IV CZ 91/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 91/06

POSTANOWIENIE

Dnia 28 listopada 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Gerard Bieniek

SSN Maria Grzelka

w sprawie z wniosku „R.” SA

przy uczestnictwie M.O., B.C. i M.O.

o stwierdzenie nabycia spadku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 28 listopada 2006 r.,

zażalenia uczestnika postępowania M.O.

na postanowienie Sądu Okręgowego w G.

z dnia 27 grudnia 2005 r., sygn. akt [....],

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2005 r. Sąd Okręgowy w G, odrzucił

wniosek uczestnika postępowania „o doręczenie uzasadnienia postanowienia Sądu

Okręgowego w G. z dnia 2 grudnia 2005 r. w trybie art. 3985 k.p.c. w celu

wniesienia skargi kasacyjnej”.

W ocenie Sądu Okręgowego, złożenie wniosku o doręczenie odpisu

orzeczenia z uzasadnieniem w trybie art. 387 § 3 k.p.c. jest czynnością procesową

związaną z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, a więc objętą przez art.

871 § 1 k.p.c. tzw. przymusem adwokacko-radcowskim. Dlatego wniosek złożony

osobiście przez stronę, niemającą w tym zakresie zdolności postulacyjnej, winien

być – zdaniem Sądu Okręgowego – odrzucony.

W ocenie tego Sądu, zachodzi także inna podstawa odrzucenia wniosku, a jest nią

jego treść, obejmująca tylko doręczenie uzasadnienia postanowienia, a nie odpisu

orzeczenia z uzasadnieniem, o którym mowa jest w art. w art. 387 § 3 k.p.c. Tylko

wniosek odpowiadający brzmieniu tego przepisu prowadzi do doręczenia stronie

odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, otwierającego dwumiesięczny termin do

wniesienia skargi kasacyjnej, przewidziany w art. 3985 § 1 k.p.c.

W zażaleniu na wymienione postanowienie skarżący wniósł o jego

uchylenie, kwestionując stanowisko Sądu w zakresie obu powołanych jego

podstaw.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Przymus adwokacko-radcowski dotyczy także czynności procesowych

związanych z postępowaniem przez Sądem Najwyższym, podejmowanych przed

sądem drugiej instancji. Rację ma Sąd, gdy twierdzi, że wniosek o doręczenie

odpisu wyroku z uzasadnieniem jest konieczną czynnością poprzedzającą

wniesienie skargi kasacyjnej i otwierającą termin do jej wniesienia. To nie

przesądza jednak o uznaniu tego wniosku za czynność związaną z postępowaniem

przed Sądem Najwyższym w rozumieniu art. 871 § 1 k.p.c.

Przewidziane w art. 387 § 3 k.p.c. żądanie doręczenia orzeczenia

z uzasadnieniem jest dopuszczalne w każdej sprawie (także w takiej, w której nie

jest dopuszczalna skarga) i przysługuje każdej stronie (również niemogącej wnieść

skargi). Złożenie wniosku, o którym mowa, nie ma charakteru „zapowiedzi skargi

kasacyjnej” i chociaż umożliwia wniesienie skargi, to nie oznacza, że zostanie

wniesiona. Zapoznanie się z motywami orzeczenia stanowi dla strony przesłankę

decyzji o wniesieniu skargi i jej podstawach.

Także oczywiste względy funkcjonalne przemawiają przeciwko stanowisku

prezentowanemu przez Sąd Okręgowy, którego skutki polegałyby na tym, że

strona, aby móc złożyć wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem i zapobiec

w ten sposób utracie uprawnienia do wniesienia skargi, już na tym etapie i to

w terminie 7 dni od wydania wyroku, zmuszona byłaby ustanowić pełnomocnika

w osobie adwokata lub radcy prawnego.

Trzeba przy tym podkreślić, że w judykaturze zdecydowanie dominuje

pogląd,

że

czynnością

wszczynającą

postępowanie

kasacyjne,

a

więc

postępowanie przed Sądem Najwyższym w rozumieniu art. 87 1 § 1 k.p.c., jest

wniesienie skargi kasacyjnej; takie stanowisko przyjmowano pod rządem d.k.p.c.,

pod rządem przepisów o kasacji (por., m.in. postanowienie z dnia 26 kwietnia

2001 r., II CZ 10/01, nie publ.) oraz już pod rządem obecnie obowiązujących

przepisów (por. postanowienia z dnia 20 października 2005 r., IV CZ 99/05 i z dnia

18 maja 2006 r., IV CZ 43/06, nie publikowane).

Zarzut skarżącego o nie uzasadnionym zastosowaniu przez Sąd Okręgowy

art. 871 § 1 k.p.c., jako podstawy odrzucenia wniosku skarżącego, należało w tej

sytuacji uznać za trafny.

Błędna jest także ocena Sądu, co do skutków sformułowania wniesionego

przez skarżącego wniosku „o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w dniu

5 grudnia 2005 r. i jego doręczenie celem rozważenia kwestii złożenia skargi

kasacyjnej”.

Art. 387 § 3 k.p.c. traktuje o wniosku o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem, co

jednak nie oznacza, by niedokładność w zredagowaniu wniosku przez stronę

wyłączała

wywołanie

skutku

określonego

w

tym

przepisie.

Niewłaściwe

zredagowanie pisma, które może polegać także na oczywistej niedokładności

w jego treści, nie zwalnia sądu od obowiązku dokonania wykładni pisma (art.130

§ 1 zdanie drugie k.p.c.). Wniosek został złożony w terminie tygodniowym od

ogłoszenia sentencji, a jego treść jednoznacznie wskazywała na intencję autora.

W tych okolicznościach Sąd, uwzględniając dyrektywę rozpoznania pisma

procesowego zgodnie z jego treścią, powinien był potraktować wniosek złożony

osobiście przez skarżącego, jako wniosek złożony w trybie art. 387 § 3 k.p.c.

Takie rozumienie znaczenia omawianego przepisu jest przeważające w judykaturze

Sądu Najwyższego (por. postanowienia z dnia 7 października 2005 r., IV CZ 81/05

i z dnia 13 października 2005 r., IV CZ 93/05, niepublikowane

oraz z dnia

11 października 2005 r., IV CZ 112/05, OSNC 2006/7-8/131).

Wobec stwierdzenia bezpodstawności odrzucenia wniosku skarżącego,

bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do zarzutu wadliwego pouczenia go

o wymaganiach tego wniosku.

Z przedstawionych względów, na podstawie art. 3941 § 3 i 39815 §1 k.p.c.,

Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie.