IV KK 109/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV KK 109/10

POSTANOWIENIE

Dnia 14 czerwca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gierszon

SSN Marek Pietruszyński (sprawozdawca)

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej, Beaty Mik

w sprawie Edmunda Z.

oskarżonego z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 14 czerwca 2010 r.,

kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na niekorzyść

oskarżonego

od postanowienia Sądu Rejonowego

z dnia 25 września 2009 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę oskarżonego Edmunda Z.

przekazuje Sądowi Rejonowemu do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami wniosło do Sądu Rejonowego

subsydiarny akt oskarżenia przeciwko

Edmundowi Z., zarzucając mu , że w

okresie od daty nieustalonej do 25 czerwca 2008 r. dokonał uboju psów sprzecznie

z przepisami ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt ( Dz. U. z 2003 r. Nr

106, poz. 1002 ). W uzasadnieniu aktu oskarżenia wskazano, że oskarżony zabijał

psy, a następnie wytapiał z nich smalec.

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 25 września 2009 r., umorzył - na

zasadzie art. 17§1 pkt 2 k.p.k. - postępowanie karne wobec oskarżonego o czyn

określony w akcie oskarżenia.

Postanowienie uprawomocniło się 13 października 2009 r.

Od tego orzeczenia kasację na niekorzyść Edmunda Z. wniósł Rzecznik

Praw Obywatelskich.

W kasacji zarzucił rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie

prawa karnego, to jest art. 339 § 3 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.

polegające na umorzeniu postępowania karnego przeciwko

Edmundowi Z. z

powodu tego, że jego czyn nie wyczerpywał znamion zarzucanego mu występku z

art. 35 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt ( Dz. U. z 2003

r.,

Nr

106, poz.

1002),

podczas

gdy z

zebranego

w

postępowaniu

przygotowawczym materiału dowodowego okoliczność ta nie wynikała w sposób

oczywisty.

W uzasadnieniu kasacji skarżący, poza argumentami wspierającymi wprost

zarzut

środka

odwoławczego,

wskazał,

odwołując

się

do

uzasadnienia

zaskarżonego orzeczenia, na brak rzeczywistego przekonania Sądu co do przyjętej

podstawy prawnej rozstrzygnięcia tej sprawy.

W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienie i przekazanie

sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Na wstępie rozważań podnieść należało, że już pobieżna analiza

orzeczenia Sądu Rejonowego, potwierdza

zasadność poglądu wyrażonego w

uzasadnieniu kasacji o braku zdecydowania sądu w zakresie podstawy prawnej

rozstrzygnięcia zapadłego w tej sprawie. Sąd Rejonowy

umorzył bowiem

postępowanie karne wszczęte przeciwko Edmundowi Z. na zasadzie art. 17 § 1 pkt

2 k.p.k. „czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego”, uznając tym samym, że

ustalenia co do faktu popełnienia czynu nie budzą wątpliwości. Tymczasem z

uzasadnienia orzeczenia wynika, że tak naprawdę Sąd tych wątpliwości się nie

wyzbył. Zatem, podążając śladem tych wątpliwości, Sąd powinien rozważyć

możliwość przyjęcia innej podstawy rozstrzygnięcia tej sprawy i podjąć stosowną

decyzję co do forum procedowania w tym zakresie, mając na uwadze treść art. 339

§ 3 pkt 1 k.p.k. Takie rozważania i czynności procesowe nie zostały jednak

podjęte, mimo istnienia niekwestionowanej powinności jednoznacznego określenia

podstawy prawnej rozstrzygnięcia karnego, w przedmiocie czynu objętego każdym

wniesionym aktem oskarżenia. Brak jednoznacznego ustalenia co do popełnienia

przez oskarżonego czynu zabronionego, nie stanowił przeszkody dla Sądu

Rejonowego do

kontynuowania rozważań prawnych, które przy przyjęciu

założenia o możliwości uśmiercania przez oskarżonego psów i to w sposób

humanitarny, doprowadziły go do uznania, choć nie wprost, że takie działanie

oskarżonego było uzasadnione potrzebą gospodarczą. W przekonaniu Sądu

Rejonowego zachowanie oskarżonego dokonane w zgodzie z treścią przepisów

art. 6 ust. 1 i art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie

zwierząt ( Dz. U. z 2003 r., Nr 106, poz. 1002) nie mogło zostać uznane za czyn

bezprawny w rozumieniu art. 35 ust. 1 tej ustawy.

Zgromadzony w tej sprawie materiał dowody nie daje jednak, zdaniem Sądu

Najwyższego, podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, bez kontynuowania

postępowania dowodowego, że istniało uzasadnienie gospodarcze dla zabijania

psów wskazane w art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zwierząt. Analiza

powierzchownej i pobieżnej wypowiedzi Sądu w tym zakresie, nie prowadzi do

wniosku o oczywistości istnienia potrzeby gospodarczej (konsumpcyjnej lub

leczniczej) zabijania psów przez oskarżonego oraz oczywistości co do sposobu

uśmiercania psów przez oskarżonego.

Wyrażając pogląd o uzasadnionej, potrzebą gospodarczą, możliwości

uśmiercenia psa, Sąd pominął w swoich rozważaniach treść przepisu art. 4 pkt 17

ustawy o ochronie zwierząt, który określając pojęcie zwierzęcia domowego jako

zwierzęcia tradycyjnie przebywającego wraz z człowiekiem w jego domu lub

innym odpowiednim

pomieszczeniu,

utrzymywanym

przez

człowieka

w

charakterze jego towarzysza, nie pozostawał bez znaczenia dla kształtowania

trafnej decyzji Sądu. Interpretacja art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zwierząt

zaprezentowane przez Sąd wymagała również konfrontacji z postanowieniami

ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt

gospodarskich ( Dz. U. Nr 133, poz. 921), która regulując m.in. sprawy z zakresu

hodowli, oceny wartości użytkowej zwierząt gospodarskich (art.1) i uznając, iż

wartość tę oznacza wymierna cecha lub zespól cech zwierzęcia gospodarskiego o

znaczeniu gospodarczym (art. 2 pkt 9), a więc i konsumpcyjnym, wprowadziła

zamknięty katalog zwierząt gospodarskich, do którego nie zaliczono psa ( art. 2 ust.

1-3). Swojego poglądu Sąd nie odniósł również do uregulowań ustawy z dnia

16.12.2006 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego ( Dz. U. Nr 17, poz. 127),

która kształtując zasady higieny dotyczącej żywości pochodzenia zwierzęcego,

odwołuje się do definicji pojęć „mięso” oraz „produkty pochodzenia zwierzęcego”

określonych w rozporządzeniu Nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z

dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczególne przepisy dotyczące higieny w

odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. UE L 139 z

30.04.2004), w których nie mieszczą się produkty z psów ( załącznik pkt 1 i 8 do

tego rozporządzenia).

Niezbędnym było również, w kontekście ustaleń dotychczas poczynionych w

tej sprawie, rozważenie przepisów normujących obrót produktami medycznymi –

ustawy z dnia 6.09.2001 r. Prawo farmaceutyczne ( t. jedn. - Dz. U. z 2008 r. Nr

45, poz. 271). W świetle zebranych dowodów trudno jest również jednoznacznie

ustalić, wbrew temu co stwierdził Sąd, czy uśmiercanie psów przez oskarżonego

było humanitarne w kontekście wymogu wynikającego z §15 ust. 2 rozporządzenia

Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 .09. 2004 r. w sprawie kwalifikacji

osób uprawnionych do zawodowego uboju oraz warunków i metod uboju i

uśmiercania zwierząt ( Dz. U. Nr 205, poz. 2102 ze zm.). Powyższe okoliczności

istotne dla przeprowadzenia interpretacji funkcjonalnej i systemowej przepisu art.

33 ust.1 pkt 1 ustawy o ochronie zwierząt, nie były przedmiotem rozważań Sądu,

czego dowodem jest treść uzasadnienia orzeczenia, a mogły one wpłynąć w sposób

istotny na jego treść.

Nie istniały zatem podstawy do umorzenia postępowania przed rozprawą na

posiedzeniu, wyznaczonym w trybie art. 339 § 3 pkt 1 k.p.k., gdyż w sposób

oczywisty z zebranego w postępowaniu przygotowawczym materiału dowodowego

nie wynikało, że czyn zarzucony oskarżonemu nie zawiera znamion czynu

zabronionego.

Skoro zebrane dowody nie miały jednoznacznego wyrazu, a dokonanie

trafnych ustaleń faktycznych, co do istotnych okoliczności czynu, co nie mogło

pozostawać bez wpływu na

prawnej tych faktów,

możliwość poczynienia prawidłowej

wymagało

subsumcji

gruntowanego zbadania i wieloaspektowej

krytycznej oceny materiału dowodowego, to oczywiste jest, że umorzenie

postępowania na posiedzeniu przed rozprawą nie było dopuszczalne (por.

postanowienie SN z 13 września 2005 r., V KK 143/05, OSNwSK 2005/1/1650).

Zatem rozpoznanie sprawy powinno nastąpić na rozprawie, która umożliwi

przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego z zachowaniem zasady

kontradyktoryjności.

Kierując się powyższymi względami, należało uznać trafność kasacji

Rzecznika Praw Obywatelskich, poza oczywiście wskazaną w niej propozycją

wsparcia argumentacji tego nadzwyczajnego środka odwoławczego zeznaniami

złożonymi przez oskarżonego w charakterze świadka i uchylić zaskarżone

postanowienie i sprawę przekazać Sądowi meriti do rozpoznania.