IV KK 150/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KK 150/18 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 kwietnia 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Kala (przewodniczący)‎SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)‎SSN Piotr MirekProtokolant Małgorzata Gierczak w sprawie P. H.‎skazanego za przestępstwo z art. 177 § 1 k.k. ‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 kwietnia 2018 r.‎wyznaczonym w trybie art. 535 § 5 k.p.k. kasacji wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego‎od wyroku Sądu Rejonowego w J.‎z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt II K …/17, 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę P. H. Sądowi Rejonowemu w J. do ponownego rozpoznania;

2. wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIEW dniu 30 listopada 2016 r. do Sądu Rejonowego w J. wpłynął akt oskarżenia w którym P. H. został oskarżony o to, że w dniu 22 sierpnia 2016 r. w C. prowadząc pojazd mechaniczny - samochód osobowy marki Audi A3 nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym określone w art. 3 ust. 1, art. 16 ust. 1 i 4, art. 19 ust. 1 p.r.d. w ten sposób, że nie zachował należytej ostrożności, naruszył obowiązek ruchu prawostronnego, a w tym jazdy możliwie blisko prawej krawędzi jezdni, naruszył obowiązek jazdy z prędkością zapewniającą panowanie nad pojazdem z uwzględnieniem warunków w jakich ruch się odbywa, a w szczególności rzeźby terenu, stanu i widoczności drogi, utracił panowanie nad pojazdem, zjechał z jezdni i doprowadził do wywrócenia się pojazdu, czym spowodował nieumyślnie wypadek, w którym obrażenia ciała określone w art. 157 § 1 k.k. doznały pasażerki tego pojazdu A.

W. w postaci stłuczenia kręgosłupa szyjnego, stłuczenia klatki piersiowej i mostka, stłuczenia kolana lewego z podbiegnięciem krwawym, stłuczenia biodra prawego oraz A. W. w postaci złamania obojczyka prawego - to jest o przestępstwo z art. 177 § 1 k.k.Wraz z aktem oskarżenia został przesłany wniosek prokuratora, złożony na podstawie art. 335 § 2 k.p.k., w którym prokurator domagał się wymierzenia oskarżonemu, uzgodnionej z nim kary 3 miesięcy ograniczenia wolności z zobowiązaniem go do wykonywania 20 godzin prac społecznych w miesiącu oraz grzywny w wysokości 150 stawek dziennych po 10 złotych i obciążeniem go kosztami postępowania (k.104).Na posiedzeniu w dniu 23 marca 2017 r., które odbyło się bez udziału prawidłowo powiadomionych stron – Sąd Rejonowy w J. uwzględnił wniosek prokuratora złożony w trybie art. 335 § 2 k.p.k. i w wydanym w tym dniu wyroku uznał P. H. za winnego zarzucanego mu czyni i na podstawie art. 177 § 1 k.k. w zw. z art. 58 § 3 k.k. w zw. z art. 34 § 1 i 2 k.k. oraz art. 35 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. wymierzył mu karę 3 miesięcy ograniczenia wolności, zobowiązując go do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym.

Jednocześnie Sąd na podstawie art. 71 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. orzekł wobec wyżej wymienionego karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 15 złotych każda. Nadto zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania.Wyrok ten nie był zaskarżony przez uprawnione strony i uprawomocnił się w dniu 31 marca 2017 r.Kasację od tego wyroku wniósł na korzyść skazanego Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny, który zaskarżył to orzeczenie w całości i zarzucił mu rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 343 § 6 i 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 2 k.p.k., polegające na uwzględnieniu wadliwego wniosku prokuratora o wydanie wyroku skazującego przy jednoczesnym wymierzeniu oskarżonemu mniejszej ilości stawek dziennych grzywny niż wynikającej z uzgodnienia poczynionego pomiędzy prokuratorem, a oskarżonym, w następstwie czego doszło również do rażącego naruszenia prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 71 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., polegającego na orzeczeniu na podstawie tego przepisu kary grzywny, obok wymierzonej na podstawie art. 177 § 1 k.k. w zw. z art. 58 § 3 k.k. w zw. z art. 34 § 1 i 2 k.k. oraz art. 35 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. kary ograniczenia wolności bez jej warunkowego zawieszenia.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w J. do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna. Zaskarżony nią wyrok jest wadliwy, gdyż wydany został z rażącym naruszeniem przepisów prawa karnego procesowego i materialnego, wskazanych w zarzucie kasacji, co miało – istotny wpływ na treść tego orzeczenia.Wyrok ten został wydany przez Sąd Rejonowy w J. na skutek złożonego przez prokuratora wniosku o wydanie wyroku skazującego na podstawie art. 335 § 2 k.p.k., w sytuacji i w warunkach w których brak było podstaw do uwzględnienia tego wniosku.Nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem Sądu orzekającego w trybie art. 343 k.p.k. w zw. z art. 335 k.p.k., jest dokonanie kontroli wniosku prokuratora zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym.

Kontrola ta powinna obejmować okoliczności popełnienia przestępstwa, kwestię zgodności wniosku o wymierzenie określonej kary ze stanowiskiem oskarżonego, a także zgodność propozycji zawartych we wniosku z przepisami obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Niezgodność wniosku z treścią tych przepisów pociąga za sobą niemożność jego uwzględnienia, a to skutkuje koniecznością rozpoznania sprawy na zasadach ogólnych (vide: wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 5 października 2017 r. sygn. akt II KK 178/17 i z dnia 9 sierpnia 2017 r. sygn. akt II KK 195/17).Tymczasem takiej treści wniosek jak ten złożony w niniejszej sprawie przez prokuratora był niedopuszczalny.

Sąd Rejonowy rozpoznając w przedmiocie tego wniosku, na posiedzeniu w dniu 23 marca 2017 r., nie dostrzegł, że przepis art. 71 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. pozwalał wprawdzie na orzeczenie kary grzywny obok kary ograniczenia wolności, ale tylko w przypadku warunkowego zawieszenia jej wykonania. W czasie popełnienia przez oskarżonego zarzucanego mu czynu (tj. 22 sierpnia 2013 r.) takie było też brzmienie art. 71 § 1 k.k. W czasie, gdy ustalano z oskarżonym warunki „dobrowolnego poddania się karze” w trybie uwzględnienia złożonego przez prokuratora w trybie art. 335 k.p.k. wniosku (tj. w dniu 9 listopada 2016 r.) przepis art. 71 § 1 k.k. już w takim brzmieniu nie obowiązywał.

Od dnia 1 lipca 2015 r. nastąpiła zmiana przepisów Kodeksu karnego, wprowadzona ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks kamy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 396), mocą której wyeliminowano z systemu prawa karnego możliwość warunkowego zawieszania orzeczonych kar wolnościowych ograniczając możliwość orzekania grzywny do przypadków orzeczenia kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Stąd też Sąd powołując się na treść art. 4 § 1 k.k. zastosował wobec oskarżonego przepisy Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. uznając, że są one względniejsze dla sprawcy, ale już nie dostrzegając właśnie tego, że orzeczenie grzywny na podstawie art. 71 § 1 k.k. obok kary ograniczenia wolności nie było przez ten przepis dopuszczalne wobec oskarżonego, skoro nie wymierzono mu kary ograniczenia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

Ta oczywista sprzeczność wniosku prokuratora złożonego w trybie art. 335 k.p.k. z obowiązującym stanem prawnym implikowała niedopuszczalnością jego uwzględnienia, a niedostrzeżenie tej jego wadliwości przez Sąd Rejonowy może świadczyć tylko o tym, że uchybił on – i to w sposób rażący – wspomnianym obowiązkom nałożonym przez art. 343 k.p.k. na każdy sąd rozpoznający taki wniosek prokuratora skazania bez rozprawy Nie tylko jednak w tym aspekcie Sąd Rejonowy uchybił tym powinnościom. Wbrew bowiem treści przedmiotowego wniosku (zgodnej z ustaleniami poczynionymi co do kary pomiędzy oskarżonym a prokuratorem – k.

91) orzekł, że wartość jednej stawki wymierzonej kary grzywny stanowi kwota 15 zł, podczas, gdy wniosek (i owo porozumienie stron co do kary) ustalało ją na kwotę 10 zł. Takiej modyfikacja wniosku – bez uzyskania zgody na nią obydwu stron owego konsensusu - Sąd Rejonowy nie mógł przeprowadzić. Zgodnie z treścią art. 343 § 6 k.p.k. sąd orzekający na posiedzeniu w trybie art. 335 § 2 k.p.k. ma możliwość jedynie wydania wyroku o treści zawnioskowanej przez prokuratora i uzgodnionej z oskarżonym albo rozpoznania sprawy na zasadach ogólnych.

Nie ma natomiast możliwości wydania wyroku o treści innej niż zawnioskowana (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2016 r., IV KK 219/16), chyba że na sugerowaną przez siebie jej zmianę uzyska zgodę tych uczestników porozumienia.W niniejszej sprawie Sąd akceptując wadliwy wniosek prokuratora nie tylko orzekł, obok kary ograniczenia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, dodatkowo karę grzywny, ale ponadto w wymiarze odmiennym od wynikającego ze złożonego przez prokuratora wniosku. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.Orzeczenie o wydatkach postępowania kasacyjnego uzasadnia treść art. 638 k.p.k. kc