IV KK 325/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KK 325/14 POSTANOWIENIE Dnia 22 lutego 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Piotr Mirek (uzasadnienie)‎SSN Andrzej RyńskiProtokolant Jolanta Grabowska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Grzegorza Krysmanna‎w sprawie M.W. i P.R. oskarżonych z art.107 § 1 k.k.s.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 22 lutego 2017 r.,‎kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego - na niekorzyść oskarżonych‎od postanowienia Sądu Okręgowego w G.‎z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt VI Kz …/13‎utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w T. z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt VI K …/13, uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w T. i sprawę przekazuje temu sądowi do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w T., po rozpoznaniu sprawy M.W. i P.R., oskarżonych o to, że w dniu 4 września 2012 r. w lokalu o nazwie "Bar R." w R. urządzali gry o charakterze losowym w celach komercyjnych na automacie do gier o nazwie Apex Hot Magie Fruits nr PLD 5336, wbrew przepisom ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych tj. o czyn z art. 107 § 1 k.k.s., postanowieniem z dnia 19 września 2013 r., VI K …/13, na mocy art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. umorzył postępowanie przeciwko oskarżonym o wymieniony czyn. Orzekł o zwrocie dowodów rzeczowych i kosztach procesu.Postanowienie Sądu Rejonowego zaskarżone zostało w całości zażaleniem Urzędu Celnego w R., który zarzucił mu rażącą obrazę przepisów prawa materialnego przez nieuzasadnione przyjęcie, że skoro nie przeprowadzono procedury notyfikacyjnej ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w tym art. 14 ust. 1 i art. 6 ust. 1 tejże ustawy, to skutkiem takowego zaniechania musi być odmowa zastosowania wskazanych przepisów ustawy hazardowej przez sąd, a tym samym w przedmiotowej sprawie ziściła się negatywna przesłanka z art. 17 §1 pkt 2 k.p.k., co musiało skutkować umorzeniem postępowania.

Wskazując na powyższe uchybienie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Sąd Okręgowy w G., postanowieniem z dnia 7 maja 2014 r., VI Kz …/13, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.Kasację od tego postanowienia, na niekorzyść oskarżonych, wywiódł Prokurator Generalny. Zarzucając mu rażące i mające istotny wpływ na treść postanowienia naruszenie przepisu art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, polegające na ich błędnej wykładni poprzez bezpodstawne przyjęcie, że oskarżeni nie popełnili określonego w art. 107 § 1 k.k.s. przestępstwa z powodu braku procedury notyfikacji wskazanych wyżej przepisów ustawy o grach hazardowych skutkującej uznaniem ich za nieobowiązujące z tego powodu ex lege, co doprowadziło do niezasadnego utrzymania w mocy postanowienia Sądu Rejonowego w T. o umorzeniu postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu Rejonowego w T. i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.W odpowiedzi na kasację, obrońca oskarżonego M.W. wniósł o jej oddalenie, wskazując na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja jest zasadna, a jej uwzględnienie skutkowało uchyleniem orzeczeń sądów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy.Z uwagi na rangę sygnalizowanego przez obrońcę oskarżonego M.W. uchybienia, odnieść się trzeba na wstępie do kwestii braku skargi uprawnionego oskarżyciela.Wbrew stanowisku wyrażonemu w odpowiedzi na kasację, postępowanie zakończone wydaniem zaskarżanego wyroku nie jest dotknięte uchybieniem przybierającym postać bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.Prawdą jest, że okres prowadzonego w sprawie oskarżonych dochodzenia był przedłużany przez prokuratora, który jednak nie wnosił ani też nie zatwierdzał aktu oskarżenia.

Przepisy obwiązujące w czasie wnoszenia aktu oskarżenia do sądu tego nie wymagały.Niczego w tym zakresie nie zmienia przywoływane przez obrońcę stanowisko Sądu Najwyższego, które zostało wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 28 stycznia 2016 r., I KZP 13/15 (OSNKW 2016/3/17). Podzielając w pełni pogląd, że przedłużenie przez prokuratora okresu dochodzenia oznacza objęcie go nadzorem, stwierdzić trzeba, iż w realiach niniejszej sprawy, sprawowanie przez prokuratora nadzoru nad dochodzeniem prowadzonym przez organ finansowy nie obligowało tego organu do przedstawiania prokuratorowi aktu oskarżenia celem zatwierdzenia go i wniesienia do sądu.

Choć rozwiązanie, w którym prokurator mający nadzorować dochodzenie prowadzone przez organ finansowy i decydować o jego toku, zostaje jednocześnie pozbawiony możliwości kontrolowania sposobu zakończenia tego postępowania nie wdaje się być do końca spójne, to nie ulega wątpliwości, iż funkcjonowało w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 lipca 2015 r. Przepisy Kodeksu karnego skarbowego samodzielnie regulowały czynności związane ze sporządzeniem i wnoszeniem aktu oskarżenia, wskazując w art. 155 § 1, że w dochodzeniu należą one do kompetencji finansowego organu postępowania przygotowawczego.

Organ ten był jedynie zobowiązany do niezwłocznego zawiadomienia prokuratora o wniesieniu aktu oskarżenia w sprawie o przestępstwo skarbowe przez doręczenie mu odpisu tego aktu. Kodeks karny skarbowy nie przewidywał w tym zakresie żadnego wyjątku dla dochodzeń nadzorowanych przez prokuratora. Na skutek nowelizacji przepisów prawa karnego skarbowego, dokonanej ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r. poz. 1247), z dniem 1 lipca 2015 r. sytuacja ta uległa zmianie.

Zgodnie z obecnym brzemieniem przepisu art. 155 § 1 i 2 k.k.s., w sprawie, w której finansowy organ postępowania przygotowawczego prowadził dochodzenie objęte nadzorem prokuratora, akt oskarżenia zatwierdza i wnosi do sądu prokurator. Zauważyć zresztą trzeba, że do takiego samego wniosku prowadzi lektura uzasadnienia przywoływanej w odpowiedzi na kasację uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2016 r., I KZP 13/15. Stwierdzono w niej przecież, iż „przedłużenie przez prokuratora czasu trwania dochodzenia, jako powodujące, że jest ono kontynuowane już pod jego nadzorem, oznacza jednak także, iż obecnie - stosownie do art. 155 § 1-3 k.k.s. - to do niego wówczas, a nie do organu finansowego prowadzącego postępowanie przygotowawcze, należy również wnoszenie aktu oskarżenia, jak i jego surogatów wskazanych w tych przepisach”.Przechodząc do oceny zarzutu kasacyjnego, zauważyć trzeba, że istota problemu, którego rozwiązanie ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy przepisy art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. nr 201, poz. 1540 z 2009 r.) uzupełniające normę blankietową zawartą w art. 107 § 1 k.k.s. mają – tak jak przyjęły sądy obu instancji – charakter techniczny w aspekcie dyrektywy 98/34/WE.

Kwestia ta nie była wykładana w orzecznictwie jednolicie, co dało Prokuratorowi Generalnemu asumpt do zwrócenia się do Sądu Najwyższego o rozstrzygnięcie występujących w judykaturze rozbieżności. W podjętej uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 19 stycznia 2016 r., I KZP/16 (OSNKW 2017/2/7), Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że „norma niestosowania krajowego przepisu technicznego, którego projektu nie notyfikowano Komisji Europejskiej, wynikająca z dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.

Urz. WE L 204 z 21.07.1998 r., ze zm.), wyłącza możliwość zastosowania w sprawie o przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s. przepisu art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 612) w pierwotnym brzmieniu. Natomiast art. 6 ust. 1 tej ustawy mógł i może nadal stanowić uzupełnienie normy blankietowej zawartej w art. 107 § 1 k.k.s., o ile okoliczności faktyczne konkretnej sprawy pozwalają na ustalenie, że przepis ten ma zastosowanie i został naruszony”. Sąd Najwyższy, orzekając w sprawie oskarżonych, podziela to stanowisko oraz argumentację przedstawioną na jego poparcie u uzasadnieniu uchwały.

Oznacza to, że podnoszony przez skarżącego zarzut obrazy przepisu art. 107 § 1 k.k.s. w zakresie dotyczącym stosowania art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych uznać należało za zasadny, a w konsekwencji uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie i utrzymane nim postanowienie Sądu pierwszej instancji oparte na błędnym założeniu, że powołany przepis ma charakter techniczny i jako taki wymaga notyfikacji Komisji Europejskiej.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu. kc