IV KK 146/23 · Sąd Najwyższy

IV KK 146/23 POSTANOWIENIE Dnia 18 października 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Roch po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 18 października 2023 r. na posiedzeniu bez udziału stron w trybie art. 535 § 1 i 3 k.p.k. sprawy R. W. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. VI Ka 683/22, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Bytomiu z dnia 23 sierpnia 2022 r., sygn. II K 145/21 na podst. art. 535 § 3 k.p.k. postanowił:

1. oddalić kasację obrońcy jako oczywiście bezzasadną;

2. obciążyć skazanego R. W. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego;

3. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu R. W. – radcy prawnego W. B. (Kancelaria Radcy Prawnego w B.) kwotę 885,60 zł (osiemset osiemdziesiąt pięć złotych i sześćdziesiąt groszy), w tym 23% VAT za sporządzenie i wniesienie kasacji.[SOP]

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2022 roku, sygn. akt II K 145/21, Sąd Rejonowy ‎w Bytomiu uznał R. W. za winnego tego, że w okresie od 19 października 2017 roku do 21 października 2017 roku w B., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, dwukrotnie, tj. w nocy z 19 na 20 października 2017 roku oraz w dniu 21 października 2017 roku doprowadził małoletnią poniżej 15 roku życia W. J. (lat 14) do poddania się innej czynności seksualnej polegającej na dotykaniu jej piersi i krocza, czym wyczerpał znamiona występku z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy Kodeks karny obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 roku i za to na podstawie art. 200 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu karę 3 lat pozbawienia wolności.

Nadto – na podstawie art. 41a § 2 i 4 k.k. oraz art. 43 § 1 k.k. – orzekł środek karny w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną W. J. osobiście, telefonicznie, a także za pośrednictwem innych środków masowego komunikowania się na odległość oraz zakaz zbliżania się do niej na odległość nie mniejszą niż 50 metrów przez okres 5 lat.Apelację od powyższego wyroku wywiódł oskarżony. W opisowym środku odwoławczym wskazał, iż jego skazanie jest niesłusznie i wynika z intrygi świadka B. W. (obecnie G.). Nadto oskarżony odwołał się do korzystnych dlań fragmentów zeznań świadków.

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2022 roku, sygn. akt VI Ka 683/22, Sąd Okręgowy w Katowicach utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.Kasację od powyższego wniósł obrońca skazanego zarzucając:1.naruszenie art. 79 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k., co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą wskazaną w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., bowiem pomimo zaistnienia przesłanek zastosowania obrony obligatoryjnej z uwagi na wadę wzroku R. W., który z tego powodu jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz niezdolną do samodzielnej egzystencji, nie był on na rozprawie przed sądem odwoławczym reprezentowany przez obrońcę, co uniemożliwiło mu podjęcie skutecznej obrony oraz zapoznanie się z treścią wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy;2.rażące naruszenie prawa, które miało wpływ na treść skarżonego orzeczenia, ‎a to art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 i 2 k.p.k., poprzez nienależyte rozważenie i ustosunkowanie się przez sąd okręgowy do zarzutów i argumentacji skargi apelacyjnej, co wskazuje na nieprawidłowe przeprowadzenie przez sąd ad quem kontroli instancyjnej orzeczenia sądu rejonowego, a nadto przejawia się w tzw.

„efekcie przeniesienia” w następstwie niedostrzeżenia przez sąd odwoławczy uchybień opisanych przez skarżącego w zwyczajnym środku odwoławczym, wniesionym przez skazanego.Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy właściwemu sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Kasacja obrońcy okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, co uzasadniało rozpoznanie jej na posiedzeniu w trybie przewidzianym w art. 535 § 1 i 3 k.p.k.W kontekście postawionego przez obrońcę zarzutu o randze bezwzględnej przyczyny odwoławczej przypomnieć trzeba, że to nie jakiekolwiek ułomności w widzeniu, lecz dopiero zniesienie funkcjonowania zmysłu wzroku w sposób choćby uniemożliwiający samodzielne czytanie, w sytuacji nieposiadania obrońcy z wyboru, wywoływałoby obowiązek wyznaczenia go z urzędu na podstawie powyższego przepisu, jak też i aktualizowałoby zakaz procedowania bez jego udziału w sytuacjach przewidzianych w art. 79 § 3 k.p.k. oraz art. 450 § 1 k.p.k. (postanowienie SN z dnia 29 czerwca 2017 r., III KK 225/17, LEX nr 2342144).

Dostrzec trzeba, że skazany, po zakończeniu postępowania odwoławczego, dołączył do akt sprawy orzeczenie lekarza orzecznika ZUS wskazujące, że jest on niezdolny do samodzielnej egzystencji w związku ze stanem narządu wzroku. Dokument ten nie przedstawiał żadnego szerszego opisu schorzenia. Tymczasem na przestrzeni prowadzonego postępowania karnego R. W. wielokrotnie przesyłał do sądów obu instancji odręczne pisma procesowe, w których literalnie przytaczał zeznania świadków, cytując je w taki sposób, w jaki zostały zaprotokołowane.

Nie sposób także pominąć sposobu redakcji i układu własnoręcznych pism skazanego, które, częstokroć sporządzane na kartce w kratkę, pisane były w sposób wyraźny i ułożony. Przyjęty przez skazanego sposób zachowania trafnie wyłuszczony został przez sąd odwoławczy, który dostrzegł sytuację, kiedy to R. W. już po zamknięciu rozprawy ostentacyjnie wyjął lupę i stwierdził, że posiada orzeczenie o niepełnosprawności i powinien mieć obrońcę. Na poprzednich etapach postępowania skazany jednak okoliczności tej w żaden sposób nie sygnalizował.

Na tle powyższego, działanie skazanego uznać należy jako element wyrachowanej taktyki procesowej, a nie realną przypadłość przemawiającą za zaistnieniem obligatoryjnej obrony. Wobec powyższych okoliczności omawiany zarzut należało uznać za oczywiście bezzasadny.Równie niezasadny był drugi z kasacyjnych zarzutów, podnoszący rażące naruszenie prawa procesowego, a to art. 433 § 1 i 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. Lektura tego zarzutu i towarzyszącej mu argumentacji nakazuje jednoznaczne przyjęcie, iż w sposób oczywisty nie wpisuje się on w ramy reżimu kasacyjnego.

Wprawdzie skarżący wskazywał, że sąd odwoławczy nie wywiązał się z funkcji kontrolnej, lecz poza wyrażanym brakiem akceptacji dla wyników postępowania odwoławczego nie dowiódł, na czym owo uchybienie sądu ad quem konkretnie miałoby polegać. Poza nawiązaniem do orzecznictwa objaśniającego istotę obowiązków spoczywających na sądzie II instancji, niewątpliwie cała przedstawiona w nadzwyczajnym środku zaskarżenia argumentacja sprowadziła się do kontestowania oceny dowodów, która to pozostawała wszak w gestii sądu I instancji.

Materia ta zgodnie z art. 519 k.p.k. nie podlega kasacyjnej kontroli, gdyż była już przedmiotem wnikliwej kontroli odwoławczej, która wbrew sformułowanemu zarzutowi dokonana została w sposób rzetelny. Omawiany zarzut posiada wprost apelacyjny charakter i w takiej formie mógł zostać skierowany jedynie przeciwko orzeczeniu sądu I instancji w zwykłym środku odwoławczym. Prezentowane w tym zakresie zapatrywania skarżącego są niczym innym jak wyrazem li tylko jego subiektywnej interpretacji zgromadzonych dowodów. Artykułowana w kasacji treść mogłaby być modelowym zarzutem naruszenia art. 7 k.p.k., którego dopuszczalność w postępowaniu kasacyjnym ograniczona jest jednak wyłącznie do sytuacji, gdy sąd odwoławczy czyni własne ustalenia faktyczne, a tak w niniejszej sprawie nie było.

Tym samym wobec faktu, iż z opisanych wyżej przyczyn powyższy zarzut wymogom postępowania kasacyjnego nie sprostał, uznać go należało za oczywiście bezzasadny.W związku z oddaleniem kasacji Sąd Najwyższy obciążył skazanego R. W. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. Jednocześnie, na podstawie art. 626 § 2 k.p.k., art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz.U.2022.1184 t.j.) i § 2 pkt 1, § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. 2019.18 t.j.) oraz § 11 ust. 3 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964 z późn. zm.) przyznano obrońcy z urzędu wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie kasacji.

Rozstrzygając w przedmiocie zasadności tego wniosku, Sąd Najwyższy orzekł w oparciu o przepisy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Określając jednak wysokość wynagrodzenia w sprawie, w której w pierwszej instancji orzekał Sąd Rejonowy w Bytomiu, Sąd Najwyższy uwzględnił wnioski wynikające z aktualnego orzecznictwa podjętego w tym przedmiocie przez Trybunał Konstytucyjny (vide w szczególności wyrok TK z dnia ‎23 kwietnia 2020 r., SK 66/19, OTK-A 2020, nr 13; wyrok TK z dnia 20 grudnia 2022 r., SK 78/21, OTK-A 2023, nr 20) i kierował się treścią przywołanych w komparycji przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. (M.R.(r.g.))