IV KK 20/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KK 20/19 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 stycznia 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Rafał Malarski (przewodniczący)‎SSN Andrzej Tomczyk (sprawozdawca)‎SSN Eugeniusz WildowiczProtokolant Patrycja Kotlarska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Andrzeja Pogorzelskiego,‎w sprawie M. W. ‎oskarżonego z art. 107 § 1 k.k.s.,‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 28 stycznia 2020 r.‎kasacji wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego - na niekorzyść od wyroku Sądu Rejonowego w N. ‎z dnia 5 marca 2018 r., sygn. akt II K (…), uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w N. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

M. W. został oskarżony o to, że w okresie od 1 czerwca 2015 r. do dnia 22 września 2015 r. w lokalu P. w K. jako prezes H. Sp. z o.o., ul. K. , w K. , działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą urządzał gry hazardowe na jednym automacie do gier hazardowych A. nr (…), wbrew przepisom ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) określonych w art. 6 ust. 1, art. 14, oraz 23a ust. 1, bez koncesji, poza kasynem i bez rejestracji automatów do gier przez właściwego Naczelnika Urzędu Celnego, czynu dopuścił się będąc uprzednio skazanym za umyślne przestępstwo skarbowe tego samego rodzaju po uiszczeniu grzywny wynoszącej 120 stawek dziennych,tj. o przestępstwo skarbowe określone w art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 4 k.k.s. w zw. z art. 9 § 1 k.k.s.Sąd Rejonowy w N. , wyrokiem z dnia 5 marca 2018 r., sygn. akt II K (…), na podstawie art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. umorzył postępowanie karne przeciwko M.

W. o przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s.W pisemnych motywach orzeczenia Sąd wskazał, że działania, o które M. W. został oskarżony w przedmiotowej sprawie, dotyczą zachowania będącego elementem składowym mieszczącym się w ramach czasowych czynu ciągłego, za który został on prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt II K (…). Uprzednie prawomocnie zakończone postępowanie karne, co do tego samego czynu tej samej osoby - według Sądu meriti - dawało podstawę do umorzenia prowadzonego przeciwko M.

W. postępowania, w oparciu o przepis art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt II K (...), uznał M. W. , oskarżonego o to, że:1.w okresie od dnia 19.08.2013 r. do dnia 27.03.2015 r. w m. R., woj. (…) w lokalu PPHU BROSTA sp. z o.o., ul. B. w R., będąc Prezesem Zarządu Spółki H. sp. z o.o. z siedzibą w W. przy ul. C. zarejestrowanej w Krajowym Rejestrze Sądowym z dnia 14.05.2010 r. (dokonany wpis w KRS 14.05.2010 r. pod numerem KRS 0000356479) wspólnie i w porozumieniu z T.

Ł. , urządzał gry na automacie do gier o nazwie A. nr (…) z naruszeniem przepisów art. 14 ust. 1 i art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612 i 1201), tj. poza kasynem gry, bez wymaganej koncesji i bez rejestracji przedmiotowego automatu do gier przez właściwego naczelnika urzędu celnego,tj. o przestępstwa skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s.;2.będąc Prezesem spółki T. sp. z o.o. z siedzibą w W. przy ul. P. zarejestrowanej w Krajowym Rejestrze Sądowym z dnia 27.01.2012 r. (dokonany wpis w KRS 27.01.2011 r. pod numerem KRS 0000409051), w K., woj. (…) w lokalu L., ul.

G. w K. należącym do M. , ul. G. w K.:- w okresie od dnia 26.08.2014 r. do dnia 30.09.2014 r. działając sam oraz – w okresie od 01.10.2014 r. do 22.01.2015 r. działając wspólnie i w porozumieniu z T. Ł. urządzał gry na automacie do gier o nazwie A. nr (…) z naruszeniem przepisów art. 14 ust. 1 i art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 19.11.2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 612 i 1201) tj. poza kasynem gry bez wymaganej koncesji i bez rejestracji przedmiotowych automatów do gier przez właściwego naczelnika urzędu celnego,- w okresie od dnia 05.09.2014 r. do dnia 30.10.2014 r. działając sam oraz w okresie od 01.10.2014 r. do 22.01.2015 r. działając wspólnie i w porozumieniu z T.

Ł. urządzał gry na automacie do gier o nazwie A. nr (…) z naruszeniem przepisów art. 14 ust. 1 i art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 19.11.2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 612 i 1201), tj. poza kasynem gry bez wymaganej koncesji i bez rejestracji przedmiotowych automatów do gier przez właściwego naczelnika urzędu celnego,- w okresie od dnia 02.01.2015 r. do dnia 22.01.2015 r. wspólnie i w porozumieniu ‎z T. Ł. urządzał gry na automacie do gier o nazwie K. nr (…) z naruszeniem przepisów art. 14 ust. 1 i art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 19.11.2009 r. o grach hazardowych (Dz.

U. z 2015 r., poz. 612 i 1201), tj. poza kasynem gry bez wymaganej koncesji i bez rejestracji przedmiotowych automatów do gier przez właściwego naczelnika urzędu celnego,tj. o przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s.;3.w okresie od dnia 01.06.2015 r. do dnia 10.09.2015 r., w Krośnie, woj. podkarpackie, w lokalu M. w K., ul. R., będąc Prezesem Zarządu Spółki H. sp. z o.o. z siedzibą w R. przy ul. K., zarejestrowanej w Krajowym Rejestrze Sądowym z dnia 29.05.2015 r. pod numerem KRS (...), urządzał gry na automacie do gier o nazwie:

A. nr (…) z naruszeniem przepisów art. 14 ust. 1 i art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 19.11.2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 471 j.t.), tj. poza kasynem gry, bez wymaganej koncesji i bez rejestracji przedmiotowych automatów do gier przez właściwego naczelnika urzędu celnego,tj. o przestępstwa skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s.;IV. w okresie od dnia 01 października 2015 r. do dnia 04 listopada 2015 r., w m. I., powiat k. , woj. (…), w Sanatorium Uzdrowiskowym „W.” przy ul. R., będąc Prezesem Zarządu Spółki H. sp. z o.o. z siedzibą w R. przy ul.

K. , urządzał gry na automacie do gier o nazwie M. nr (…) – z naruszeniem przepisów art. 14 ust. 1 i art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 19.11.2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 471 j.t.), tj. poza kasynem gry, bez wymaganej koncesji i bez rejestracji przedmiotowych automatów do gier przez właściwego naczelnika urzędu celnego,tj. o przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s.,za winnego popełnienia opisanych czynów, przy czym zamiast norm powołanych w opisie przyjął naruszenie blankietowego art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, tj. przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i za to na mocy art. 107 § 1 k.k.s. i art. 23 § 1 i § 3 k.k.s. wymierzył mu karę 200 stawek dziennych grzywny, przyjmując jedną stawkę dzienną za równoważną kwocie 100 zł.Rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w N. nie zostało zaskarżone środkiem odwoławczym w części dotyczącej umorzenia postępowania wobec M.

W.Kasację od tego orzeczenia, na niekorzyść m. W. , w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt. I, wniósł Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. oraz art. 6 § 2 k.k.s., polegające na błędnym uznaniu, że czyn z art. 107 § 1 k.k.s., który zarzucono M. W. w niniejszej sprawie, został popełniony przy wykorzystaniu tej samej sposobności, co czyn ciągły z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s., co do którego postępowanie karne skarbowe przeciwko wymienionemu oskarżonemu zostało prawomocnie zakończone na mocy wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 3 kwietnia 2017 r. o sygn. akt II K (…), a zatem jego zachowanie stanowi fragment wymienionego czynu ciągłego, co skutkowało wadliwym umorzeniem postępowania karnego skarbowego wobec M.

W. wskutek niezasadnego uznania, że zaistniała ujemna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej.Autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w N. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Rejonowy w N. uznał, iż oskarżony M. W. przed wydaniem orzeczenia objętego postępowaniem, został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt II K (…), za urządzanie gier na automatach w imieniu H. sp. z o.o. w W., T. sp. z o.o. w W. oraz H. sp. z o.o. w R., w okresie od dnia 19 sierpnia 2013 r. do dnia 4 listopada 2015 r., tj. za czyn z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s.Zdaniem Sądu Rejonowego w N., wszystkie zachowania M.

W. polegały na wykorzystaniu przez niego takiej samej sposobności, będącej rezultatem prowadzenia działalności gospodarczej, dotyczącej nielegalnego urządzania gier na automatach. W tej sytuacji Sąd ten uznał, że zachowanie M. W. powinno być potraktowane jako element czynu ciągłego, a skazanie za czyn ciągły skutkowałoby zaistnieniem przesłanki w postaci res iudicata. Niemożliwe było zatem - według tego Sądu - przypisanie następnych, jednostkowych zachowań z czasu objętego prawomocnym wyrokiem.Prezentowane przez Sąd poglądy, na co słusznie zwrócił uwagę skarżący, stoją w opozycji do - ugruntowanej już w analizowanych kwestiach - linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, którą członkowie składu orzekającego w niniejszej sprawie, w pełni podzielają.Otóż przypomnieć wypada, że w postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2018 r., V KS 5/18, Sąd Najwyższy wskazał, że warunkiem przyjęcia zaistnienia res iudicata jest tożsamość czynu, a nie wyłącznie wzajemne podobieństwa, identyczna kwalifikacja prawna, jak też umieszczenie zachowań w tożsamym przedziale czasowym.

W ten właśnie sposób wyłączona została możliwość wystąpienia powagi rzeczy osądzonej w stosunku do czynów z art. 107 § 1 k.k.s., w odniesieniu do innych automatówi działań w różnych miejscowościach. Stanowisko to nie miało charakteru jednostkowego i zostało powtórzone z poszerzoną argumentacją także w innych judykatach Sądu Najwyższego (zob. np. wyrok z dnia 22 maja 2018 r., III KK 331/17). W kolejnych orzeczeniach Sądu Najwyższego przedstawiono także inną, uzupełniającą w stosunku do już przytoczonej, argumentację odnoszącą się do badanej problematyki.

A mianowicie, w wyroku z dnia 19 września 2018 r., V KK 415/18 (podobnie w wyroku z dnia 15 listopada 2018 r., V KK 268/18) stwierdzono, że „Skoro urządzanie gry hazardowej w postaci gry na automatach (art. 1 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r., Dz. U. z 2018 r. poz. 165 z późn. zm.) wymaga uzyskania koncesji na kasyno gry (art. 6 ust. 1 tej ustawy), a koncesja taka udzielana jest w odniesieniu do jednego kasyna, prowadzonego w ściśle określonym (geograficznie) miejscu (art. 41 ust. 1, art. 42 pkt 3 i art. 35 pkt 5 tej ustawy), to zachowanie osoby, która nie posiadając koncesji na prowadzenie kasyna podejmuje działanie w postaci urządzania gry na automatach w różnych miejscach (miejscowościach, lokalach), stanowi każdorazowo - od strony prawnokarnej - inny czyn, podjęty z zamiarem naruszenia tych przepisów w każdym z tych miejsc.

Uprzednie prawomocne skazanie za przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s., popełnione w innym miejscu, w warunkach czynu ciągłego (art. 6 § 2 k.k.s.), w którym czas jego popełnienia obejmuje czasokres popełnienia czynu z art. 107 § 1 k.k.s., co do którego toczy się jeszcze postępowanie karne skarbowe, nie stanowi w tym późniejszym procesie przeszkody procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej, albowiem nie jest spełniony warunek tożsamości czynów” (OSNKW 2018, z. 10, poz. 71).Mając na uwadze przestawione poglądy prawne oraz lekturę wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 3 kwietnia 2017 r., II K (…), bezsprzecznie należy uznać, że skoro zakres przedsiębranego działania, podmioty, w imieniu których gry urządzano, miejsca urządzania gry, rodzaje automatów nie są tożsame, to skazanie odnosi się do innych czynów, co wyklucza ustalenie, iż doszło w tym wypadku do zaistnienia „idem”.

Zarzut sformułowany w kasacji okazał się zatem trafny, tym bardziej że nie można w odniesieniu do zachowania oskarżonego, zarzucanego mu w rozpoznawanej sprawie, przyjąć zrealizowania przesłanki wykorzystania tej samej sposobności (art. 6 § 2 k.k.s.), ponieważ działał on z wykorzystaniem takiej sposobności jaka się pojawiała wraz z możliwością instalowania automatu do gry w nowej lokalizacji.W tej sytuacji konieczne stało się uchylenie w odniesieniu do M. W. zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w N. , który zapadł z rażącym naruszeniem przepisów wskazanych w zarzucie kasacji.

W postępowaniu ponownym Sąd ten rozpozna sprawę M. W. z uwzględnieniem przedstawionego stanowiska, po precyzyjnym ustaleniu okoliczności dotyczących zarzucanego mu czynu.Z przytoczonych powodów należało orzec jak na wstępie.