IV KK 312/10 · Sąd Najwyższy

Sygn.akt IV KK 312/10

POSTANOWIENIE

Dnia 19 stycznia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Barbara Skoczkowska

na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2011 r.

sprawy S. D.

skazanego za popełnienie przestępstwa z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia

1997 roku o ochronie zwierząt,

z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego,

od wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 31 marca 2010 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego

z dnia 6 stycznia 2009 r.,

postanowił

1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2. obciążyć

skazanego

S. D.

kosztami

sądowymi

kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy, wyrokiem z dnia 6 stycznia 2009 roku

postępowania

I. uznał E. K. i S. D. za winnych tego, że w okresie od stycznia 2006 r.,

daty bliżej nieustalonej, do 15 marca 2006 r. w K., gminy i powiatu k.,

województwa ś., na terenie kwater łąkowych, oraz w pobliżu S.,

powiat o., woj. Ł., działając wspólnie, poprzez stosowanie okrutnych

metod hodowli, znęcali się nad 26 końmi, przy czym E. K. poprzez

świadome dopuszczenie do utrzymywania ich przez S. D. w

niewłaściwych warunkach bytowania – na odkrytej przestrzeni oraz

bez zapewnienia im dostatecznej ilości wody i pożywienia, w

następstwie czego, w rezultacie wycieńczenia i wygłodzenia co

najmniej 6 koni poniosło śmierć, co stanowi przestępstwo z art. 35 ust.

1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. Nr

111, poz. 724 ze zm.), za które na podstawie powołanego przepisu

wymierzył E. K. karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, zaś S. D.

karę roku pozbawienia wolności;

II. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie

wymierzonych oskarżonym kar pozbawienia wolności warunkowo

zawiesił:

- E. K. na 3 lata tytułem próby,

- S. D. na 5 lat tytułem próby;

III. na podstawie art. 71 § 1 k.k. i art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył obojgu

oskarżonym kary grzywny:

- E. K. w wysokości 80 stawek dziennych po 30 zł każda,

- S. D. w wysokości 100 stawek dziennych po 40 zł każda;

IV. na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt orzekł wobec

obojga oskarżonych przepadek 13 odebranych im koni przekazanych

do stajni S. S. w S. wraz z przychówkiem od nich pochodzącym;

V. na podstawie art. 35 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt orzekł wobec

obojga oskarżonych zakaz prowadzenia działalności związanej z

hodowlą koni, wobec E. K. na okres 3 lat, zaś wobec S. D. na okres 5

lat;

VI. zasądził od Skarbu Państwa wynagrodzenie na rzecz obrońcy z urzędu

oskarżonych;

VII. zasądził od obojga oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa część

kosztów sądowych, zwalniając ich na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. od

ponoszenia wydatków związanych z ustanowieniem w sprawie

obrońcy z urzędu.

Wyrok ten został zaskarżony apelacjami przez pełnomocnika oskarżyciela

posiłkowego Komitetu Pomocy dla Zwierząt z siedzibą w T., oskarżonych oraz

ich obrońcę.

Obrońca E. K. i S. D. zaskarżył wyrok w całości i zarzucił:

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i

mający wpływ na jego treść, polegający na stwierdzeniu, że oskarżeni

dopuścili się czynu zarzucanego im w akcie oskarżenia, mimo poważnych

wątpliwości w tym względzie wynikających z wyjaśnień oskarżonych i

zeznań świadków, podczas gdy rzetelna i oparta na zasadach logicznego

rozumowania i doświadczenia życiowego ocena całego zgromadzonego

materiału dowodowego prowadzi do zupełnie przeciwnych wniosków;

- obrazę przepisu art. 4, art. 5 § 2 i 7 k.p.k. poprzez zupełnie dowolną ocenę

dowodów, rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na

niekorzyść oskarżonych, uwzględnienie wyłącznie okoliczności dla

oskarżonych niekorzystnych z pominięciem tych przemawiających na ich

korzyść,

oraz ewentualnie, z ostrożności procesowej:

- rażącą niewspółmierność (surowość) kary.

Obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie

oskarżonych lub poprzez wymierzenie oskarżonym kar pozbawienia wolności w

zmniejszonym rozmiarze.

Oskarżony S. D. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę art. 4 k.p.k., art.

5 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 6 k.p.k. Z uzasadnienia apelacji wynika, że zdaniem

oskarżonego doszło do obrazy art. 6 k.p.k., bowiem m. in. odmówiono mu

doręczenia opinii biegłego Z. K. oraz uzasadnienia wyroku w tłumaczeniu na

język angielski, natomiast zasada domniemania niewinności łamana była wobec

niego od początku prowadzonego postępowania przygotowawczego, czego

dowodem były wypowiedzi policjantów i prokuratorów oraz wydawane

orzeczenia przez Sąd Rejonowy i decyzje organów administracji publicznej, w

których używano stwierdzeń dotyczących jego winy, co spowodowało

usankcjonowanie winy na długo przed zapadnięciem prawomocnego wyroku w

toczącej się sprawie karnej. Wobec powyższego oskarżony wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przeprowadzenie postępowania sądowego przez

obiektywny sąd, przy zachowaniu podstawowych praw oskarżonego oraz

podstawowych gwarancji uczciwego procesu.

Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego Komitetu Pomocy dla Zwierząt z

siedzibą w T. zaskarżył wyrok na niekorzyść oskarżonych w części dotyczącej

orzeczenia o karze i wyrokowi temu zarzucił na podstawie art. 438 pkt 4 k.p.k.

rażącą niewspółmierność kary wymierzonej S. D. i E. K. w stosunku do stopnia

społecznej szkodliwości oraz winy, wynikającą z orzeczenia zbyt niskiej kary,

co powoduje, że kara ta nie spełnia swej funkcji w zakresie prewencji ogólnej i

szczególnej i nie zaspakaja społecznego poczucia sprawiedliwości. Podnosząc

powyższy zarzut skarżący wniósł o zmianę wyroku w pkt. I jego sentencji

poprzez wymierzenie S. D. i E. K. kary bezwzględnej pozbawienia wolności, a

w pozostałym zakresie o zwiększenie kary grzywny oraz zasądzenie nawiązki na

rzecz dowolnej organizacji zajmującej się obroną i ochroną prawa zwierząt.

Sąd Okręgowy, wyrokiem z dnia 31 marca 2010 roku:

I. uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej E. K. i sprawę w tym

zakresie przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu;

II. zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej S. D., w ten sposób, że

1. w odniesieniu do opisu czynu przypisanego oskarżonemu, ustalił iż

S. D., w okresie od stycznia 2006 roku, daty bliżej nieustalonej, do

dnia 15 marca 2006 roku w K. woj. Ś. i w S. woj. Ł., znęcał się nad

26 końmi, poprzez stosowanie okrutnych metod w hodowli,

polegających

na

przetrzymywaniu

koni

w

niewłaściwych

warunkach tj. na odkrytej przestrzeni oraz bez zapewnienia

dostatecznej ilości wody i pożywienia, co skutkowało ich

wycieńczeniem i wygłodzeniem;

2. uchylił punkty II i III zaskarżonego wyroku, dotyczące

warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności

oraz orzeczenia kary grzywny;

3. uchylił punkt VII zaskarżonego wyroku, dotyczący kosztów

sądowych, należących do S. D.;

4. zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 180

złotych tytułem opłaty za obie instancje;

III. w pozostałej części zaskarżony wyrok, co do S. D. utrzymał w mocy;

IV. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu wynagrodzenie

za obronę oskarżonych w postępowaniu odwoławczym;

V. zasądził od S. D. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 6635,02 zł tytułem

części wydatków poniesionych przed sądem I i II instancji, zaś w

pozostałym zakresie zwolnił oskarżonego od ich ponoszenia.

Od powyższego wyroku kasację wywiódł obrońca skazanego zarzucając

rażące naruszenia prawa, mogące mieć wpływ na jego treść:

I. w odniesieniu do czynu przypisanego S. D. – naruszenie zasady

bezstronności, zasady „in dubio pro reo”, jak również zasady

swobodnej oceny dowodów (art. 4 k.p.k., art. 5 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 7

k.p.k.) – przez uznanie w/w oskarżonego za winnego popełnienia

czynu zarzucanego mu w akcie oskarżenia, mimo poważnych

wątpliwości w tym zakresie;

rażące naruszenie prawa materialnego, mogące mieć wpływ na treść

II. wyroku, a mianowicie naruszenie normy art. 35 ust. 1 ustawy z 21

sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt w zw. z art. 6 tejże ustawy

poprzez uznanie, że metoda hodowli stosowana przez S. D. tj. chów

bezstajenny jest metodą okrutną w hodowli zwierząt;

III. rażące naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ

na treść orzeczenia tj. art. 6 k.p.k. poprzez m.in. niezapewnienie

oskarżonemu tłumaczenia na język angielski uzasadnienia wyroku.

Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wniósł o:

- uchylenie pkt. II wyroku Sądu Okręgowego z 31 marca 2010 r.

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego z dnia 6 stycznia 2009 r. w

części dotyczącej S. D.,

- zwolnienie S. D. od poniesienia kosztów sądowych w sprawie.

Prokurator Prokuratury Okręgowej, w pisemnej odpowiedzi na kasację

wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja wniesiona przez obrońcę S. D. jest oczywiście bezzasadna,

jednakże z uwagi na złożony przez skazanego wniosek w trybie art. 535 § 3

k.p.k. o sporządzenie uzasadnienia postanowienia, Sąd Najwyższy ustosunkuje

się do zarzutów podniesionych w tej kasacji.

Przede wszystkim należy zauważyć, że podniesiony zarzut w skardze

kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania art. 4 k.p.k., art. 5 § 1 i 2 k.p.k.

oraz art. 7 k.p.k. zbieżny jest z zarzutami będącymi przedmiotem

wcześniejszych środków odwoławczych, jakimi były apelacje oskarżonego oraz

jego obrońcy wniesione od wyroku Sądu I instancji. Również argumenty

podniesione w uzasadnieniach tych środków zaskarżenia są podobne i

sprowadzają się w istocie do polemiki z ustaleniami stanu faktycznego

dokonanymi przez Sąd I instancji. Tak sformułowane zarzuty godzą bowiem w

treść rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego i taka kasacja sprzeczna jest z

wymogiem art. 519 k.p.k., nadto stanowi próbę skłonienia Sądu Najwyższego

do ponownej weryfikacji ustaleń faktycznych w sprawie, co również sprzeczne

jest z obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Analiza uzasadnienia

orzeczenia Sądu Okręgowego pozwala natomiast jednoznacznie stwierdzić, że

Sąd ten rozważył w sposób prawidłowy, logiczny oraz zgodny z procedurą

karną zarzuty wskazane w obu apelacjach i do zarzutów tych odniósł się w

sposób wyczerpujący. Przy ocenie kasacji obrońcy skazanego nie można

pomijać również tego, że żaden z zarzutów nie jest skierowany bezpośrednio

przeciwko orzeczeniu Sądu odwoławczego, a z uzasadnienia skargi kasacyjnej

nie wynika również, aby zdaniem skarżącego, tenże Sąd naruszył przepisy art.

433 § 2 k.p.k. lub 457 § 3 k.p.k.

Rozważając

zarzut

rażącego

naruszenia

art.

k.p.k.

poprzez

niezapewnienie skazanemu tłumaczenia na język angielski uzasadnienia wyroku

Sądu I instancji, to należy zauważyć, że zarzut ten, jak i zawarta na jego

poparcie argumentacja w uzasadnieniu kasacji, stanowią powielenie apelacji

skazanego. Sąd odwoławczy odniósł się do tego zarzutu w sposób bardzo

wnikliwy, a jego argumentacja wskazująca, że prawo oskarżonego do obrony

nie zostało naruszone przez Sąd I instancji, jest przekonująca. Przypomnieć w

tym miejscu jedynie należy, że zgodnie z treścią art. 72 § 3 k.p.k., oskarżonemu

który nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, należy doręczyć

wraz z tłumaczeniem postanowienie o przedstawieniu, uzupełnieniu lub zmianie

zarzutów, akt oskarżenia oraz orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące

postępowanie.

Przepis ten spełnia więc rolę gwarancyjną w zakresie

udostępniania osobie, która nie włada językiem polskim, podstawowych

dokumentów procesowych w znanym jej języku, stanowiąc realizację

minimalnych standardów demokratycznego systemu prawnego, gwarantujących

rzetelny proces, w tym prawo do obrony. Analiza akt wskazuje, że wymogi te w

przedmiotowej sprawie zostały spełnione. S. D. został doręczony odpis wyroku

Sądu I instancji z pouczeniem o trybie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia,

wraz z tłumaczeniem tych dokumentów na język angielski. Został mu również

doręczony odpis apelacji oskarżyciela posiłkowego wraz z tłumaczeniem, co

było wyrazem lojalności procesowej i pozwalało oskarżonemu na ewentualne

ustosunkowanie się do stanowiska wyrażonego w tej apelacji. Podkreślić

natomiast należy, że wyżej wskazany przepis art. 72 § 3 k.p.k. nie nakazuje

doręczania oskarżonym uzasadnień orzeczeń, o których mowa w tym przepisie,

jak również taki obowiązek nie wynika z żadnego innego obowiązującego

przepisu.

W kontekście zarzutu kasacyjnego obrazy art. 6 k.p.k. trzeba też dodać, że

w trakcie całego postępowania oskarżony korzystał z pomocy obrońcy, a

tłumacz języka angielskiego był obecny na wszystkich terminach rozprawy

zarówno przed Sądem I instancji jak i Sądem II instancji, a nadto wszelkie

pisma, w tym środki zaskarżenia, w toku całego postępowania, skazany

przedkładał w języku polskim. Słusznie więc Sąd Okręgowy, w okolicznościach

niniejszej sprawy, nie dopatrzył się naruszenia prawa oskarżonego do obrony

oraz rzetelnego procesu, wynikających z art. 6 k.p.k. oraz przepisów

Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia prawa materialnego

konieczne jest przypomnienie, że nie można w środku zaskarżenia, w tym w

kasacji, podnosić równocześnie zarówno zarzutów obrazy procedury karnej jak i

przepisów prawa karnego materialnego. Podstawę do formułowania zarzutu

obrazy prawa materialnego daje bowiem tylko niewłaściwa subsumcja

niekwestionowanych ustaleń faktycznych pod przepis tego prawa. Pomijając

błędne sformułowanie kasacji, należy dodatkowo stwierdzić, że ten zarzut jest

niczym innym jak powtórzeniem stawianego w apelacji obrońcy zarzutu błędu

w ustaleniach faktycznych, o czym przekonują uzasadnienia obu środków

zaskarżenia. Tego rodzaju zabieg jest niezgodny z obowiązującymi przepisami

regulującymi postępowanie kasacyjne. W związku z tym stwierdzić jedynie

należy, że w świetle prawidłowo dokonanych przez Sąd I instancji ustaleń

faktycznych, a co zostało ocenione i przeanalizowane bardzo wnikliwie oraz

zaakceptowane przez Sąd odwoławczy, brak jest podstaw do stawiania zarzutu

naruszenia prawa materialnego, tj. art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997

r. o ochronie zwierząt. Wbrew twierdzeniom obrońcy, żaden z Sądów

rozpoznających przedmiotową sprawę nie twierdził, że „chów koni bezstajenny

jest metodą okrutną w hodowli zwierząt”. Oczywistym jest bowiem, że

utrzymywanie zwierząt gospodarskich, w tym koni, w systemie otwartym jest

dozwolone i w okresie objętym zarzutem, obowiązywało w tym zakresie

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2 września 2003 r. w

sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków

zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 167, poz. 1629). W trakcie postępowania nie

kwestionowano tego również, że powierzchnia łąk, na których utrzymywane

były konie, spełniała wymagania wynikające z tego rozporządzenia. Z ustaleń

poczynionych w niniejszej sprawie wynikało, że skazany nie realizował

przewidzianego przepisami prawa ciążącego na nim, jako hodowcy, obowiązku

karmienia i pojenia zwierząt, przebywających w systemie otwartym.

Przypomnieć należy, że był to okres zimowy, w którym panowały bardzo złe

warunki pogodowe, w wyniku czego zamarzała woda w rzece, a łąki były

pokryte śniegiem i lodem. Konie nie były jednak pojone, w wyniku czego

cierpiały na brak wody, dokarmiane były natomiast jedynie wybiórczo i to w

stopniu niezadowalającym. Słusznie wskazał więc Sąd odwoławczy, że

dokonywanie przez obronę oceny zachowania oskarżonego, a konkretnie

sposobu i zakresu wywiązywania się przez niego z obowiązku pojenia i

dokarmiania koni, tylko przez pryzmat powierzchni łąk, na których były

przetrzymywane, jest nieporozumieniem.

Sąd Najwyższy obciążył skazanego S. D. kosztami sądowymi

postępowania kasacyjnego w oparciu o przepis art. 636 § 1 k.p.k.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części

dyspozytywnej postanowienia.