IV KK 313/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KK 313/21 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 października 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Motuk (przewodniczący)‎SSN Antoni Bojańczyk‎SSN Marek Siwek (sprawozdawca) w sprawie P.K. skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k. na posiedzeniu w dniu 5 października 2021 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)z dnia 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt II AKa (…), zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w C.z dnia 31 maja 2019 r., sygn. akt II K (…) uchyla wyrok Sądu Apelacyjnego w (…) w zaskarżonej części. tj. w jego pkt. 1 tiret drugie, odnośnie do orzeczonego wobec P.K. środka karnego.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w C. wyrokiem z 31 maja 2019 r., sygn. akt II K (…), uznał P.K. za winnego popełnienia przestępstw: - z art. 286 § 1 k.k. i art. 271 § 1 i 3 k.k. i art. 273 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 12 k.k., za co wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wysokości 120 stawek dziennych przyjmując, iż jedna stawka dzienna jest równoważna kwocie 100 złotych (pkt 11); oraz - z art. 56 § 2 k.k.s. i art. 76 § 2 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. przy zastosowaniu art. 6 § 2 k.k.s. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2017 r. w zw. z art. 2 § 2 k.k.s. i za ten czyn wymierzył mu karę grzywny w wysokości 120 stawek dziennych po 100 zł każda (pkt 12).

Nadto, na podstawie art. 8 § 1 k.k.s. ustalił, że czyny opisane w punktach 11 i 12 stanowią jeden czyn wyczerpujący znamiona przestępstwa powszechnego i przestępstwa skarbowego i przyjął, że zgodnie z treścią art. 8 § 2 i 3 k.k.s. jako surowsze podlegają wykonaniu tylko kary orzeczone za przestępstwo powszechne orzeczone w pkt. 11 tego wyroku (pkt 13); na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 k.k. wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego P.K. w pkt. 11 kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił tytułem próby na okres 3 lat (pkt 14); na podstawcie art. 72 § 1 pkt 1 k.k. zobowiązał oskarżonego P.K. do pisemnego informowania sądu o przebiegu okresu próby co kwartał, do 10 dnia miesiąca rozpoczynającego kolejny kwartał (pkt 15).Od wyroku Sądu I instancji apelację w odniesieniu do P.K. wniósł obrońca oskarżonego, podnosząc zarzuty obrazy przepisów postępowania karnego, a mianowicie: art. 167 k.p.k. w zw. z art. 170 § 3 k.p.k. w zw. z art. 94 § 1 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 i 7 k.p.k.

Ponadto powyższy wyrok Sądu Okręgowego został zaskarżony apelacjami obrońców pozostałych oskarżonych oraz apelacją pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, jednak nie co do P.K..Po rozpoznaniu apelacji obrońców oskarżonych oraz Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C., Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt II AKa (…), zmienił zaskarżony wyrok odnośnie P.K. w ten sposób, że na podstawie art. 33 § 1 k.k.s. w zw. z art. 8 § 2 k.k.s. orzekł środek kamy w postaci ściągnięcia na rzecz Skarbu Państwa równowartości pieniężnej korzyści majątkowej w kwocie 10 984 zł, osiągniętej przez oskarżonego z przestępstwa skarbowego przypisanego mu w pkt. 12 zaskarżonego wyroku (pkt 1 tiret drugie).

Sąd odwoławczy zmienił powyższe orzeczenie również w stosunku do oskarżonego G.W. w zakresie podstawy wymiaru kary za przestępstwo przypisane w punkcie 16 zaskarżonego wyroku, przyjmując w miejsce przepisu art. 273 § 3 k.k. – przepis art. 271 § 3 k.k., zaś w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Kasację od wyroku Sądu odwoławczego złożył Prokurator Generalny, który zaskarżył wyrok Sądu II instancji w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt. 1 tiret drugie, w części rozstrzygającej o orzeczeniu środka karnego na korzyść P.K. i wskazał na rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 433 § 1 k.p.k. i art. 434 § 1 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., polegające na orzeczeniu przez Sąd odwoławczy w postępowaniu odwoławczym wobec P.K.

środka karnego w postaci ściągnięcia na rzecz Skarbu Państwa równowartości pieniężnej korzyści majątkowej w kwocie 10 984 (dziesięć tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt cztery) zł osiągniętej przez oskarżonego z przestępstwa skarbowego przypisanego mu w punkcie 12 wyroku Sądu Okręgowego w C., w sytuacji braku wniesienia na jego niekorzyść środka odwoławczego oraz braku podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia, co powoduje, że wyrok Sądu odwoławczego dotknięty jest również rażącym naruszeniem art. 33 § 1 k.k.s.Wskazując na ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) w zaskarżonej części.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Kasacja jest oczywiście zasadna.W przedmiotowej sprawie Sąd Apelacyjny rozpoznając apelację obrońcy P.K. rażąco naruszył art. 433 § 1 k.k. i art. 434 § 1 k.p.k.

Zaznaczyć już na wstępie należy, że apelacja obrońcy została wniesiona na korzyść tego skazanego, dlatego nie mogła w rezultacie spowodować zmiany wyroku Sądu I instancji na jego niekorzyść. Taka gwarancja wynika z treści art. 434 § 1 pkt 1 k.p.k., zgodnie którym, sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego wyłącznie wówczas, gdy wniesiono na jego niekorzyść środek odwoławczy oraz w granicach zaskarżenia, chyba że wyjście poza te granice uzasadnia wystąpienie okoliczności o jakich mowa w art. 435, 439 § 1, 440 i 455 k.p.k. (art. 433 § 1 k.p.k.).

Z powyższych uregulowań wynika zatem, że Sąd odwoławczy jest ściśle związany kierunkiem i zakresem wniesionego środka odwoławczego, co sprawia, że w razie braku apelacji na niekorzyść, sytuacja oskarżonego nie może ulec pogorszeniu w żadnym aspekcie, w tym dotyczącym sprawstwa, kwalifikacji prawnej, ustaleń faktycznych, kary, ale także środków karnych.Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika z kolei, że Sąd Apelacyjny w (…) uwzględnił apelację pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego wniesioną na niekorzyść innego oskarżonego – G.W., w zakresie w jakim podniesiono obrazę prawa materialnego tj. art. 33 § 1 k.k.s., poprzez niezasadnie zaniechanie orzeczenia tego obligatoryjnego środka karnego z przypisanego wymienionemu w pkt. 17 zaskarżonego wyroku czynu (3.15, 5.2.1).

Sąd stwierdził jednocześnie, że apelacja wniesiona przez obrońcę oskarżonego P.K. jest bezzasadna (3.3).Pomimo takiej treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, z jego sentencji wynika, że Sąd II instancji zamiast dokonać odpowiedniej modyfikacji zaskarżonego orzeczenia w odniesieniu do oskarżonego G.W., co odpowiadałoby wniesionej w sprawie apelacji oraz treści art. 433 § 1 k.p.k., dokonał zmiany wyroku wobec P.K. i na podstawie art. 33 § 1 k.k.s. w zw. z art. 8 § 2 k.k.s., orzekł wobec niego środek kamy w postaci ściągnięcia na rzecz Skarbu Państwa równowartości pieniężnej korzyści majątkowej w kwocie 10984 zł, osiągniętej przez oskarżonego z przestępstwa skarbowego przypisanego mu w pkt. 12 zaskarżonego wyroku.

Trafnie zatem skarżący wywiódł, że powyższy wyrok Sądu odwoławczego zapadł z rażącą i mającą istotny wpływ na treść tego orzeczenia obrazą wskazanych w kasacji przepisów prawa procesowego – dokonana zmiana pozostawała poza ramami rozpoznania sprawy, wyznaczonymi treścią art. 433 § 1 k.p.k. w kontekście apelacji wniesionej na korzyść P.K., jak również naruszała bezpośredni zakaz reformationis in peius (art. 434 § 1 k.p.k.), skoro wydano wobec niego orzeczenie na niekorzyść, pomimo braku środka odwoławczego o tym kierunku.

Konsekwencją tych uchybień było wadliwe zastosowanie prawa materialnego tj. art. 33 § 1 k.k.s., gdyż nie było przesłanek do skorzystania z zawartej w nim regulacji.Na marginesie zauważyć tylko należy, że Prokurator Generalny wniósł również kasację wobec G.W. – na jego niekorzyść, która została uwzględniona przez Sąd Najwyższy na mocy wyroku z 15 września 2021 r., w sprawie IV KK 312/21.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.as