IV CZ 93/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 93/12

POSTANOWIENIE

Dnia 25 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

SSA Władysław Pawlak

w sprawie z powództwa I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

w Inowrocławiu

przeciwko E. W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 25 października 2012 r.,

zażalenia pozwanej

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 20 października 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 24

marca 2011 r. wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów postępowania

kasacyjnego. Sąd Apelacyjny, postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2011 r., oddalił

wniosek pozwanej o zwolnienie jej od kosztów sądowych w postępowaniu

kasacyjnym. Pozwana, pomimo doręczenia jej pełnomocnikowi tego orzeczenia, nie

opłaciła skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 20 października 2011 r. Sąd

Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną jako nieopłaconą.

W zażaleniu na to postanowienie pozwana wniosła o jego uchylenie

i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu podniosła, że po oddaleniu jej wniosku o zwolnienie z kosztów

postępowania kasacyjnego nie została, zgodnie z art. 130 § 1 k.p.c., wezwana

do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Według nieobowiązującego obecnie art. 1302 § 3 k.p.c., sąd odrzucał bez

wezwania o uiszczenie opłaty pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego

lub rzecznika patentowego środki odwoławcze lub środki zaskarżenia (apelację,

zażalenie, skargę kasacyjną, skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia, sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu

zapłaty, skargę na orzeczenie referendarza sądowego) podlegające opłacie

w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości

przedmiotu zaskarżenia. Artykułem 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. –

o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2008 r. Nr 234,

poz. 1571) uchylono ten przepis z dniem 1 lipca 2009 r. Według utrwalonej linii

orzeczniczej Sądu Najwyższego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 15 czerwca 2010 r., II UZP 4/10, OSNP 2011, nr 3-4, poz. 38),

po uchyleniu art. 1302 § 3 k.p.c., nie uchylono obowiązku samodzielnego obliczenia

i wniesienia przez profesjonalnego pełnomocnika strony należnej od pisma

procesowego opłaty, jednakże w razie zaniechania tego obowiązku i wniesienia

nieopłaconej skargi kasacyjnej podlega ona odrzuceniu w razie niewykonania

zarządzenia – wydanego na podstawie art. 130 § 1 w zw. z art. 398 6 § 2 k.p.c. –

wzywającego stronę do opłacenia skargi. Tryb ten będzie miał zastosowanie

także w razie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych,

jeżeli strona nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika

procesowego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2012 r., III CZP

92/11, OSNC 2012, nr 7-8, poz. 87). Reguły te nie mają jednak zastosowanie

wówczas, gdy skarga kasacyjna podlegająca opłacie stałej lub stosunkowej

obliczonej od wartości przedmiotu zaskarżenia wniesiona przez profesjonalnego

pełnomocnika

zawiera

wniosek

o zwolnienie

od

kosztów

sądowych.

W takim przypadku mają zastosowanie przepisy szczególne zawarte w art. 112

ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm., dalej: „u.k.s.c.”).

Według art. 112 ust. 1 tej ustawy, zgłoszenie wniosku o zwolnienie od kosztów

sądowych nie wstrzymuje biegu toczącego się postępowania, chyba że chodzi

o zwolnienie powoda

od

kosztów

sądowych

na

skutek

wniosku

zgłoszonego w pozwie lub przed wytoczeniem powództwa. Zgodnie jednak

z art. 112 ust. 2 u.k.s.c., jeżeli wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych

złożony przed upływem terminu do opłacenia pisma został prawomocnie

oddalony, przewodniczący wzywa stronę do opłacenia pisma na podstawie

art. 130 k.p.c. Jednakże, w myśl art. 112 ust. 3 u.k.s.c., powołanego przepisu

nie stosuje się, gdy pismo podlegające opłacie w wysokości stałej lub

stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu

lub wartości przedmiotu zaskarżenia,

zostało

wniesione

przez

adwokata,

radcę prawnego lub rzecznika patentowego. W takim przypadku, tygodniowy

termin

na

wniesienie

opłaty

biegnie

od

dnia doręczenia

stronie

postanowienia o oddaleniu wniosku, a gdy postanowienie zostało wydane

na posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego przyjęto, że przepis art. 112 ust. 3 ma zastosowanie także

do środków odwoławczych i zaskarżenia, w tym więc do skargi kasacyjnej

(por. uchwała z dnia 9 lutego 2012 r., III CZP 92/11). Wyjaśniono także,

iż w takim przypadku doręczenie pełnomocnikowi strony postanowienia sądu

oddalającego

jej

wniosek

o

zwolnienie

od

kosztów

sądowych

stanowi

wystarczającą i kompetentną informację dla profesjonalnego pełnomocnika, jaką

opłatę sądową jest obowiązany uiścić w terminie tygodniowym od daty doręczenia

postanowienia, co wyłącza tryb naprawczy przewidziany w art. 130 § 1 k.p.c. do

usunięcia braku fiskalnego pisma procesowego (por. postanowienia: z dnia

23 marca 2011 r., V CZ 116/10, Lex nr 1108525 oraz z dnia 21 lipca 2011 r., V CZ

30/11, Lex nr 898279). Z tych przyczyn należy przyjąć, że art. 112 ust. 3 u.k.s.c.

wprowadza wyjątek od zasady wzywania do uiszczenia brakujących opłat

sądowych obowiązującej po uchyleniu art. 1302 § 3 k.p.c.

Uwzględniając powyższe nie zachodziły podstawy do odrębnego wzywania

pełnomocnika pozwanej do uiszczenia należnej opłaty od skargi kasacyjnej.

Tygodniowy termin do jej uiszczenia biegł bowiem od dnia doręczenia

pełnomocnikowi

pozwanej

odpisu

prawomocnego

postanowienia

Sądu

Apelacyjnego oddalającego wniosek pozwanej o zwolnienie jej od kosztów

sądowych w postępowaniu kasacyjnym. Skoro należna opłata od skargi kasacyjnej

nie została w terminie uiszczona zasadne było jej odrzucenie przez Sąd Apelacyjny

jako nieopłaconej.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art.

39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

jw