IV CZ 99/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 99/10

POSTANOWIENIE

Dnia 26 stycznia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

SSN Iwona Koper

w sprawie z powództwa K. M.

przeciwko Skarbowi Państwa – Staroście K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 26 stycznia 2011 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku

Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 29 czerwca 2010 r.,

1)

2)

3)

odrzuca zażalenie w części rozstrzygającej o kosztach

procesu przed sądem pierwszej instancji (pkt I ppkt 2);

oddala zażalenie w pozostałym zakresie;

zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa –

Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 300

(trzysta)

zł

tytułem

kosztów

postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2010 r. Sąd Apelacyjny w pkt I. zmienił wyrok

Sądu Okręgowego z dnia 21 kwietnia 2009 r. i zasądził od pozwanego Skarbu

Państwa – Starosty K. na rzecz powoda K. M. tytułem odszkodowania za szkodę

wyrządzoną wydaniem decyzji administracyjnej kwotę 176.645 zł oraz tytułem

kosztów procesu kwotę 2.440 złotych, w pkt II. uchylił ten wyrok w części

oddalającej powództwo co do kwoty 29.355 zł i umorzył postępowanie, a w pkt III.

zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3637,18 zł tytułem kosztów

postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd drugiej instancji wskazał,

że podstawą zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty należnej z tytułu

zastępstwa prawnego przed Sądem pierwszej instancji, biorąc pod uwagę stawkę

minimalną opłaty za czynności radcy prawnego, powinna być kwota 7.200 zł., na

podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez

Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego

ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) Sąd drugiej instancji

uznał jednak, że skoro radca prawny zastępujący powoda zaniechał złożenia

istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii

biegłego celem wykazania wysokości poniesionej szkody, powodując konieczność

dopuszczenia tego dowodu z urzędu, odpowiednią kwotą z tytułu zastępstwa

prawnego powoda przed Sądem pierwszej instancji jest kwota 2.000 zł,

powiększona o należny podatek od towarów i usług. Taką samą kwotę Sąd drugiej

instancji

przyjął

apelacyjnego

za

według

podstawę

§

rozstrzygnięcia

ust. 1

pkt

o

kosztach

wspomnianego

postępowania

rozporządzenia,

uwzględniając należny podatek od towarów i usług.

Postanowienie o kosztach zawarte w pkt I i III. wyroku zaskarżył zażaleniem

powód, żądając jego zmiany i zasądzenia od pozwanego na jego rzecz tytułem

zastępstwa prawnego przed Sądem pierwszej instancji kwoty 3.600 zł oraz przed

Sądem drugiej instancji kwoty 2.700 zł, podwyższonych o należny podatek od

towarów i usług. Powód zarzucił naruszenie § 2 ust. 3, § 6 pkt 6 i § 12 ust. 1 pkt 2

wspomnianego rozporządzenia podnosząc, że Sąd drugiej instancji błędnie nie

zastosował stawki minimalnej, a ponadto nie uwzględnił, że powyższy wniosek

dowodowy nie został złożony zgodnie z żądaniem powoda, który obawiał się

ponoszenia kosztów z nim związanych, od których nie był zwolniony.

W odpowiedzi na zażalenie pozwany, reprezentowany przez Prokuratorię

Generalną Skarbu Państwa, wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie na rzecz

Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów postępowania

zażaleniowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest niedopuszczalne w części, w której dotyczy postanowienia

o kosztach procesu poniesionych przed Sądem pierwszej instancji. Zgodnie

bowiem z art. 3941 § 1 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na

postanowienie Sądu drugiej instancji co do kosztów procesu, które nie były

przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. W rozpoznawanej sprawie

o kosztach procesu przed Sądem pierwszej instancji orzekł zaś ten Sąd

postanowieniem zawartym w wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r.

Z tych względów, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 373 w zw. z art. 3941 § 3

art. 39821 k.p.c., postanowił jak w pkt I. sentencji.

W pozostałej części zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew

twierdzeniom żalącego Sąd drugiej instancji, zasądzając opłatę za czynności radcy

prawnego z tytułu zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym, władny był

na podstawie § 2 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia określić tę opłatę

w wysokości niższej niż wynikająca ze stawki minimalnej przewidzianej w tym

rozporządzeniu, jeżeli rozstrzygnięcie takie uwzględniało niezbędny nakład pracy

pełnomocnika, charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się

do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Sąd Najwyższy w obecnym składzie nie

podziela poglądu wyrażonego w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia

24 lipca 2009 r., I PZP 3/2009, OSNP 2010 r. Nr 7-8, poz. 83, zgodnie z którym

zakres władzy sądu wynikający z § 2 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia nie

obejmuje możliwości niezastosowania przepisów określających stawki minimalne.

Wykładnię § 2 ust. 1 tego rozporządzenia przyjętą przez Sąd drugiej instancji

należy uznać za prawidłową. Przemawia za tym nie tylko wynik systemowej

wykładni tego przepisu w związku z § 2 ust. 2 tego rozporządzenia,

ustanawiającym jedynie górną granicę zasądzanej opłaty, lecz pośrednio także

pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 12 lutego 1999 r.,

II CKN 341/98, OSNC 1999 r. Nr 6, poz. 123, w którym wyrażona została teza, iż

nie uzasadniają przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej takie czynności

pełnomocnika ustanowionego z urzędu, które są sprzeczne z zasadami

profesjonalizmu. Bez wątpienia zaś za tego rodzaju czynność należy uznać

zaniechanie w procesie o odszkodowanie zgłoszenia wniosku o dopuszczenie

dowodu z opinii biegłego na okoliczność wysokości szkody poniesionej przez

żalącego, jeśli była ona kwestionowana przez pozwanego, a jej ustalenie wymagało

wiadomości specjalnych. Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie podnoszona

w zażaleniu okoliczność, że zaniechanie takie zgodne było z żądaniem samej

strony, obawiającej się poniesienia wydatków związanych z takim wnioskiem. Jak

słusznie podniósł pozwany w odpowiedzi na zażalenie, nie było żadnych

przeszkód, aby żalący wnosił o zwolnienie go od ponoszenia tych wydatków.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd

Najwyższy postanowił jak w pkt II. sentencji, o kosztach postępowania

zażaleniowego orzekając w pkt III. na podstawie art. 98 § 1 w zw. z. art. 99, art. 391

§ 1, art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c. oraz § 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 3

wskazanego wyżej rozporządzenia i art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 167, poz. 1417 ze zm.)

md