Legislator Case Law & Legislation
DE FR IT EN
Analyze in Legislator
IV KK 248/19 AI generated

IV KK 248/19 · Sąd Najwyższy

Case Number IV KK 248/19
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome postanowienie
Open official source Machine-readable Markdown (.md)

Legislator summary

AI generated

obrazę przepisu art. 558 k.p.k. w zw. z art. 366 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie, a tym samym nie wzięcie pod uwagę, iż w sprawach odszkodowawczych, toczących się w oparciu o ustawę z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, przesłanka powagi rzeczy osądzonej nie może polegać na wcześniejszym zakończeniu postępowania karnego co do tego samego czynu tej samej osoby w rozumieniu art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., albowiem w postępowaniu odszkodowawczym nie orzeka się o odpowiedzialności karnej, a kompensacyjnej, a zatem koniecznym jest zastosowanie uregulowań istniejących w procedurze cywilnej;2) obrazę przepisu art. 558 k.p.k. w zw. z art. 366 k.p.c. w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego poprzez jego niezastosowanie, a tym samym nie wzięcie pod uwagę, iż prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 26 lutego 1996r., sygn. akt III Ko I (…), obejmował tylko kwestie związane z doznanym przez represjonowanego uszczerbkiem na zdrowiu na skutek pobytu w więzieniu, uciążliwością śledztwa, okresem pobytu w więzieniu oraz stosowanymi względem represjonowanego metodami śledztwa, jednakże nie obejmował okoliczności podnoszonych w niniejszym postępowaniu przez wnioskodawcę przeżyć związanych z rozłąką z rodziną, przyjaciółmi, warunków panujących w zakładach karnych, jak również wpływu skazania na dalsze życie represjonowanego, w konsekwencji nie doszło do pełnego naprawienia całości doznanych krzywd przez ojca wnioskodawcy na skutek pozbawienia go wolności w wyniku wydania wyroku przez Wojskowy Sąd Rejonowy w K. z dnia 7 września 1948 r., sygn. akt Sr (…), w związku z podejmowaną przez niego działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego;3) obrazę przepisu art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - zwanej dalej „ustawą lutową”, polegające na niezasadnym utrzymaniu w mocy wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 11 czerwca 2018 roku, sygn. akt VI Ko (…), z uwagi na okoliczność, iż istnieje prawomocny wyrok kończący postępowanie co do tej samej osoby, w sytuacji kiedy prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 26 lutego 1996 r., sygn. akt III Ko I (…), obejmował tylko kwestie związane z doznanym przez represjonowanego uszczerbkiem na zdrowiu na skutek pobytu w więzieniu, uciążliwością śledztwa, okresem pobytu w więzieniu oraz stosowanymi względem represjonowanego metodami śledztwa, jednakże nie obejmował okoliczności podnoszonych w niniejszym postępowaniu przez wnioskodawcę przeżyć związanych z rozłąką z rodziną, przyjaciółmi, warunków panujących w zakładach karnych, jak również wpływu skazania na dalsze życie represjonowanego, w konsekwencji nie doszło do pełnego naprawienia całości doznanych krzywd przez ojca wnioskodawcy na skutek pozbawienia go wolności w wyniku wydania wyroku przez Wojskowy Sąd Rejonowy w K. z dnia 7 września 1948 r., sygn. akt Sr (…), w związku z podejmowaną przez niego działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.Podnosząc powyższe, pełnomocnik wnioskodawcy wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II AKa (…), oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 11 czerwca 2018r., sygn. akt VI Ko (…), i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.W pisemnej odpowiedzi na kasację wniesioną przez pełnomocnika wnioskodawcy, prokurator Prokuratury Regionalnej wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Legislator headnote

AI generated

art. 535 § 3 k.p.k, art. 558 k.p.k, art. 366 k.p.c, art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k, art. 414 § 1 k.p.k, art. 523 § 1 k.p.k; IV KK 248/19 · Sąd Najwyższy: Kwestie te zostały już prawomocnie rozstrzygnięte w postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim w K. , w postanowieniu z dnia 26 lutego 1996 r. sygn. akt III Ko I (…), a A. R. (ojciec), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zaskarżył powyższego orzeczenia. Sąd Okręgowy przedstawił zresztą obszerną analizę prawną powyższego zagadnienia w uzasadnieniu do wyroku z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt VI Ko (…), argumentując, dlaczego stanął na stanowisku, iż zasadne jest umorzenie postępowania na postawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy lutowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2008 r., WA 22/08 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2008 r., sygn. akt WZ 30/08).

Keywords

AI generated
compensation of crime victims war damages reparation paternity allowance right to compensatory damages reparations for ethnic persecution partial res judicata

Cited Legislation

AI generated
art. 535 § 3 k.p.k
akt IV KK 248/19 POSTANOWIENIE Dnia 21 stycznia 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Michał Laskowski po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 21 stycznia 2020 r., na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
art. 558 k.p.k
.Ponadto podniósł - powołując się przede wszystkim na orzeczenia Sądu Apelacyjnego w (…) - iż w przedmiotowej sprawie nie ma powagi rzeczy osądzonej, gdyż zgodnie z art. 558 k.p.k.
art. 366 k.p.c
art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k
umorzył postępowanie o zadośćuczynienie, na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.
art. 414 § 1 k.p.k
art. 523 § 1 k.p.k
AI generated
II AKa 273/25
Mając na względzie fakt, że w przedmiotowej sprawie zaszła bezwzględna przesłanka odwoławcza w postaci nienależytej obsady sądu, określona w art.
II AKa 145/25
Mimo wymogów określonych w przepisie art.
II Ko 125/21
Sygn. akt II 1Ko 125/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 grudnia 2021 roku Sąd Okręgowy w Siedlcach w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący SSO Wojciech Michalak Protokolant: sekr. sąd. Beata Wilkowska w obecności prokuratora Anny Świderskiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2021 roku sprawy z wniosku E. W. o zadośćuczynienie i odszkodowanie wynikłe z wydania i wykonania wobec W. R. wyroku byłego wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie sygn. akt Sr. 1578/47 z dnia 27 grudnia 1946r., którego nieważność została stwierdzona postanowieniem Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 12 czerwca 2001r. w sprawie II 2 Ko 38/01/UN o r z e k a I. wniosek oddala. UZASADNIENIE Formularz UWO Sygnatura akt II 1 Ko 125/21 WNIOSKODAWCA E. W. (z domu R.) ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA 1. Odszkodowanie (kwota główna) Odsetki 51.090,92 (pięćdziesiąt jeden tysięcy dziewięćdziesiąt i 92/100) złotych za szkodę doznaną przez W. R. na skutek wydania i wykonania wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie na sesji wyjazdowej w D. dnia 27 grudnia 1946 roku. ustawowe od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty 2. Zadośćuczynienie (kwota główna) Odsetki 10.000.000 (dziesięć milionów) złotych za krzywdę doznaną przez W. R. na skutek wydania i wykonania wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie na sesji wyjazdowej w D. dnia 27 grudnia 1946 roku (kara śmierci); 33 820,06 złotych za krzywdę doznaną przez W. R. na skutek aresztowania go w okresie od 21 do 27 grudnia 1946 roku (6 dni); ustawowe od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty 3. Inne ------------------------------------------------------------ ----------------------------------------------------- 3. Ustalenie faktów 3.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Fakt Dowód Numer karty 1. Postanowieniem Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 12 czerwca 2001 r., sygn. II 2 Ko 38/01/UN, na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. – o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, stwierdzono nieważność wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie sygn. akt Sr. 1578/47 z dnia 27 grudnia 1946 r., mocą którego W. R., syn K. i J., urodzony (...) został skazany za czyn z art. 16 § 1 Dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy państwa, na karę śmierci. Wnioskodawczyni E. W. była obecna na posiedzeniu w dniu 12 czerwca 2001 r., na którym zapadło powyższe postanowienie. Postanowienie Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 12 czerwca 2001 r., sygn. II 2 Ko 38/01/UN, nie zostało zaskarżone. Stało się prawomocne z dniem 20 czerwca 2001 r. 3.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Fakt Dowód Numer karty --------- ---------------------------------------------------------------- ------------------------ -------- ocena DOWODów Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 3.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu ----------- ------------------------------------------------- ------------------------------------------------------ 4.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu PODSTAWA PRAWNA Odszkodowanie 1. Kwota główna Odsetki ------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach podstawy prawnej -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zadośćuczynienie 2. Kwota główna Odsetki ------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach podstawy prawnej Zgodnie z art. 8 ust 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U. z 2021.1693, tj. z dnia 2021.09.15) - osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia albo wydano decyzję o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 r. w Polsce stanu wojennego, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia albo decyzji. W razie śmierci tej osoby uprawnienie to przechodzi na małżonka, dzieci i rodziców. Jak stanowi z kolei obecnie brzmienie art. 8 ust. 2 w/w ustawy – żądanie odszkodowania lub zadośćuczynienia należy zgłosić odpowiednio w sądzie okręgowym lub wojskowym sądzie okręgowym, który wydał postanowienie o stwierdzeniu nieważności orzeczenia, w terminie 10 lat od daty jego uprawomocnienia się. Przepis art. 8 ust. 2 w/w ustawy zawierający termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie lub zadośćuczynienie zmieniał się na przestrzeni lat. W okresie od 24 maja 1991 r. do 29.10.2019 r., wynosił 1 rok. Postanowienie SO w Siedlcach z dnia 12 czerwca 2001 r., sygn. II 2 Ko 38/01/UN,, stwierdzające nieważność wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie sygn. akt Sr. 1578/47 z dnia 27 grudnia 1946 r. zapadło w czasie, kiedy obowiązywał roczny termin przedawnienia roszczenia. Zgodnie z art. 6 w/w ustawy, zwanej w orzecznictwie tzw. „ustawą lutową”, stwierdzając nieważność orzeczenia, sąd poucza osoby uprawnione o przysługujących im uprawieniach do żądania odszkodowania z poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. W sprawie o sygn. II 2 Ko 38/01/UN, brak było dowodu na tego rodzaju pouczenia. Wnioskodawczyni E. W. złożyła wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie po ponad 20 latach od wydania i uprawomocnienia się powyższego postanowienia Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 12 czerwca 2001 r., II 2 Ko 38/01/UN powołując się na: brak świadomości co do możliwości dochodzenia roszczenia wynikające z braku stosowanego pouczenia przez Sąd oraz na powzięcie wiadomości o możliwości dochodzenia takiego roszczenia dopiero rok temu z mediów. Prokurator na rozprawie w dniu 30 grudnia 2021 r. podniósł zarzut przedawnienia i wniósł o ocenę tego zarzutu przez pryzmat zasad współżycia społecznego. Zarzut przedawnienia podniósł także przedstawiciel Skarbu Państwa. W ocenie Sądu, podzielić należało stanowisko prokuratora odnośnie zarzutu przedawnienia i konieczności jego oceny przez pryzmat zasad współżycia społecznego, tutaj wyraźnie podkreślić należy, iż - nie abstrakcyjnie, lecz w realiach tej konkretnej sprawy, przy okolicznościach stricte odnoszących się do tego, co dokładnie działo się po wydaniu przez SO w Siedlcach postanowienia z dnia 12 czerwca 2001 r., II 2 Ko 38/01/UN i osoby wnioskodawczyni. Do terminu z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, mają zastosowanie przepisy art. 117 § 1 i 2 kodeksu cywilnego oraz art. 5 kodeksu cywilnego. Biorąc pod uwagę, że ustawa lutowa nie określa skutków upływu terminu, to w tej kwestii zastosowanie mają rozwiązania przyjęte w prawie cywilnym. W złożonym wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie powołano się na uchwałę składu 7 sędziów SN sygn. I KZP 7/93, aczkolwiek z tego orzeczenia przytoczono jedynie wyizolowane od całości fragmenty, które odpowiadały tezie złożonego wniosku, bez uwzględnienia meritum rozpoznawanej w tej sprawie problematyki i z całkowitym przemilczeniem, wszystkiego tego, co dla wnioskodawczyni w świetle tego judykatu było niekorzystne. Doskonałym przykładem w tym względzie jest przemilczenie tego, że w uchwale tej stwierdzono, iż upływ terminu określonego w art. 8 ustawy lutowej może wywołać jedynie skutek o charakterze materialnoprawnym, mianowicie może doprowadzić –w razie skutecznego podniesienia zarzutu przedawnienia – do oddalenia żądania odszkodowania i zadośćuczynienia. Generalny wniosek płynący z tego orzeczenia SN, mający przełożenie na obecnie rozpoznawaną sprawę, był bowiem taki, że Sąd ferując rozstrzygnięcie w kontekście podniesionego zarzutu przedawnienia, winien ocenić powody spóźnionego zgłoszenia żądania odszkodowania i zadośćuczynienia. Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. II AKa 124/18, orzekł, że dokonanie pouczenia przewidzianego w art. 6 ustawy lutowej nie stanowi warunku sine qua non rozpoczęcia biegu terminu określonego w art. 8 ust. 2 tej ustawy. Brak jest uzasadnienia dla tezy, że naruszenie art. 6 „wstrzymuje” rozpoczęcie biegu terminu przewidzianego w art. 8 ust. 2, z którego treści wyraźnie wynika, że roczny termin do zgłoszenia żądania odszkodowania i zadośćuczynienia biegnie "od daty uprawomocnienia się" postanowienia o stwierdzeniu nieważności orzeczenia. Nie można też przyjmować, że bieg (i upływ) terminu przewidzianego w art. 8 ust. 2 ustawy lutowej prowadzi do ujemnych skutków procesowych dla osoby, której nie pouczono o terminie dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia, gdyż zgłoszenie takiego żądania po upływie terminu przewidzianego w art. 8 ust. 2 ustawy lutowej, jest skuteczne w sferze prawnoprocesowej, stanowi bowiem rację wszczęcia postępowania i wydania merytorycznego orzeczenia w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia (LEX nr 2514500). Zawartą w tym wyroku argumentację podziela również tutejszy Sąd Okręgowy. W tym miejscu podkreślić należy, iż również w świetle tego orzeczenia, Sąd, wydając rozstrzygnięcie przy podniesionym zarzucie przedawnienia roszczenia, winien ocenić powody spóźnionego zgłoszenia żądania o odszkodowanie i zadośćuczynienie. W ocenie Sądu, powołanie się na poczucie sprawiedliwości i względy słuszności związane z orzeczeniem zadośćuczynienia, nie było zasadne i wystarczające. Utożsamienie bowiem tych pojęć z pojęciem zasad współżycia społecznego, praktycznie wyłączyłoby możliwość podniesienia zarzutu przedawnienia, a co za tym idzie, zawsze nakazywałoby sądowi uwzględniać przedawnione roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie (podobnie: Sąd Najwyższy w postanowieniu z 8.11.2007 r., IV KK 406/07, LEX nr 346747). Przepisy zawierające terminy przedawnienia tego rodzaju roszczeń byłby zatem „martwe”. Sąd dokonując oceny czy uwzględnienie zarzutu przedawnienia pozostaje w sprzeczności, czy też w zgodzie z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc), powinien w szczególności wykluczyć, że uchybienie terminowi było wynikiem zaniedbania, niestaranności czy niefrasobliwości, czy też nastąpiło z wyjątkowych przyczyn w istocie uniemożliwiających dochowanie terminu. W orzecznictwie jako przykłady wyjątkowych okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminowi do złożenia wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie wskazuje się: długotrwałą obłożną chorobę, całkowity upadek sił powodujący konieczność zapewnienia opieki osoby trzeciej w sprawach codziennej egzystencji, chorobę psychiczną, ubezwłasnowolnienie, długotrwały pobyt za granicą połączony z niemożnością nawiązania kontaktu z krajem (por. wyrok SA w Łodzi z 21.05.2013 r., II AKa 70/13, LEX nr 1321971; wyrok SA w Gdańsku z 30.08.2012 r., II AKa 261/12, LEX nr 1236117). Tego typu okoliczności brak było w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do sytuacji w jakiej była wnioskodawczyni. W złożonym wniosku nie wykazano, aby w okresie po stwierdzeniu przez Sąd Okręgowy w Siedlcach nieważności wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie doszło do wykluczenia faktycznej bądź prawnej możliwości działania i prowadzenia swoich spraw życiowych przez E. W.. Z kolei jak wynika z zeznań jej syna J. W., wnioskodawczyni w dacie stwierdzenia przez SO w Siedlcach nieważności wyroku z 1946 r. dotyczącego jej ojca, tj. w 2001 roku miała 58 lat i mimo chorób sercowych, wykazywała normalną aktywność zawodową – prowadziła magiel. Dopiero od 2012-2013 roku zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej (k. 80 verte). Brak było także danych, aby wnioskodawczyni w okresie 2001-2021 roku poważnie chorowała, aby zachodziły szczególne, zupełnie wyjątkowe względy, które umożliwiały jej złożenie wniosku o zasądzenie na jej rzecz odszkodowania i zadośćuczynienia. Cała ustawa lutowa (tj. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego) zawiera jedynie 15 artykułów. Przepis art. 1 ust. 1 tej ustawy stanowił podstawę prawną postanowienia Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 12 czerwca 2001 r., sygn. II 2 Ko 38/01/UN i został w nim wyraźnie wskazany. Nic nie stało na przeszkodzie, aby wnioskodawczyni zapoznała się na przestrzeni lat z treścią powyższych norm. Już art. 8 ust. 1 w/w ustawy dotyczył i dotyczy nadal interesującego ją odszkodowania i zadośćuczynienia, ustęp 2 tego przepisu terminu jego dochodzenia. E. W., przez okres ponad 20 lat od daty prawomocności postanowienia SO z dnia 12 czerwca 2001 r., otwierającego jej drogę do złożenia żądania o odszkodowanie i zadośćuczynienie, nie znajdowała się w stanie uniemożliwiającym podjęcie działań ukierunkowanych na zgłoszenie przysługującego jej roszczenia. A przecież to właśnie wnioskodawczyni w 2001 roku osobiście wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie, potrafiła samodzielnie złożyć go do odpowiedniego organu. W końcu brała aktywny udział w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Siedlcach. Upływ czasu pozostaje w zgodzie z postulatem pewności prawa i stabilizacji stosunków prawnych i w przekonaniu Sądu może być, oczywiście przy uwzględnieniu okoliczności omówionych powyższej, dość silnym argumentem na rzecz wyłączenia możliwości skutecznego dochodzenia roszczenia w wyniku podniesionego przez prokuratora i przedstawiciela Skarbu Państwa zarzutu przedawnienia. Przedawnienie jako instrument podstawowy z zakresu gwarancji pewności prawa i bezpieczeństwa stosunków prawnych, winno być ocenione, zważone i w adekwatny sposób uwzględnione także w odniesieniu do roszczeń odszkodowawczych kierowanych przeciwko Skarbowi Państwa. Przepis art. 5 kc ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie w przypadku nadużycia prawa przez osobę korzystającą z zarzutu przedawnienia . Nadużycia tego rodzaju po stronie prokuratora i Skarbu Państwa nie stwierdził Sąd Okręgowy. W okresie biegu terminu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego nie istniały zasadnicze, usprawiedliwione przeszkody w zakresie dochodzenia takiego roszczenia przez uprawnioną. Tego rodzaju argumentów zabrakło w złożonym wniosku i tego rodzaju argumentów nie podano na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku. Jednocześnie należy podnieść, że znane jest Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie postanowienie Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 30 maja 1996 r., II AKz 237/96, w którym orzeczono, iż wtedy, gdy zgłoszenie żądania odszkodowania i zadośćuczynienia po upływie terminu określonego w art. 8 ust. 2 ustawy lutowej wywołane jest niespełnieniem obowiązku przewidzianego w art. 6 tej ustawy, to podniesienie zarzutu przedawnienia byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a więc nieskuteczne (OSAB 1996, nr 2, poz. 28, LEX). Jednak wyrażona w nim teza, w przekonaniu Sądu, nie przystawała do realiów obecnie rozpoznawanej sprawy i jej bezkrytyczne powielenie nie było możliwe. W orzeczeniu powyższym rozważano sytuację, w której Sąd Wojewódzki w ogóle nie interesował się przyczynami, dla których żądanie przez uprawnione podmioty zostało złożone z przekroczeniem terminu, o jakim mowa w art. 8 ust. 2 ustawy lutowej, nie przesłuchał na tę okoliczność wnioskodawców, a po wysłuchaniu prokuratora, podnoszącego zarzut przedawnienia w tym postępowaniu - żądanie wnioskodawców oddalił. Ponadto, między omówionym w powyższym postanowieniu sygn. II AKz 237/96 wydaniem orzeczenia o unieważnieniu wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego z 1946 r. przez Sąd Wojewódzki w 1993 roku (wnioskodawcą był sam represjonowany), a dochodzeniem przez spadkobierców represjonowanego odszkodowania po jego śmierci w 1995 r. upłynął okres 2 lat, a nie 20 lat. Przy rozważeniu przez tut. Sąd, przyczyn spóźnionego zgłoszenia przez E. W. żądania orzeczenia odszkodowania i zadośćuczynienia, mieliśmy jednak do czynienia z zupełnie innym stanem faktycznym. Kierując się przedstawionymi wyżej racjami, Sąd Okręgowy w Siedlcach oddalił wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie wynikłe z wydania i wykonania wobec W. R. wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie sygn. akt Sr. 1578/47 z dnia 27 grudnia 1946r., którego nieważność została stwierdzona postanowieniem Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 12 czerwca 2001r. w sprawie II 2 Ko 38/01/UN, z uwagi na zasadne podniesienie zarzutu przedawnienia przez uprawnione podmioty. Inne 3. -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach podstawy prawnej -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia Odszkodowanie 1. Kwota główna Odsetki --------------------------------------------------------- --------------------------------------------- Zadośćuczynienie 2. Kwota główna Odsetki -------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------- Inne 3. Wniosek oddalono w całości. Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności ----------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------- KOszty procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności ------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- PODPIS
IV KK 214/23
Wyrokiem z dnia 28 marca 2022 roku, sygn.
II AKa 115/19
Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 25 marca 2019 r., sygn.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt IV KK 248/19 POSTANOWIENIE Dnia 21 stycznia 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Michał Laskowski po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 21 stycznia 2020 r., na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. sprawy z wniosku A. R. o zadośćuczynienie z powodu kasacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II AKa (…), utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt VI Ko (…), p o s t a n o w i ł 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną, 2. kosztami postępowania kasacyjnego obciążyć wnioskodawcę.

UZASADNIENIER. (syn) wystąpił w dniu 8 sierpnia 2017 r. do Sądu Okręgowego w K. z wnioskiem o zadośćuczynienie za krzywdę doznaną przez jego ojca – A. R. - wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, oraz ze wskazaniem, iż dochodzona przez niego kwota stanowi 1/3 całkowitej kwoty zadośćuczynienia należnego jego ojcu A. R. , gdyż wnioskodawca jest jednym z trojga pozostałych przy życiu dzieci A. R. (całość roszczenia, stosownie do wyliczenia wnioskodawcy, stanowić miała kwota 420 tys. zł + zasądzona poprzednio kwota 7 tys. zł).A.

R. (ojciec) został skazany przez były Wojskowy Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 7 września 1948 r. sygn. akt Sr (…) za przestępstwo z art. 4 § 1 i 2 Dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa, na karę jednego roku i sześciu miesięcy więzienia, na poczet której zaliczono mu okres tymczasowego aresztowania od dnia 18 sierpnia 1948 r. Postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 22 sierpnia 1994 r. sygn. akt III Ko (...) - w oparciu o art. 1 ust. 1 oraz art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - stwierdzono nieważność w/w wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w K. z dnia 7 września 1948 r. sygn. akt Sr (…).W dniu 8 listopada 1994 r.

A. R. (ojciec) złożył w Sądzie Wojewódzkim w K. wniosek zatytułowany jako „wniosek o odszkodowanie”, w którym domagał się zasądzenia na jego rzecz:-kwoty 54.000.000 zł tytułem ekwiwalentu za utracone zarobki,-kwoty 100.000.0000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy,w związku ze skazaniem wyrokiem byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w K. z dnia 7 września 1948 r. sygn. akt Sr (…). Sprawa ta została zarejestrowana w Sądzie Wojewódzkim w K. pod sygn. akt III Ko I (…). Wnioskodawca występował w tej sprawie z pełnomocnikiem z wyboru.Postanowieniem z dnia 26 lutego 1996 r. sygn. akt III Ko I (…) Sąd Wojewódzki w K. - kierując się dyspozycją art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U. nr 34 poz. 149) - zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy A.

R. (ojca) kwotę 13.300 zł z ustawowymi odsetkami od prawomocności postanowienia z tytułu odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, dalej idące żądanie oddalając. A. R. (ojciec) nie zaskarżył w/w postanowienia i uprawomocniło się ono z dniem 5 marca 1996 r.A.R. (ojciec) zmarł w dniu 10 lipca 2009 r., pozostawiając po sobie spadkobierców – w tym A. R. (syna). We wniosku o zapłatę złożonym dnia 8 sierpnia 2017 r. pełnomocnik A. R. (syna) wskazał, że Sąd Wojewódzki, rozstrzygając w sprawie sygn. akt III Ko I (…) kwestię należnego represjonowanemu świadczenia, wziął pod uwagę poniesiony przez A.

R. (ojca) uszczerbek na zdrowiu, metody prowadzonego względem niego śledztwa i czas odbywanej kary, w wyniku czego przyznał na jego rzecz zadośćuczynienie w wysokości 7.000 zł, w związku z tym wnioskodawca A. R. (s. A. i M., ur. 03.11.1955 r.) dochodzi w tej sprawie uzupełniającego zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez jego ojca na skutek pozbawienia go wolności w wyniku wydania wyroku przez były Wojskowy Sąd Rejonowy w K. z dnia 7 września 1948 r. sygn. akt Sr (…), a zatem podstawę prawną tego wniosku stanowi art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego akcentując jednocześnie, że podstawą prawną poprzedniego wniosku był art. 8 ust. 1 wskazanej ustawy.

Zdaniem pełnomocnika wnioskodawcy Sąd Wojewódzki w K. wydając postanowienie z dnia 26 lutego 1996 r. sygn. akt III Ko I (…) nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności związanych z pozbawieniem wolności A. R. .Ponadto podniósł - powołując się przede wszystkim na orzeczenia Sądu Apelacyjnego w (…) - iż w przedmiotowej sprawie nie ma powagi rzeczy osądzonej, gdyż zgodnie z art. 558 k.p.k. konieczne jest zastosowanie reguł obowiązujących w postępowaniu cywilnym. Przepis art. 366 k.p.c. stanowi zaś, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia między tymi samymi stronami.Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt VI Ko( …), Sąd Okręgowy w K. umorzył postępowanie o zadośćuczynienie, na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.Od wyroku tego apelację złożył pełnomocnik A.

R. , stawiając zarzut obrazy przepisów postępowania – tj. art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. – poprzez niezasadne umorzenie postępowania z uwagi na okoliczność, iż istnieje już prawomocnie zakończone postępowanie co do tej samej osoby, w sytuacji kiedy prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 26 lutego 1996 r., sygn. akt III Ko I (…), obejmował tylko kwestie związane z doznanym przez represjonowanego uszczerbkiem na zdrowiu na skutek pobytu w więzieniu, uciążliwością śledztwa, okresem pobytu w więzieniu oraz stosowanymi względem represjonowanego metodami śledztwa (wybiciem trzech zębów, biciem i kopaniem po twarzy), natomiast nie obejmował przeżyć związanych z rozłąką z rodziną, przyjaciółmi, warunków panujących w zakładach karnych, a także wpływu skazania na dalsze życie represjonowanego, a w konsekwencji nie doszło do pełnego naprawienia całości doznanych krzywd przez ojca, A.

R. , na skutek pozbawienia go wolności w wyniku wydania wyroku przez były Wojskowy Sąd Rejonowy w K. z dnia 7 września 1948 r., sygn. akt Sr (…), w związku z podejmowaną przez niego działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Wniósł przy tym o zmianę zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt VI Ko (…), przez zasądzenie na rzecz wnioskodawców kwot po 140 tys. zł tytułem zadośćuczynienia przez A. R. (ojca) krzywdę, ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt VI Ko (…), oraz przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II AKa (…), Sąd Apelacyjny w (…) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, kosztami postępowania odwoławczego obciążając Skarb Państwa.Wyrok ten zaskarżyła w drodze kasacji pełnomocnik wnioskodawcy, zarzucając mu:

1) obrazę przepisu art. 558 k.p.k. w zw. z art. 366 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie, a tym samym nie wzięcie pod uwagę, iż w sprawach odszkodowawczych, toczących się w oparciu o ustawę z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, przesłanka powagi rzeczy osądzonej nie może polegać na wcześniejszym zakończeniu postępowania karnego co do tego samego czynu tej samej osoby w rozumieniu art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., albowiem w postępowaniu odszkodowawczym nie orzeka się o odpowiedzialności karnej, a kompensacyjnej, a zatem koniecznym jest zastosowanie uregulowań istniejących w procedurze cywilnej;2) obrazę przepisu art. 558 k.p.k. w zw. z art. 366 k.p.c. w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego poprzez jego niezastosowanie, a tym samym nie wzięcie pod uwagę, iż prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 26 lutego 1996r., sygn. akt III Ko I (…), obejmował tylko kwestie związane z doznanym przez represjonowanego uszczerbkiem na zdrowiu na skutek pobytu w więzieniu, uciążliwością śledztwa, okresem pobytu w więzieniu oraz stosowanymi względem represjonowanego metodami śledztwa, jednakże nie obejmował okoliczności podnoszonych w niniejszym postępowaniu przez wnioskodawcę przeżyć związanych z rozłąką z rodziną, przyjaciółmi, warunków panujących w zakładach karnych, jak również wpływu skazania na dalsze życie represjonowanego, w konsekwencji nie doszło do pełnego naprawienia całości doznanych krzywd przez ojca wnioskodawcy na skutek pozbawienia go wolności w wyniku wydania wyroku przez Wojskowy Sąd Rejonowy w K. z dnia 7 września 1948 r., sygn. akt Sr (…), w związku z podejmowaną przez niego działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego;3) obrazę przepisu art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - zwanej dalej „ustawą lutową”, polegające na niezasadnym utrzymaniu w mocy wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 11 czerwca 2018 roku, sygn. akt VI Ko (…), z uwagi na okoliczność, iż istnieje prawomocny wyrok kończący postępowanie co do tej samej osoby, w sytuacji kiedy prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 26 lutego 1996 r., sygn. akt III Ko I (…), obejmował tylko kwestie związane z doznanym przez represjonowanego uszczerbkiem na zdrowiu na skutek pobytu w więzieniu, uciążliwością śledztwa, okresem pobytu w więzieniu oraz stosowanymi względem represjonowanego metodami śledztwa, jednakże nie obejmował okoliczności podnoszonych w niniejszym postępowaniu przez wnioskodawcę przeżyć związanych z rozłąką z rodziną, przyjaciółmi, warunków panujących w zakładach karnych, jak również wpływu skazania na dalsze życie represjonowanego, w konsekwencji nie doszło do pełnego naprawienia całości doznanych krzywd przez ojca wnioskodawcy na skutek pozbawienia go wolności w wyniku wydania wyroku przez Wojskowy Sąd Rejonowy w K. z dnia 7 września 1948 r., sygn. akt Sr (…), w związku z podejmowaną przez niego działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.Podnosząc powyższe, pełnomocnik wnioskodawcy wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II AKa (…), oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 11 czerwca 2018r., sygn. akt VI Ko (…), i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.W pisemnej odpowiedzi na kasację wniesioną przez pełnomocnika wnioskodawcy, prokurator Prokuratury Regionalnej wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, dlatego przepisy przewidują ograniczenia dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z treścią art. 523 § 1 k.p.k., kasacja złożona przez stronę może być wniesiona tylko z powodu uchybień w randze bezwzględnej przesłanki odwoławczej lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia Sądu II instancji, przy czym kasacja nie może być wniesiona wyłącznie z powodu niewspółmierności kary.Podniesione w niniejszej kasacji zarzuty odnoszą się wprost do orzeczenia Sądu I instancji (zarzut I i II) i nie były podnoszone w apelacji, zaś trzeci z zarzutów stanowi niemal dosłowne powtórzenie zarzutu apelacyjnego – przy czym nie wykazano, na jakiej podstawie wnioskodawca twierdzi, że doszło do tzw. przeniesienia błędu Sądu meriti na rozstrzygnięcie Sądu II instancji – a więc na czym, zdaniem strony, polegało uchybienie Sądu Apelacyjnego.Odnosząc się do zarzutów kasacji in concreto trzeba zauważyć, że wnioskodawca jest w błędzie co do tego, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy zachodzi możliwość uzupełnienia zadośćuczynienia wypłaconego jego zmarłemu ojcu.Okoliczności wskazane we wniosku i w depozycjach A.

R. (syna) oraz jego siostry nie wskazują na nowe, nieznane Sądowi Wojewódzkiemu w K. fakty, które miałyby być podstawą zadośćuczynienia uzupełniającego ze strony Skarbu Państwa, a których Sąd Wojewódzki w K. nie mógł wziąć pod uwagę, orzekając na wniosek A. R. (ojca) postanowieniem z dnia 26 lutego 1996 r. sygn. akt III Ko I (…). Słusznie stwierdził Sad Apelacyjny, że nie ma podstaw do uwzględnienia, iż Sąd Wojewódzki w K. , orzekając o kwestii zadośćuczynienia nie wziął pod uwagę takich przeżyć A. R. (ojca), jak rozłąka z rodziną, przyjaciółmi czy wpływ skazania na dalsze życie represjonowanego – a więc nie doszło do naprawienia całości szkody poniesionej przez ojca wnioskodawcy (str. 5 uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego).

Zwłaszcza, że to Sąd Wojewódzki w K. miał bezpośredni kontakt z wnioskodawcą, a zarazem niesłusznie skazanym i mógł poznać okoliczności sprawy bezpośrednio od niego.Trudno też podzielić argumentację o niedopuszczalności umorzenia postępowania w skutek zastosowania zasady res iudicata, w sytuacji, gdy zgodnie z literalnym brzmieniem art. 558 k.p.k. przepisy kodeksu postępowania cywilnego stosuje się tylko w kwestiach nieuregulowanych w kodeksie postępowania karnego. Nawet jednak gdyby przyjąć pogląd przeciwny – że ze względu na przedmiot niniejszego postępowania (postępowanie odszkodowawcze) zasadne jest zastosowanie art. 366 k.p.c., w sprawie tej de facto chodzi o roszczenie wynikające z tego samego tytułu i wobec tej samej strony – obecnie zastępowanej przez spadkobiercę.

Kwestie te zostały już prawomocnie rozstrzygnięte w postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim w K. , w postanowieniu z dnia 26 lutego 1996 r. sygn. akt III Ko I (…), a A. R. (ojciec), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zaskarżył powyższego orzeczenia. Sąd Okręgowy przedstawił zresztą obszerną analizę prawną powyższego zagadnienia w uzasadnieniu do wyroku z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt VI Ko (…), argumentując, dlaczego stanął na stanowisku, iż zasadne jest umorzenie postępowania na postawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy lutowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2008 r., WA 22/08 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2008 r., sygn. akt WZ 30/08).

Sąd Apelacyjny słusznie podzielił poglądy Sądu Okręgowego w K. i utrzymał zaskarżony wyrok w mocy – a postępowaniu przed Sądem II instancji nie można zasadnie postawić żadnego zarzutu.Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.