IV KK 118/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KK 118/17 POSTANOWIENIE Dnia 27 kwietnia 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 27 kwietnia 2017 r. sprawy A. P.‎skazanego z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i innych,‎z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...]‎z dnia 12 sierpnia 2016 r., sygn. akt II AKa …/16,‎zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w [...]‎z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt XVI K …/12, p o s t a n o w i ł I. oddalić kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną;

II. zwolnić skazanego od kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne. UZASADNIENIEWyrokiem z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt XVI K …/12, Sąd Okręgowy w [...] uznał oskarżonego A. P. winnym tego, że w nocy z 4 na 5 września 2007 r. w W., dwukrotnie ugodził swoją żonę H. P. nożem w okolice klatki piersiowej powodując u niej obrażenia w postaci: dwóch ran kłutych klatki piersiowej po stronie lewej, z których jedna mierzyła 4 cm długości i posiadała dwa kanały, przy czym jeden przebiegał ku dołowi, nieco przyśrodkowo przez lewy przedsionek, lewą komorę serca i worek osierdziowy, zaś drugi przebiegał poziomo i na prawo przechodził przez lewy przedsionek, przełyk i kończył się ślepo w płucu prawym, a druga z ran na skórze mierzyła 2 cm długości i posiadała kanały kończące się ślepo w tkance podskórnej i tłuszczowej nie wnikając do światła jamy opłucnej, które to obrażenia wraz z następstwami, to jest, krwotokiem do jam opłucnych, spowodowały jej zgon, przy czym Sąd ustalił, że oskarżony działał z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życia H.

P., a czynu tego dopuścił się będąc uprzednio skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 6 maja 2005 r. za występek z art. 157 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 16.11.2004 r. do 20.09.2005 r. Sąd zakwalifikował ten czyn jako przestępstwo z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to wymierzył oskarżonemu karę 10 lat pozbawienia wolności.Tym samym wyrokiem Sąd uznał oskarżonego winnym również tego, że w tym samym miejscu i czasie pobił swojego syna S. P., w szczególności poprzez pchnięcie go nożem w okolice oka, w wyniku czego doznał on obrażeń w postaci rany kłutej długości około 2 cm w okolicach lewego oczodołu oraz powierzchownego urazu kończyny górnej lewej, które to obrażenia naruszyły prawidłowe funkcjonowanie jego organizmu na okres poniżej 7 dni, przy czym czynu tego dopuścił się przed upływem 5 lat od odbycia kary 1 roku pozbawienia wolności za podobne umyślne przestępstwo – a więc uznał Sąd oskarżonego winnym przestępstwa z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to wymierzył mu karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Na mocy art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. Sąd wymierzył wobec oskarżonego karę łączną 10 lat pozbawienia wolności.Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, który zaskarżył wyrok w całości, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez uznanie, iż A. P. dopuścił się zarzucanych mu czynów, podczas gdy prawidłowa analiza prowadzi do przeciwnego wniosku.Podnosząc powyższy zarzut obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Po rozpoznaniu wniesionej apelacji, Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2016 r., sygn. akt II AKa …/16, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że wymierzoną oskarżonemu karę pozbawienia wolności za czyn z art. 157 § 2 k.k. złagodził do 1 roku i na mocy art. 85 § 1 k.k. oraz art. 86 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego A.

P. nową karę łączną – ponownie w rozmiarze 10 lat pozbawienia wolności. W pozostałym zakresie Sąd odwoławczy zaskarżony wyrok utrzymał w mocy oraz rozstrzygnął w przedmiocie kosztów i opłat związanych z postępowaniem odwoławczym.Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył kasacją obrońca skazanego, który zarzucił:1/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na jego wynik, a to w szczególności art. 214 § 2 pkt 1 k.p.k., poprzez nieprzeprowadzenie aktualnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania oskarżonego;2/ rażącą niewspółmierność wymierzonej skazanemu kary bezwzględnej pozbawienia wolności w wymiarze 10 lat, podczas gdy zachowanie oskarżonego po popełnieniu czynu zabronionego jest poprawne i nie toczy się żadne inne postępowanie przeciwko niemu, a nadto posiada on pozytywną opinię w miejscu zamieszkania.W konkluzji obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie wobec oskarżonego łagodniejszej kary pozbawienia wolności, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.W odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy w B. wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.Sąd Najwyższy zważył co następuje.Kasacja okazała się bezzasadna i to w stopniu oczywistym, o jakim mowa w art. 535 § 3 k.p.k.

Autor kasacji nie wskazał na zaistnienie żadnego naruszenia prawa, które byłoby rażące i mogłoby stanowić podstawę do uznania kasacji za skuteczną na podstawie art. 523 § 1 k.p.k.Skarżący formułuje w kasacji zarzut naruszenia art. 214 § 2 pkt 1 k.p.k. wobec nieprzeprowadzenia aktualnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania oskarżonego. Należy przede wszystkim wskazać, że nie tylko do takiego naruszenia prawa nie doszło, ale z pewnością nie miało ono też charakteru naruszenia rażącego, mogącego uzasadniać wniesienie kasacji.

Co więcej, nawet nominalnie zarzuty kasacji nie zostały skierowane przeciwko prawomocnemu orzeczeniu Sądu odwoławczego. To bowiem Sąd I instancji, a nie Sąd odwoławczy, orzekał między innymi na podstawie wywiadu środowiskowego i wymierzył oskarżonemu karę łączną 10 lat pozbawienia wolności. Równocześnie w apelacji tego rodzaju zarzuty nie zostały podniesione, toteż Sąd odwoławczy nie mógł się ustosunkować do nich.Odnosząc się do pierwszego zarzutu sformułowanego w kasacji należy wskazać, że w niniejszej sprawie kwestionariusz wywiadu środowiskowego został uzyskany z uwagi na fakt, iż zarzucany A.

P. czyn zakwalifikowano jako zbrodnię zabójstwa. Kwestionariusz ten znajduje się na kartach 252 - 253 akt sprawy i jak wskazuje skarżący, został złożony w dniu 22 października 2007 r., natomiast Sąd Okręgowy orzekał w tej sprawie dopiero w dniu 5 listopada 2015 r. Jednak ani przepisy Kodeksu postępowania karnego, ani żadne inne przepisy wykonawcze, nie wskazują na termin ważności takiego dokumentu, ani na potrzebę jego aktualizacji. W szczególności, o takim terminie, jak również o potrzebie jego aktualizacji, nie wspomina Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 czerwca 2003 r. w sprawie regulaminu czynności w zakresie przeprowadzania wywiadu środowiskowego oraz wzoru kwestionariusza tego wywiadu (Dz.

U. z dnia 26 czerwca 2003 r., nr 108, poz. 1018). Tylko w zakresie danych o karalności podejrzanego oraz informacji o stosunkach majątkowych i źródłach jego dochodu, przepis § 165 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 kwietnia 2016 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz. U. z 2016 r., poz. 508), nakłada na prokuratora obowiązek aktualizacji tych danych co 6 miesięcy. Dlatego też wprowadzenie do materiału dowodowego nowych danych osobo-poznawczych zależało przede wszystkim od inicjatywy stron postępowania – skoro organ procesowy spełnił obowiązek wynikający z art. 214 § 2 pkt 1 k.p.k.

Można było jedynie rozważać kwestię ewentualnego uzupełnienia wywiadu środowiskowego (§ 5 ust. 2 w/w rozporządzenia z dnia 11 czerwca 2003 r.), co jest możliwe na każde żądanie organu polecającego jego przeprowadzenie. Nie jest to jednak obowiązkiem organu, a jedynie uprawnieniem, w sytuacji, gdy organ ten dojdzie do wniosku, że kwestionariusz wywiadu środowiskowego nie obejmuje wszystkich wskazanych w nim elementów. W przedmiotowej sprawie Sąd do takiego wniosku jednak nie doszedł. Jeśli obrońca uważał, że konieczne było ponowne przeprowadzenie nowego wywiadu środowiskowego, lub uzupełnienie starego, winien taką potrzebę zasygnalizować Sądowi I instancji (czego jednak przez cały czas trwania postępowania karnego nie uczynił), a nie podnosić ją dopiero na etapie kasacji (nawet na etapie postępowania apelacyjnego nie złożono takiego wniosku).

Z całą pewnością natomiast nieprzeprowadzenie aktualnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania oskarżonego nie stanowiło naruszenia prawa – skoro prawo nie zobowiązuje sądu do przeprowadzenia ponownego, aktualnego badania sytuacji osobistej oskarżonego. Tym bardziej nie doszło do rażącego naruszenia prawa i to mającego istotny, a nie jakikolwiek, wpływ na treść orzeczenia.Co do drugiego zarzutu kasacji należy zwrócić uwagę, że jest on niedopuszczalny. Jak podkreślał Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie, zgodnie z przepisem art. 523 § 1 in fine k.p.k., kasacja nie może być wniesiona wyłącznie z powodu niewspółmierności kary.

W takiej sytuacji zarzut ten nie może być przez Sąd Najwyższy rozpoznawany, albowiem kasacja – w części dotyczącej tego zarzutu – jest niedopuszczalna z mocy ustawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2007 r., V KK 284/06, OSNwSK 2007/1/73). Przepis art. 523 k.p.k. nie wyklucza podniesienia zarzutu niewspółmierności kary, wolno to jednak uczynić jedynie wówczas, gdy skarżący wykaże, że owa niewspółmierność jest wynikiem rażącego naruszenia prawa. Można w kasacji twierdzić, że kara jest niewspółmierna, pod warunkiem jednak, iż zarzuca się rażącą obrazę prawa materialnego lub procesowego, która mogła mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia o karze (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 listopada 2014 r., II KK 292/14, LEX nr 1621612; z dnia 15 listopada 2016 r., II KK 235/16, Prok. i Pr.-wkł. 2017/1/19).

Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący takiego naruszenia prawa mogącego skutkować niewspółmiernością kary nie wskazał.Również sam wniosek kasacji jest całkowicie pozbawiony uzasadnienia prawnego – jest to wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie wobec skazanego łagodniejszej kary pozbawienia wolności. Tymczasem art. 537 k.p.k. wymienia rodzaje orzeczeń wydawanych po rozpoznaniu kasacji. Sąd Najwyższy może wydać następujące rozstrzygnięcia: oddalić kasację albo zaskarżone orzeczenie uchylić w całości lub w części.

Uchylając zaskarżone orzeczenie Sąd Najwyższy przekazuje sprawę właściwemu sądowi do ponownego rozpoznania albo umarza postępowanie, a jeżeli skazanie jest oczywiście niesłuszne - uniewinnia oskarżonego. Oznacza to, że Sąd Najwyższy nigdy nie jest uprawniony do orzekania reformatoryjnego w sposób zaproponowany przez obrońcę.Reasumując, wszystkie zarzuty przedstawione w kasacji należało ocenić jako oczywiście bezzasadne, a kasację oddalić na podstawie art. 535 § 3 k.p.k. Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. i art. 637a k.p.k. skazanego zwolniono od kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne. kc