IV KK 148/24 · Sąd Najwyższy

IV KK 148/24 POSTANOWIENIE Dnia 24 maja 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2024 r. sprawy A. S., skazanego za popełnienie przestępstw z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego, od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach, z dnia 18 września 2023 r., sygn. akt II AKa 425/22, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach, z dnia 1 lipca 2022 r., sygn. akt V K 33/22 postanowił 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2. obciążyć skazanego A. S. kosztami postępowania kasacyjnego. [PGW]

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 1 lipca 2022 r., sygn. akt V K 33/22, uznał oskarżonego A. S. za winnego tego, że:„I. w nocy z 21/22 czerwca 2021 r. w P., działając w zamiarze bezpośrednim, usiłował dokonać zabójstwa R. R. poprzez kilkukrotne ugodzenie go nożem w okolice klatki piersiowej po stronie prawej, szyi, pleców, czym spowodował u niego obrażenia ciała w postaci stłuczenia głowy z obrzękiem czoła w linii pośrodkowej ciała, krwiaka okularowego oczodołu lewego, obrzęku, otarcia skóry i powierzchniowych ran ciętych okolicy jarzmowej i skroniowej lewej, otarcia skóry nosa po stronie prawej, ran ciętych szyi łącznej długości ok. 20 cm, rany ciętej klatki piersiowej po stronie prawej w linii środkowo-obojczykowej, powierzchownej rany ciętej skóry łopatki prawej, rany ciętej małżowiny usznej prawej, ran ciętych palców II i III ręki lewej oraz licznych wielomiejscowych otarć skóry twarzy, szyi i klatki piersiowej, powodującej rozstrój jego zdrowia na okres poniżej 7 dni, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na aktywną obronę pokrzywdzonego, a następnie jego ucieczkę;II. w nocy z 21/22 czerwca 2021 r. w P. działając w zamiarze bezpośrednim dokonał zabójstwa M.

M. poprzez kilkukrotne ugodzenie go nożem w okolice klatki piersiowej, szyi, czym spowodował u niego obrażenia ciała w postaci licznych ran ciętych i kłutych szyi, klatki piersiowej, w szczególności ran kłutych szyi z uszkodzeniem żył szyjnych zewnętrznych i uszkodzeniem ściany tętnicy dogłowowej prawej, rany kłutej przedniej ściany krtani w następstwie których to obrażeń M. M. zmarł w dniu […] czerwca 2021 r. w Szpitalu Powiatowym w P.”,i przyjmując, iż:„działał w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takiej samej sposobności, a u R.

R. spowodował obrażenia ciała w postaci powierzchniowych ran ciętych okolicy jarzmowej i skroniowej lewej, ran ciętych szyi łącznej długości ok. 20 cm, rany ciętej klatki piersiowej po stronie prawej w linii środkowo - obojczykowej, powierzchownej rany ciętej skóry łopatki prawej, rany ciętej małżowiny usznej prawej, ran ciętych palców II i III ręki lewej”,tj. przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz z art. 148 § 1 k.k., za które na podstawie art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę 25 lat pozbawienia wolności (pkt 1 wyroku).Ponadto, na podstawie art. 46 § 1 k.k., Sąd I instancji zasądził od oskarżonego A.

S. na rzecz I. Ć. kwotę 50.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (pkt 3 wyroku).Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego A. S., w której zarzucił on szeroko opisane naruszenie: art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k., art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 167 k.p.k. w zw. z art. 193 §1 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k., a ponadto błąd w ustaleniach faktycznych oraz rażącą niewspółmierność orzeczonej kary, Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 18 września 2023 r., sygn. akt II AKa 425/22, zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego A.

S., zaskarżając go w całości, zarzucając:„1)rażące naruszenie prawa karnego procesowego, mogące mieć istotny wpływ na jego treść, a mianowicie art. 201 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. i art. 458 k.p.k., wyrażające się w niezasadnym oddaleniu wniosku obrońcy oskarżonego o dopuszczenie dowodu z opinii innego zespołu biegłych psychiatrów oraz psychologa, podczas gdy wbrew twierdzeniom Sądu II instancji dotychczasowe opinie pozostawały niepełne, zawierały sprzeczności, nieuzasadnione wnioski i nie doprowadziły do kompleksowego wyjaśnienia stanu zdrowia psychicznego oskarżonego, szczególnie w zakresie wpływu zaburzeń osobowości na ograniczenie lub nawet zniesienie poczytalności oskarżonego;2)rażące naruszenie prawa karnego procesowego, mogące mieć istotny wpływ na jego treść, a mianowicie art. 7 k.p.k. wyrażające się w dowolnej ocenie dowodów z ustnej opinii biegłych psychiatrów i biegłego psychologa, przeprowadzonych przed Sądem Odwoławczym i poczynienie błędnych ustaleń, iż oskarżony w stan odurzenia narkotykowego wprowadził się w sposób świadomy i dobrowolny oraz z uwagi na wcześniejsze jego doświadczenia z zażywaniem tych substancji wiedział jak te środki oddziaływają na jego organizm, pomijając całkowicie fakt występowania u oskarżonego głębokich zaburzeń osobowości, co jednocześnie skutkowało wadliwym zastosowaniem przez Sąd II instancji w niniejszej sprawie art. 31 § 3 k.k.;3)rażące naruszenie prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na jego treść w zakresie wymierzonej kary, a mianowicie art. 7 k.p.k. i art. 457 § 3 k.pk. polegające na dowolnej ocenie zachowania oskarżonego podczas rozpraw odwoławczych, uznając iż nie sprawiał wrażenia osoby żałującej swych czynów, nie wyjaśniając w treści uzasadnienia w ogóle o jakie zachowanie chodzi i skąd tak kategoryczny wniosek Sądu w tym zakresie, a także dowolnej i wybiórczej ocenie dowodu z opinii biegłej M.

T., w zakresie, w jakim wskazywała, że rzekomo czyny oskarżonego stanowią jedynie rezultat nieprawidłowego stylu życia oskarżonego, pomijając całkowicie wnioski wynikające z opinii biegłej, że u oskarżonego występują zaburzenia osobowości, wynikające z nieprawidłowego oddziaływania środowiska rodzinnego, których geneza sięga w zasadzie jego poczęcia, a gdyby oskarżony nie był dotknięty zaburzeniami do zdarzenia by nie doszło;4)rażące naruszenie prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na jego treść, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. polegające na bezpodstawnym uznaniu za prawidłowe oddalenie wniosku obrońcy oskarżonego o zwrócenie się do Centrum Wsparcia Dziecka i Rodziny «[…]» w P. o przesłanie dokumentacji dotyczącej oskarżonego oraz udzielenie informacji kto był opiekunem, wychowawcą lub sprawował nadzór nad A.

S. w czasie gdy przebywał w powyższym ośrodku, a następnie przesłuchanie tych osób w charakterze świadka, podczas gdy ów wniosek dowodowy dotyczył kwestii poczytalności oskarżonego w czasie czynu, motywacji sprawcy występowania prawdopodobnej traumy, a zatem wbrew twierdzeniom Sądu Odwoławczego ma rzeczywiste znaczenie w niniejszej sprawie, a w świetle nietypowych okoliczności zdarzenia zbadanie przyczyn nagłego ataku pozostawało wręcz konieczne;5)rażące naruszenie prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na jego treść, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. polegające na bezpodstawnym uznaniu za prawidłowe oddalenie wniosku obrońcy oskarżonego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego seksuologa, podczas gdy z uwagi na wątek strachu przed zachowaniami homoseksualnymi zachodziła konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego seksuologa,6)rażące naruszenie prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na jego treść, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k. wyrażające się w całkowitym zdeprecjonowaniu podniesionych w apelacji uchybień, a co za tym idzie niedokładnym rozważeniu tych zarzutów i w efekcie przeniesienie uchybień sądu pierwszej instancji do postępowania odwoławczego, a następnie wydanie wyroku obarczonego tymi samymi błędami;ewentualnie naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na treść wyroku a mianowicie art. 31 § 3 k.k. przez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy z opinii biegłych psychiatrów i psychologa przeprowadzonych przed Sądem Odwoławczym wynikało, że u oskarżonego występują głębokie zaburzenia osobowości, które wraz ze stanem odurzenia i nietrzeźwości stały u podstaw zniesienia lub ograniczenia poczytalności, zaś ów przepis ma zastosowanie tylko wówczas gdy stan nietrzeźwości lub odurzenia był wyłączną lub przeważającą przyczyną wyłączenia lub ograniczenia odpowiedzialności”.Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu odwoławczego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.W odpowiedzi na kasację Zastępca Prokuratora Rejonowego w Pszczynie wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja podlegała oddaleniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. jako oczywiście bezzasadna.Za całkowicie bezprzedmiotowy należało uznać zarzut 6. kasacji, w którym skarżący podniósł, że w sprawie doszło do naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. poprzez „całkowite zdeprecjonowanie podniesionych w apelacji uchybień”.

Zarzut ten nie mógł być zasadny, skoro do naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. dochodzi jedynie wówczas, gdy sąd w ogóle nie rozważy wniosków i zarzutów wskazanych w środku odwoławczym (zob. np. postanowienie SN z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt V KK 284/20). Skoro zaś Sąd odwoławczy bardzo wnikliwie i szczegółowo odniósł się do wszystkich postawionych w apelacji zarzutów, to zarzut kasacyjny nie mógł być wzięty pod uwagę.Całkowicie bezprzedmiotowy był również zarzut naruszenia prawa materialnego przez Sąd odwoławczy. Należy zauważyć, że Sąd ten utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu I instancji, a tym samym dokonywał jedynie kontroli odwoławczej w zakresie określonym w art. 433 § 1 k.p.k.

Tym samym stosował jedynie normy prawa procesowego. Skoro zaś nie stosował prawa materialnego, to nie mógł go naruszyć.Zarzuty opisane w kasacji jako 1., 2. i 5. odnoszą się do kwestii prawidłowości opinii biegłych w sprawie związanych ze stanem zdrowia psychicznego skazanego. Zdaniem skarżącego biegli nie wyjaśnili kompleksowo stanu psychicznego oskarżonego i poczytalności, a opinie są niepełne i sprzeczne. Należy jednak wskazać, że Sąd odwoławczy przeprowadził w postępowaniu odwoławczym uzupełniające opinie tych samych biegłych, którzy opiniowali w postępowaniu przed Sądem I instancji (pisemna uzupełniająca opinia sądowo-psychiatryczna biegłych S. U. i B.

Z., przesłuchanie biegłej psycholog M. T. na okoliczność sporządzonej przez nią pisemnej opinii psychologicznej). Wbrew twierdzeniu skarżącego dowody przeprowadzone w postępowaniu odwoławczym usunęły niejasności, a zatem w toku postępowania sądowego wyraźnie ustalono, że choć poczytalność skazanego w czasie czynu nie była pełna, to z uwagi na wprowadzenie się skazanego w stan odurzenia i upojenia w sposób świadomy i dobrowolny, a także ze względu na wcześniejsze doświadczenie skazanego, wiedział on, jak środki te oddziałują na jego organizm.Co więcej, skarżący nie wskazał, jak podnoszona przez niego „niepełność” i „sprzeczność” opinii biegłych miałaby wpłynąć na treść orzeczenia.

Wypada przy tym dodać, że uchybienie w postaci „innego rażącego naruszenia prawa” z art. 523 § 1 k.p.k. musi spełniać nie tylko warunek „rażącego” jego naruszenia, ale musi mieć „istotny” (a nie jakikolwiek) wpływ na treść orzeczenia (zob. np. postanowienie SN z dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt II KK 113/24). Tymczasem, jak wynika z powyższych rozważań, kwestia zniesionej lub ograniczonej poczytalności skazanego w czasie czynu nie ma znaczenia dla ustalenia, że czyn skazanego był zawiniony. Znaczenie art. 31 § 3 k.p.k. w przedmiotowej sprawie zostało już przesądzone przez Sąd I instancji i nie zostało skutecznie zakwestionowane w postępowaniu odwoławczym, stąd również rozważania na s. 6 kasacji nie mogły być wzięte pod uwagę jako kwestionujące wyłącznie ustalenia faktyczne (przewidywanie skazanego w zakresie wprawienia się w stan odurzenia).Jednocześnie należy wskazać, że nie mogły podlegać uwzględnieniu zarzuty 4. oraz 5.

Stanowią one bowiem niemal dosłowne powtórzenie zarzutów apelacyjnych (odpowiednio: drugiego i pierwszego). Należy przypomnieć, że Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym nie jest „sądem III instancji”, a kontrola kasacyjna ma na celu weryfikację w zakresie uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a które miało miejsce w postępowaniu odwoławczym.Dlatego też zarzuty kasacyjne powinny w sposób „punktowy” wykazywać oczywistą wadliwość w rozumowaniu tego Sądu w sferze oceny trafności bądź nietrafności zarzutów apelacyjnych i nie mogą być prostym ich powtórzeniem (zob. postanowienie SN z dnia 22 lipca 2021 r., sygn. akt IV KK 263/21).

Niezależnie od powyższego należy wyraźnie podkreślić, że Sąd odwoławczy szczegółowo i prawidłowo ocenił te zarzuty na s. 6-7 uzasadnienia wyroku.W konsekwencji należało przyjąć, że zarzuty skarżącego albo były niedopuszczalne – stanowiąc proste przeniesienie zarzutów apelacyjnych do kasacji, kwestionując ustalenia faktyczne lub dotyczyły naruszenia prawa materialnego w sytuacji, w której Sąd odwoławczy prawa materialnego nie stosował – albo okazały się całkowicie bezzasadne merytorycznie. Sąd odwoławczy poprzez przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie opinii biegłych usunął wszelkie wątpliwości wynikające z tych opinii, a ponadto szeroko uzasadnił, z jakich względów rozstrzygnięcie Sądu I instancji nie powinno ulec zmianie.

Kasacja zaś nie wskazała jakichkolwiek szczegółowych kwestii, które stanowiłyby uchybienie Sądu odwoławczego, a tym bardziej – że uchybienia takie mogłyby mieć realny wpływ na treść orzeczenia. Tym samym kasację w całości należało uznać za próbę wzruszenia prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego.O kosztach orzeczono na podstawie art. 636 § 1 k.p.k.Mając powyższe na uwadze orzeczono jak na wstępie. [PGW](r.g.)‎