B. nie powinna rozpoznawać kasacji we wskazanej sprawie.Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej niniejszego postanowienia. l.n