IV KK 125/23 · Sąd Najwyższy

IV KK 125/23 POSTANOWIENIE Dnia 3 października 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba w sprawie M. Z. ‎uniewinnionego od zarzutu popełnienia czynu z art. 217 § 1 k.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 3 października 2023 r.,‎kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich wniesionej na korzyść A. Z. ‎od postanowienia Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 7 czerwca 2021 r., sygn. akt VIII Ka 208/21, postanowił:

1. na podstawie art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. w zw. a art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 524 § 3 k.p.k. kasację pozostawić bez rozpoznania;

2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Kasację Rzecznika Praw Obywatelskich, jako niedopuszczalną z mocy ustawy, należało pozostawić bez rozpoznania.Na wstępie rozważań dotyczących wywiedzionej kasacji należy odnieść się do statusu procesowego A. Z., od której – na mocy zaskarżonego postanowienia – jako od ustawowej przedstawicielki małoletniego oskarżyciela prywatnego, zasądzono na rzecz M. Z. zwrot wydatków wynikających z ustanowienia przez niego obrońcy w postępowaniu przed Sądem Rejonowym i Sądem Okręgowym w Białymstoku. A.Z. wniosła w przedmiotowej sprawie w imieniu małoletniego prywatny akt oskarżenia przeciwko ojcu dziecka – M.

Z., w którym zarzuciła mu popełnienie na szkodę małoletniego przestępstwa z art. 217§1 k.k.Zainicjowanie przez matkę małoletniego postępowania karnego i bezrefleksyjne uznanie w toku procesu przez Sądy obu instancji, że może ona działać w charakterze przedstawiciela ustawowego małoletniego oskarżyciela prywatnego, zrodziło w niniejszym postępowaniu m.in. skutki w postaci obciążenia jej kosztami procesu, stosownie do treści art. 632 pkt 1 k.p.k., zgodnie z którym, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania koszty procesu w sprawach z oskarżenia prywatnego ponosi oskarżyciel prywatny.

I choć należy w pełnej rozciągłości podzielić stanowisko autora kasacji, że powyższe założenie Sądów obu instancji było błędne, bowiem w judykaturze panuje ugruntowany pogląd na kwestię reprezentowania przez jednego z rodziców interesów małoletniego w postępowaniu karnym w sytuacji, gdy drugi z rodziców jest oskarżonym, to problem prawny w niniejszym postępowaniu kasacyjnym tkwi w istocie gdzie indziej.Rzecz bowiem w tym, że A. Z. nie można było ani uprzednio ani obecnie przyznać statusu strony postępowania, a skoro tak, jej sytuacja prawna nie może wyznaczać kierunku wywiedzionego w sprawie nadzwyczajnego środka kasacyjnego.

Kierunek wniesionego środka odwoławczego, w tym wypadku, wyznaczać może jedynie interes oskarżonego M. Z.. Patrząc z tej perspektywy kasację Rzecznika Praw Obywatelskich niewątpliwie należało ocenić jako złożoną na jego niekorzyść wszak to na jego rzecz zasądzono zwrot wydatków.A zatem, choć zasądzenie od A. Z. zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz M. Z. było oczywiście błędne, w omówionej sytuacji procesowej nie pozostało nic innego, jak uznać kasację Rzecznika Praw Obywatelskich za niedopuszczalną z mocy prawa, bowiem, jako kasacja wywiedziona na niekorzyść M.

Z., została ona złożona po upływie terminu określonego w art. 524§3 k.p.k., w którym możliwe byłoby jej uwzględnienie przez Sąd Najwyższy.Zgodnie z dyspozycją art. 531§1 k.p.k. Sąd Najwyższy pozostawia bez rozpoznania przyjętą kasację (lub jej część) jeżeli nie odpowiada ona przepisom wymienionym w art. 530§2 k.p.k. (przepis ten wymienia m. in. art. 429§1 k.p.k.). Tak też należało postąpić w odniesieniu do niniejszej kasacji. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. [SOP][ms]