IV KK 273/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KK 273/11

POSTANOWIENIE

Dnia 2 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Małgorzata Gierszon

SSA del. do SN Henryk Komisarski

Protokolant Marta Brylińska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Barbary Nowińskiej

w sprawie P. S., S. K.

i J. C.

skazanych z art. 202c ustawy z dnia 16 lipca 1998r. Ordynacja wyborcza do rad

gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. 03.159.1547),

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 2 lutego 2012 r.,

kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść,

od wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 30 listopada 2007 r.,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego

z dnia 17 listopada 2006 r.,

oddala kasację jako oczywiście bezzasadną, a kosztami sądowymi

postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 17 listopada 2006 r., uznał P. S., J. C. i S. K.

za winnych tego, że w dniu 27 października 2002 r., działając wspólnie i w

porozumieniu z ustalonymi i nieustalonymi osobami, w związku z wyborami do

Rady Miejskiej B. dostarczali nieodpłatnie alkohol w postaci rozcieńczonego

spirytusu w ramach kampanii wyborczej na radnego M. S. w ten sposób, iż

przekazywały go osobom, które wcześniej zgodziły się głosować na wskazanego

wyżej bądź zostały do tego nakłonione obietnicą otrzymania alkoholu tj. występku

z art. 202c ustawy z dnia 16 lipca 1998 r., Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad

powiatów i sejmików wojewódzkich (Dz. U. Nr 95, poz. 602, ze zm.) – dalej

powoływana jako Ordynacja, i za to wymierzył J. C. i P. S. kary po 30.000 złotych,

a S. K. karę grzywny w wysokości 20.000 złotych.

Wyrok ten zaskarżony został apelacjami obrońców P.S. i J. C., a także

apelacjami osobistymi P. S. oraz S. K. W apelacjach tych podnoszony był zarzut,

m.in. naruszenia art. 202c Ordynacji.

Apelacja obrońcy J. C., za zgodą tego oskarżonego, została cofnięta i Sąd

Okręgowy postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2007 r

pozostawił ją bez

rozpoznania, co skutkuje, iż wyrok Sądu pierwszej instancji, w zakresie

dotyczącym tego oskarżonego, uprawomocnił się z tym dniem.

Z kolei Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 30 listopada 2007 r., utrzymał w

mocy, w zaskarżonej apelacjami części, wyrok Sądu Rejonowego.

Powyższy wyrok Sądu Okręgowego, w całości, na korzyść P.S. i S. K. oraz

wyrok Sądu Rejonowego, w części dotyczącej oskarżonego J. C., w całości, na jego

korzyść, zaskarżył kasacją Rzecznik Praw Obywatelskich. Zarzucił w niej rażące i

mające istotny wpływ na ich treść naruszenie prawa materialnego, to jest art. 202c

Ordynacji, polegające na uznaniu P. S., S. K. i J. C. za winnych przypisanych

czynów, mimo braku w ich działaniu wszystkich znamion przestępstwa

określonego w tym przepisie i wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego oraz

utrzymanego nim w mocy, w zaskarżonej części, wyroku Sądu Rejonowego oraz

wyroku tegoż Sądu w odniesieniu do J. C. i umorzenie postępowania wobec

wszystkich oskarżonych, wobec przedawnienia karalności czynu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście bezzasadna.

Rzecznik Praw Obywatelskich w uzasadnieniu wywodzi, że za punkt wyjścia

dla swych wniosków, Sąd Rejonowy przyjął analizę pojęć „podczas kampanii

wyborczej” i „w ramach prowadzonej kampanii wyborczej”, uznając, że występuje

między nimi różnica znaczeniowa. Sąd ten stwierdził wprost, że: „Tym samym

newralgiczny tu zwrot „w ramach prowadzonej kampanii wyborczej”, który

współtworzy zespół znamion czynu wyczerpującego kwalifikację z art. 202c

Ordynacji, nie jest tożsamy znaczeniowo ze zwrotem „podczas kampanii

wyborczej”, zdefiniowanej w art. 65 ust. 1 tejże ustawy” (k. 1836).

Według Rzecznika Praw Obywatelskich argumentacja ta niesłusznie została

zaakceptowana przez Sąd Okręgowy, gdyż jak twierdzi Rzecznik Praw

Obywatelskich, przepis art. 65 ust. 1 Ordynacji nie operował pojęciem „podczas

kampanii wyborczej”, a tym samym nie mógł on być pomocny przy ustalaniu

zakresu znaczeniowego pojęcia „w ramach prowadzonej kampanii wyborczej”.

Przepis ten określał, jak należy rozumieć samo pojęcie „kampania wyborcza”,

przez pryzmat czasu, stanowiąc, iż rozpoczyna się ona z dniem ogłoszenia

rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów o zarządzeniu wyborów i ulega

zakończeniu na 24 godziny przed dniem wyborów.

Według Rzecznika Praw Obywatelskich prowadzenie rozważań, czym jest

działanie w ramach kampanii wyborczej, a czym działanie w związku z tą

kampanią, możliwe jest jedynie w stosunku do tych zdarzeń, które mają miejsce w

trakcie trwania tej kampanii, czasowo zakreślonym treścią art. 65 ust. 1 Ordynacji.

Rzecznik Praw Obywatelskich podnosi, że decydującym argumentem jest

treść art. 201 Ordynacji, który to przepis we wniesionych apelacjach, stanowi

właściwą płaszczyznę prawną ocen zachowania oskarżonych. Wskazywany przepis

przewidywał karalność za wykroczenie polegające na prowadzeniu agitacji „w

okresie

od

zakończenia

kampanii

wyborczej

aż

do

zakończenia

głosowania”(podkreślenie w kasacji). Nie było więc żadnych przeszkód, jak

wywodzi Rzecznik Praw Obywatelskich, by racjonalny ustawodawca, chcąc objąć

ściganiem czyny, o takiej postaci sprawczej, jak w art. 202c Ordynacji, rozszerzył

jego zakres, rozbudowując w ten sam sposób jego znamiona czasowe.

Tak interpretując art. 202c Ordynacji, Rzecznik Praw Obywatelskich

podnosi, że skoro, co jest bezsporne w świetle niekwestionowanych ustaleń

faktycznych, czyn oskarżonych miał miejsce w dniu 27 października 2002 r., a był

to dzień wyborów samorządowych, to ta okoliczność przesądzała o braku podstaw

do stosowania, do oceny prawnej ich działania, art. 202c Ordynacji.

Niewątpliwie, jak wynika z przedstawionego wyżej uzasadnienia kasacji

Rzecznika Praw Obywatelskich zaprezentowano w niej jedną z możliwych

wykładni przepisu art. 202c Ordynacji. Z kolei Sąd Rejonowy, jak wynika z

uzasadnienia wyroku z dnia 17 listopada 2006 r., kierując się po myśli art. 442 § 3

k.p.k., sformułowanym wcześniej zapatrywaniem prawnym Sądu Okręgowego, a

mając na uwadze treść art. 202b Ordynacji zawierającego sformułowanie „podczas

kampanii wyborczej”, wywodzi, że użyte w art. 202c Ordynacji sformułowanie „w

ramach prowadzonej kampanii wyborczej” należy rozumieć jako działanie w

formach wskazanych w tym przepisie powiązane funkcjonalnie z kampanią

wyborczą lecz „odrywające się od pojęcia kampanii wyborczej jakie zostało

zdefiniowane w art. 65 ust. 1 Ordynacji. Jak podał, cyt. „Racją przemawiającą za

taką wykładnią art. 202c ordynacji ma być, zgodnie z wiążącym sąd meriti

stanowiskiem sądu okręgowego, potrzeba zapewnienia ochrony prawnej przed

wywieraniem wpływu na zachowania wyborców poprzez zachowania ujęte w

hipotezie tejże normy. Tym samym klasa przypadków podpadających pod hipotezę

normy z art. 202c ustawy jest szersza niż jedynie akty podawania lub dostarczania

alkoholu w zamian za głos wyborczy, obejmując jednakowoż także i takie

działania. Zakresem penalizacji objęte są zatem wszelkie formy aktywności

logicznie, przyczynowo i funkcjonalnie powiązane z wyborami, manifestujące się

podawaniem lub dostarczaniem alkoholu w warunkach szczegółowo opisanych w

cytowanej tu normie w ramach prowadzonej kampanii wyborczej sensu largo, a

zatem kampanii rozumianej jako suma zorganizowanych działań zorientowanych

na osiągnięcie zwycięstwa wyborach, ujmowanej już w oderwaniu od ram

czasowych wyznaczonych treścią art. 65 ust. 1 ustawy”.

Można też, zdaniem Sądu Najwyższego, równie zasadnie prezentować

pogląd prawny, iż art. 65 Ordynacji określa tzw. „warunki brzegowe” legalnej

kampanii wyborczej, a przepis art. 202c Ordynacji penalizuje ujęte w nim

zachowania jako tzw. nielegalną kampanię wyborczą, nie związaną co do okresu

terminami o jakich mowa w art. 65 Ordynacji.

W przedstawionych realiach nie jest zatem możliwe podzielenie zarzutu z

kasacji. Skarżący zdaje się zapominać, iż zgodnie z art. 8 k.p.k. sąd karny

samodzielnie rozstrzyga zagadnienia prawne. Ograniczeniem jurysdykcyjnej

samodzielności sądu karnego w zakresie rozstrzygania zagadnień prawnych jest

wiążąca wykładnia sądowa mająca oparcie m.in. w treści art. 442 § 3 k.p.k.

(„zapatrywanie prawne sądu odwoławczego”). Sąd Rejonowy, co do wykładni art.

202c Ordynacji był, po myśli art. 442 § 3 k.p.k. związany poglądem Sądu

Okręgowego. Ten pogląd prawny nie może być oceniony w kategoriach rażącego

naruszenia przepisów prawa materialnego, albowiem nie można zasadnie

wywodzić, iż ta wykładnia jest błędna.

Kierując się powyższym Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.