IV CZ 86/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 86/09

POSTANOWIENIE

Dnia 17 grudnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

SSA Barbara Trębska

ze skargi zainteresowanego J.Ś.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem

Sądu Okręgowego w R.

z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt [...],

w sprawie z wniosku M.G. i S.G.

przy uczestnictwie J.Ś. i J.W.

o rozgraniczenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 grudnia 2009 r.,

zażalenia J. Ś.

na postanowienie Sądu Okręgowego w R.

z dnia 7 sierpnia 2009 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2009 r. Sąd Okręgowy w R. odrzucił

wniosek zainteresowanego J.Ś. o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na

postanowienie tego Sądu z dnia 8 stycznia 2009 r., którym odrzucona została jego

skarga o wznowienie postępowania w sprawie o rozgraniczenie, oraz odrzucił to

zażalenie. Postanowienie to zapadło w wyniku ustalenia, że postanowienie z dnia 8

stycznia 2009 r. zainteresowany otrzymał w dniu 14 stycznia 2009 r. z błędnym

pouczeniem, iż przysługuje od niego skarga kasacyjna. Skargę taką w dniu 6 marca

2009 r. wniósł ustanowiony przez niego pełnomocnik będący adwokatem. Sąd

Najwyższy postanowieniem doręczonym pełnomocnikowi zainteresowanego w dniu

13 lipca 2009 r. odrzucił skargę jako niedopuszczalną i w uzasadnieniu swego

postanowienia wskazał, że na postanowienie nią zaskarżone przysługuje zażalenie

do Sądu Najwyższego. W tych okolicznościach Sąd Okręgowy uznał, że najpóźniej

w chwili wnoszenia skargi kasacyjnej pełnomocnik zainteresowanego mógł

zorientować się że pouczenie dokonane przez Sąd przy doręczeniu postanowienia

z dnia 8 stycznia 2009 r. było błędne i że na postanowienie to przysługuje

zażalenie do Sądu Najwyższego. Zatem termin do wniesienia wniosku o

przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia należy liczyć od dnia 6 marca 2009

r., a nie jak chce wnioskodawca od doręczenia postanowienia Sądu Najwyższego,

wobec czego termin ten upłynął w dniu 13 marca 2009 r. (art. 169 § 1 k.p.c.).

Ponieważ wniosek o przywrócenie terminu wniesiony został w dniu 15 lipca 2009 r.,

jako spóźniony podlega odrzuceniu (art. 171 k.p.c.). W tej sytuacji tygodniowy

termin do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 8 stycznia 2009 r. należy

liczyć od doręczenia tego postanowienia. Zażalenie wniesione w dniu 15 lipca 2009

r. zostało więc wniesione po terminu i dlatego należało je odrzucić (art. 370 w zw. z

art. 397 § 2 i art. 391 § 1 k.p.c.).

W zażaleniu na wymienione na wstępie postanowienie o odrzuceniu

zażalenia zainteresowany zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących

podstawę rozstrzygnięcia, polegający na błędnym przyjęciu, że „siedmiodniowy

termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął w dniu 13 marca

2009 r.” i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Pomimo, że zażalenie wniesione zostało na postanowienie o odrzuceniu

zażalenia, skarżący zarzuca w nim wadliwość postanowienia o odrzuceniu wniosku

o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Na to ostatnie postanowienie, jako

na postanowienie sądu drugiej instancji niekończące postępowania, zażalenie nie

przysługuje (art. 3941 § 2 k.p.c.). Jednakże jest ono postanowieniem, które

poprzedzało wydanie postanowienia o odrzuceniu zażalenia i miało wpływ na jego

treść. Na podstawie art. 380 w zw. z art. 397 § 2 w zw. z art. 394 1 § 3 k.p.c.

postanowienie to może więc być przedmiotem rozpoznania na skutek zażalenia na

postanowienie o odrzuceniu zażalenia. Stosownie do art. 380 k.p.c. warunkiem

rozpoznania jest jednakże wniosek skarżącego. Zażalenie takiego wniosku wprost

wyartykułowanego nie zawiera, nie powołuje się także na art. 380 k.p.c. Ponieważ

jednak z treści zażalenia w sposób oczywisty wynika, że pomimo, iż wniesione

zostało na postanowienie o odrzuceniu zażalenia, kwestionuje prawidłowość

postanowienia o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu, Sąd Najwyższy uznał

za możliwe rozpoznanie ostatnio wymienionego postanowienia.

Pełnomocnik skarżącego będący adwokatem miał obowiązek wiedzieć, czy

i jaki środek zaskarżenia przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji

odrzucające

skargę

o

wznowienie

postępowania

wniesioną

w

sprawie

rozpoznawanej w trybie nieprocesowym, w której przysługuje skarga kasacyjna

(art. 5191, art. 3941 § 1 i 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). W zasadzie wniesienie przez

profesjonalnego pełnomocnika strony skargi kasacyjnej zamiast zażalenia, czego

konsekwencją stało się uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, nie jest

okolicznością niezawinioną w rozumieniu art. 168 § 1 k.p.c., uzasadniającą

przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Trzeba jednakże wziąć pod uwagę,

że według pouczenia udzielonego skarżącemu przez Sąd Okręgowy środkiem

zaskarżenia przysługującym od doręczonego mu postanowienia jest skarga

kasacyjna. Trafne jest spostrzeżenie skarżącego, że treść pouczenia nie była

wynikiem zwykłej omyłki. Nadając bieg skardze kasacyjnej Sąd Okręgowy dał

wyraz swemu przeświadczeniu – błędnemu – że skarga kasacyjna jest właściwym

środkiem zaskarżenia. Wniesienie skargi kasacyjnej przez skarżącego było

działaniem zgodnym z udzielonym przez Sąd pouczeniem, nie będącym zatem

wynikiem zwykłej omyłki, ale udzielonym w przekonaniu o jego prawdziwości. Było

działaniem w zaufaniu do Sądu. Należy uznać, że uchybienie terminu do wniesienia

zażalenia, które stało się konsekwencją takiego zachowania skarżącego, także

jeżeli

w

jego

imieniu

działał

adwokat,

jest

zdarzeniem

niezawinionym,

uzasadniającym przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia (art. 168 § 1 k.p.c.).

W tej sytuacji chwilą ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 169 § 1 k.p.c.) jest

chwila dowiedzenie się przez pełnomocnika skarżącego o autorytatywnym

przesądzeniu o tym, że pouczenie dokonane przez Sąd było błędne i, że

właściwym środkiem zaskarżenia jest zażalenie, a nie skarga kasacyjna. Powzięcie

wiadomości o tym nastąpiło z chwilą zapoznania się przez pełnomocnika

skarżącego z postanowieniem Sądu Najwyższego o odrzuceniu skargi kasacyjnej.

Za chwilę tę należy zaś uznać chwilę doręczenia mu tego postanowienia (13 lipca

2009 r.). Do chwili wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia

zażalenia (15 lipca 2009 r.) nie upłynął zatem tygodniowy termin do wniesienia tego

wniosku.

Z

przytoczonych

względów

postanowienie

o

odrzuceniu

wniosku

o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie może być uznane za

prawidłowe. Ponieważ konsekwencją jego wydania jest zaskarżone postanowienie

o odrzuceniu zażalenia, zażalenie na to postanowienia jest zasadne. Sąd

Najwyższy, na podstawie art. 39816 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., postanowił zatem

jak w sentencji.