IV CZ 93/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 93/06

POSTANOWIENIE

Dnia 28 listopada 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Gerard Bieniek (sprawozdawca)

SSN Maria Grzelka

w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości Przedsiębiorstwa Realizacji

Inwestycji […]

przeciwko Gminie Miasta S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 28 listopada 2006 r.,

zażalenia strony pozwanej

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 19.09.2006 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację

pozwanej Gminy wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w S. z tego względu, że

pozwana, zastępowana przez radcę prawnego, nie uiściła opłaty podstawowej od

apelacji, po zwolnieniu jej częściowo od kosztów sądowych, a mianowicie od

opłaty sądowej od apelacji. Odrzucenie apelacji uzasadniono treścią art. 14 ust. 2 i

109 ust. 2 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

(Dz.U. Nr 167, poz. 1398) w związku z art. 1302 § 3 k.p.c.

Pozwana wniosła zażalenie domagając się uchylenia zaskarżonego

postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398) opłatę podstawową pobiera się od

podlegających opłacie pism, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy (czyli m.in.

apelacji) wnoszonych przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych przez sąd,

chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis ten – jako zamieszczony w dziale

I ustawy – Przepisy ogólne – wyraża ogólną regułę dotyczącą obowiązku

uiszczenia opłaty podstawowej przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych, przy

czym treść tego przepisu nie daje podstaw do zróżnicowania sytuacji zwolnienia od

kosztów w całości lub w części. Obejmuje więc obie sytuacje. W art. 100 ust. 2

powołanej ustawy stwierdzono jednak, że strona zwolniona całkowicie od kosztów

sądowych, uiszcza opłatę podstawową od wszystkich pism podlegających opłacie.

W istocie to postanowienie jest zbędne, gdyż taki obowiązek wynika z przepisu

ogólnego art. 14 ust. 2 ustawy. Można zakładać, że chodziło o eliminację

jakichkolwiek wątpliwości. Przy częściowym zwolnieniu od kosztów sądowych art.

101 ust. 3 ustawy stanowi, że strona częściowo zwolniona od kosztów obowiązana

jest uiścić opłaty oraz ponieść wydatki w takiej wysokości, jaka nie była

objęta zwolnieniem przyznanym przez sąd. W przepisie tym zastrzeżono, że art.

100 ust. 1 stosuje się odpowiednio. To odesłanie do odpowiedniego stosowania

art. 100 ust. 1 ustawy, przy jednoczesnym braku odesłania do art. 100 ust. 2 może

być źródłem wątpliwości, które powstały w niniejszej sprawie. Można bowiem

twierdzić, że brak odesłania do odpowiedniego stosowania art. 100 ust. 2 ustawy

wskazuje, że strona częściowo zwolniona od kosztów sądowych nie ma obowiązku

uiszczenia opłaty podstawowej. W istocie rzeczy tak jest wówczas, gdy zwolnienie

częściowe obejmuje np. część opłaty należnej od apelacji, jako pisma

podlegającego opłacie. Wówczas strona ma obowiązek uiszczenia opłaty w tej

części, w jakiej nie zostało objęte zwolnieniem. Jeśli jednak zwolnienie częściowe

polega na tym, że strona nie musi w ogóle uiścić opłaty sądowej od apelacji, to

wówczas w rachubę wchodzi reguła ogólna wyrażona w art. 14 ust. 2 ustawy, czyli

obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej. W konsekwencji należy uznać, że brak

odesłania w art. 101 ust. 3 ustawy do odpowiedniego stosowania art. 100 ust. 2 jest

uzasadniony. Uzasadniona jest więc teza, że w razie częściowego zwolnienia przez

sąd od kosztów obejmującego w całości opłatę sądową od pisma podlegającego

opłacie, strona jest obowiązana uiścić od tego pisma opłatę podstawową.

Taką wykładnię uzasadniają także względy racjonalności rozwiązań prawnych.

Nie sposób bowiem akceptować poglądu, że strona zwolniona od kosztów

w całości ma obowiązek uiścić opłatę podstawową, zaś strona zwolniona

częściowo w taki sposób, że zwolnienie obejmuje w całości opłatę sądową od

pisma

podlegającego

opłacie,

nie

uiszczałaby

opłaty

podstawowej.

Takie rozwiązanie nie byłoby racjonalne. Z tych względów skład orzekający

w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażanego w niepublikowanym

postanowieniu z dnia 29.06.2006 r. IV CZ 50/06.

Nie jest także uzasadnione stanowisko wnoszącej zażalenie, że sankcja

przewidziana w art. 1302 § 3

k.p.c. nie obejmuje

opłaty podstawowej.

Za pozytywną odpowiedzią przemawia wykładnia gramatyczna i celowościowa.

Nie sposób kwestionować, że opłata podstawowa jest w stałej wysokości, a w art.

1302 § 3 k.p.c. używa się sformułowania „opłata w wysokości stałej lub

stosunkowej”. Opłata w stałej wysokości, to opłata stała i podstawowa. Należy

także zauważyć, że jeśli sankcją zwrotu pisma wniesionego przez profesjonalnego

pełnomocnika objęto m.in. pisma podlegające opłacie stosunkowej, to tym bardziej

przepis ten należy odnosić do pisma podlegającego opłacie podstawowej w stałej

wysokości. Jest to logiczne i uzasadnione.

Z tych względów zażalenie należało oddalić (art. 3941 § 3 w związku z art.

39814 k.p.c.).