IV KK 145/25 · Sąd Najwyższy

IV KK 145/25 POSTANOWIENIE Dnia 5 maja 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska w sprawie R. Ł. i A. C. skazanych za przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i in.,‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 maja 2025 r.,‎wniosku obrońcy skazanych o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. postanowił: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. IV KK 145/25.

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 16 kwietnia 2025 r. obrońca skazanych R. Ł. i A. C. złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od rozpoznania sprawy zawisłej przed Sądem Najwyższym pod sygn. akt IV KK 145/25. Obrońca podniósł, że podstawą wniosku o wyłączenie jest wadliwe powołanie na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego. Wniosek o wyłączenie sędziego został zarejestrowany pod sygn. KRI 986 i przydzielony do rozpoznania SSN Barbarze Skoczkowskiej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek obrońcy skazanych, oparty o przepis art. 41 § 1 k.p.k., zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z tym przepisem sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Okolicznością mogąca wywołać tę wątpliwość może być m.in. tryb powołania sędziego Sądu Najwyższego na urząd (zob. np. postanowienie SN z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt II KK 206/21). Sąd Najwyższy ma zatem obowiązek wyłączyć sędziego także wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszych uchybień, a więc do naruszenia standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co mogłoby skutkować m.in. odpowiedzialnością odszkodowawczą Państwa (zob. np. postanowienie SN z dnia 11 kwietnia 2023 r., sygn. akt II KK 57/23 [KRI 155]).Sam fakt brania udziału w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego z udziałem wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22; uchwała Sądu Najwyższego w składzie połączonych 3 Izb z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20).

Z dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wynika natomiast, że tego rodzaju wady stwierdzone w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy i będą brane pod uwagę w podobnych skargach złożonych w przyszłości do Trybunału (por. m. in. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce).Wydaje się jednak konieczne zauważenie, że głównym powodem wyłączenia sędziego Stankiewicza jest uznanie, że orzekając w przedmiocie kasacji, zmuszony byłby on do zajęcia stanowiska odnośnie okoliczności, która także go bezpośrednio dotyczy, albowiem jest związana z jego własną procedurą nominacyjną.

Sędzia Sądu Najwyższego Stanisław Stankiewicz, który został objęty wnioskiem, uzyskał powołanie na stanowisko sędziego SN na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Podkreślić należy, że w kasacji obrońca skazanych podniósł zarzut obrazy art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. związany z nienależytą obsadą Sądu Apelacyjnego w Katowicach właśnie z uwagi na zasiadanie w jego składzie sędziego powołanego na wniosek KRS ukształtowanej na podstawie tej samej ustawy z 8 grudnia 2017 r.

Orzekanie w tej sprawie przez sędziego Stanisława Stankiewicza naruszałoby więc zasadę nemo iudex in casa sua. Mając powyższe na uwadze, należało wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. IV KK 145/25. [J.J.][r.g.] ‎