IV CZ 84/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 84/08

POSTANOWIENIE

Dnia 30 października 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z wniosku H. S.

przy uczestnictwie H. S.

o podział majątku wspólnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 października 2008

r., zażalenia uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia

9 września 2008 r., sygn. akt I Ca (…),

oddala zażalenie;

zasądza od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawczyni kwotę 1800 zł

(tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 9 września 2008 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę

kasacyjną uczestnika postępowania, wniesioną od postanowienia tego Sądu z dnia 26

czerwca 2008 r., wydanego w sprawie o podział majątku b. małżonków. Sąd Okręgowy

uznał, że w świetle art. 5191 § 2 k.p.c. skarga taka jest niedopuszczalna.

Sąd ten stwierdził, że apelacja uczestnika postępowania od postanowienia Sądu

Rejonowego z dnia 26 marca 2008 r. została odrzucona z powodu jej nieopłacenia.

Natomiast apelacja uczestniczki postępowania, w której wartość przedmiotu zaskarżenia

określono na kwotę 45.131,34 zł, została uwzględniona częściowo (postanowienie

z dnia 26 czerwca 2008 r.). W ocenie Sądu Okręgowego, skarga kasacyjna uczestnika

postępowania mogłaby odnosić się – wobec braku zaskarżenia przez niego

postanowienia Sądu pierwszej instancji - jedynie do tej części orzeczenia Sądu drugiej

instancji (postanowienie z dnia 26 czerwca 2008 r.), w której Sąd ten zmienił

postanowienie Sądu Rejonowego na niekorzyść uczestnika postępowania. Jednakże ta

niekorzystna dla uczestnika zmiana (obniżenie kwoty spłaty określonej w pkt VI

postanowienia Sądu Rejonowego) nie przekracza kwoty 150.000 zł, wyznaczającej

granice dopuszczalności skargi kasacyjnej ratione valoris (art. 5191 § 2 k.p.c.).

W zażaleniu na postanowienie z dnia 9 września 2008 r. uczestnik postępowania

wnosił o jego uchylenie, podnosząc błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art.

5191 § 2 k.p.c. W zażaleniu starał się podważyć stanowisko Sądu drugiej instancji, że

skarga kasacyjna mogłaby dotyczyć wyłącznie części orzeczenia sądu drugiej instancji,

w którym Sąd ten zmienił postanowienie Sądu Rejonowego na niekorzyść uczestnika

postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Apelacja uczestnika postępowania istotnie została odrzucona z przyczyn

formalnych (postanowienie z dnia 6 maja 2008 r.). Zaskarżono w niej pkt I, III, IV, VII,

VIII i IX postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 26 marca 2008 r., w tym m.in.

rozstrzygnięcie dotyczące sposobu podziału nieruchomości wspólnej (pkt VII 1

postanowienia). Apelacja wnioskodawczyni uwzględniona została w części (poprzez

obniżenie zasądzonej od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania kwoty

35.628,40 zł do kwoty 17.814,20 zł). Uczestnik postępowania zaskarżył postanowienie

Sądu drugiej instancji w całości i wnosił o ewentualną zmianę zaskarżonego

postanowienia oraz postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 26 marca 2008 r. w pkt VIII

i VIII „poprzez przyznanie na własność uczestnika postępowania nieruchomości rolnej

opisanej w pkt 1.1”. W tej sytuacji Sąd Okręgowy trafnie stwierdził, że skoro uczestnik

postępowania nie zaskarżył skutecznie postanowienia Sądu pierwszej instancji, to jego

skarga kasacyjna może mieć ograniczony zakres zaskarżenia i powinna odnosić się

jedynie do tej części postanowienia Sądu drugiej instancji, w której zmienił on

rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego poprzez obniżenie wysokości spłaty przyznanej

uczestnikowi (pkt VI postanowienia Sądu Rejonowego). Taki możliwy dla uczestnika

postępowania zakres zaskarżenia skargą kasacyjną przesądza także o wartości

przedmiotu zaskarżenia, który nie może przekraczać - wbrew sugestii sformułowanej w

zażaleniu - minimalnego progu określonego w art. 5191 § 2 k.p.c.

Za nietrafną należy uznać argumentację żalącego się, zmierzającą do wykazania

dopuszczalności skargi kasacyjnej z powołaniem się na uzasadnienie uchwały Sądu

Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, odnoszącej się do zakresu

związania Sądu drugiej instancji zarzutami podniesionymi w apelacji. Czym innym

bowiem jest kwestia zakresu kognicji sądu odwoławczego w postępowaniu apelacyjnym,

a

czym

innym

–

zagadnienie

dopuszczalności

skargi

kasacyjnej

uczestnika

postępowania (o podział majątku wspólnego małżonków) w razie braku skutecznego

wniesienia przez tego uczestnika apelacji od postanowienia Sądu pierwszej instancji,

gdy wartość przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej nie przekracza kwoty

określonej w art. 5191 § 2 k.p.c.

Skarżący powołuje się także na uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 16 listopada 2000 r., III CZ 91/2000 (nieopubl.), w którym motywowano

stanowisko, że „w postępowaniu o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie

kasację od postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego apelację może wnieść

także ten uczestnik postępowania, który nie złożył apelacji”. Już w uzasadnieniu tego

postanowienia

sformułowane

usprawiedliwione

rozciąganie

zostało

zastrzeżenie,

prezentowanego

że

stanowiska

nie

na

zawsze

byłoby

inne

wypadki

postępowania nieprocesowego. Dotyczyć to może przede wszystkim postępowania o

podział majątku wspólnego pomiędzy byłymi małżonkami z racji podmiotowej struktury

takiego postępowania i wyraźnie zindywidualizowanego (z reguły sprzecznego) interesu

prawnego uczestniczących w postępowaniu małżonków w postaci określonego

(wnioskowanego przez nich) sposobu rozstrzygnięcia o podziale majątku.

Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c. w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako nieuzasadnione. O kosztach postępowania

zażaleniowego rozstrzygniętego przy uwzględnieniu art. 98 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c.

oraz §§ 6 i 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie (...) (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).