Supreme Court quashes conviction for private prosecution offense due to statute of limitations expiry. The court ruled the limitation period expired one year after the victim knew the perpetrator. The lower court erred in applying the limitation period incorrectly.

Sygn. akt IV KK 193/21 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 lutego 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)‎SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca)‎SSN Piotr MirekProtokolant Małgorzata Sobieszczańska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Józefa Gemry,‎w sprawie M. L.‎skazanego z art. 200 § 1 kk i in.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 8 lutego 2022 r.,‎kasacji, wniesionej przez obrońcę‎od wyroku Sądu Okręgowego w C.‎z dnia 6 listopada 2020 r., sygn. akt VII Ka (...),‎zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w C.‎z dnia 9 października 2019 r., sygn. akt IV K (...), 1) uchyla zaskarżony wyrok i zmieniony nim wyrok Sądu Rejonowego w C. w części dotyczącej skazania z art. 217 § 1 k.k. (zarzut IX aktu oskarżenia) i w tym zakresie postępowanie przy zastosowaniu art. 537 § 2 k.p.k. na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. umarza, a kosztami procesu w tej części obciąża Skarb Państwa;

2) w pozostałym zakresie kasację oddala uznając ją za oczywiście bezzasadną;

3) zarządza zwrot opłaty w kwocie 450 zł wniesionej przez skazanego M. L.;

4) kosztami sądowymi za postępowanie kasacyjne obciąża Skarb Państwa, zwalniając skazanego od ponoszenia tych kosztów.

UZASADNIENIE

Zważywszy na treść rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego niniejsze uzasadnienie sporządzone zostanie tylko w tej części, w której kasacja nie została uznana za oczywiście bezzasadną.M. L. stanął m. in. pod zarzutem tego, że:IX - w bliżej nieustalonym czasie w 2014 r. w C., pełniąc funkcję dyrektora Całodobowej Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej im. (...), naruszył nietykalność cielesną Ł. T. uderzając go w twarz oraz szarpiąc za ubranie,tj. czynu z art. 217 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w C. wyrokiem z dnia 9 października 2019r. w sprawie IV K (...) uznał oskarżonego za winnego popełnienia tego czynu i za to, na podstawie art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 33§1 i §3 k.k. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych przyjmując, że jedna stawka jest równoważna kwocie 20 złotych (punkt 10 wyroku).Wyrok w tej części zaskarżony został jedynie apelacją obrońcy oskarżonego, w której podniesiono między innymi zarzut:- w odniesieniu do punktu 10 wyroku - obrazy przepisów prawa materialnego, tj. art. 101 § 2 k.k. w zw. z art. 102 k.k., polegającej na dokonaniu przez Sąd błędnej ich interpretacji i przyjęciu, że okres przedawnienia karalności czynu nie nastąpił, podczas gdy karalność czynów ściganych z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem jednego roku od dnia, w którym pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy, a przyjąć należy wersję dla oskarżonego najkorzystniejszą, tj.

że do zdarzenia doszło dnia 1 stycznia 2014r. oraz że w okresie do dnia 1 stycznia 2015 r. nie wszczęto przeciwko oskarżonemu postępowania o ten czyn, a mimo to Sąd skazał oskarżonego za czyn ścigany z oskarżenia prywatnego.Sąd Okręgowy w C., po rozpoznaniu apelacji wniesionych w niniejszej sprawie, wyrokiem z dnia 6 listopada 2020 r. w sprawie VII Ka (...) zmienił zaskarżony wyrok, lecz w zakresie wskazanego wyżej rozstrzygnięcia co do czynu opisanego w punkcie IX aktu oskarżenia orzeczenie to utrzymał w mocy.Kasację od tego wyroku wywiódł obrońca skazanego podnosząc między innymi zarzut:- obrazy art. 433§2 k.p.k. w zw. 438 pkt 1 a) w zw. z art. 101§2 k.k. polegający na nieprzeprowadzeniu w sposób prawidłowy kontroli instancyjnej wyroku Sądu pierwszej instancji i w konsekwencji dokonanie niewłaściwej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 101 § 2 k.k., polegającej na dokonaniu przez Sąd błędnej jego interpretacji i przyjęciu, że okres przedawnienia karalności czynu opisanego w punkcie 10 wyroku Sądu I instancji, popełnionego w stosunku do Ł.

T., nie nastąpił, podczas gdy karalność czynów ściganych z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem jednego roku od dnia, w którym pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy, a przyjąć należy wersję dla oskarżonego najkorzystniejszą (co Sąd odwoławczy uczynił), tj. że do zdarzenia doszło dnia 1 stycznia 2014r. oraz że w okresie do dnia 1 stycznia 2015 r. nie wszczęto przeciwko oskarżonemu postępowania o ten czyn, a mimo to Sąd skazał oskarżonego za czyn ścigany z oskarżenia prywatnego uznając, że postępowanie można było wszcząć do dnia 1 stycznia 2017r. i nie zauważając, że po pierwsze pokrzywdzony znał sprawcę od chwili popełnienia czynu, a po drugie, że znajomość sprawcy przez pokrzywdzonego ma dla biegu terminu przedawnienia przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego znaczenie podstawowe, bowiem nie można wszcząć postępowania po upływie roku od momentu, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy, a co doprowadziło do naruszenia przepisu art. 17§1 pkt 6 k.p.k. i zaistnienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej opisanej w treści art. 439§1 pkt 9 k.p.k.Skarżący wniósł o uchylenie w całości wyroku Sądu Odwoławczego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W opisanej wyżej części kasacja jest zasadna.Sąd Odwoławczy rozpoznając zarzut obrazy art. 101§2 k.k. dokonał błędnej wykładni tego przepisu.Przepis ten wskazuje, że „karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu jego popełnienia”.Powyższą normę należy interpretować w ten sposób, że przedawnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego następuje każdorazowo z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa.

Jeżeli natomiast w tym czasie pokrzywdzony nie posiadł takiej wiedzy, termin ten upływa najpóźniej po 3 latach od czasu popełnienia danego przestępstwa.W niniejszej sprawie pokrzywdzony Ł. T. znał osobę sprawcy, tak więc termin roczny z art. 101§2 k.k. upływał po roku od popełnienia zarzuconego czynu.Czyn zarzucony w punkcie IX aktu oskarżenia popełniony został „w bliżej nieustalonym czasie w 2014r.”. Ponieważ dokładnej daty jego popełnienia nie udało się w toku procesu ustalić, zgodnie z dyspozycją art. 5§2 k.p.k., nie dające się usunąć wątpliwości należy interpretować na korzyść oskarżonego.

W tej sytuacji taką najkorzystniejszą datą popełnienia tego czynu był więc dzień 1 stycznia 2014r. Zgodnie zatem z dyspozycją art. 101§2 k.k. karalność tego przestępstwa ustała z dniem 1 stycznia 2015 r. Tymczasem śledztwo w sprawie tego czynu wszczęte zostało 26 września 2016 r. (k. 31). Czyn ten był zatem już wówczas przedawniony.Ma zatem rację skarżący, że w tym zakresie wyrok Sądu Rejonowego dotknięty był uchybieniem o charakterze bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439§1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17§1 pkt 6 k.p.k.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy, stosując art. 537§2 k.p.k., postępowanie o opisany wyżej czyn umorzył. Zważywszy, że w pkt 10 wyroku Sądu Rejonowego za przedmiotowy czyn wymierzono karę samoistnej grzywny, umorzenie postępowania nie miało wpływu na pozostałe rozstrzygnięcia zaskarżonego wyroku, w szczególności na orzeczoną karę łączną, którą objęto jedynie kary pozbawienia wolności.Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.