IV CZ 83/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 83/08

POSTANOWIENIE

Dnia 30 października 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M. H.

przeciwko B. J. i A.(…) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 października 2008

r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn.

akt I ACa (…),

oddala zażalenie

Uzasadnienie

Powód, zwolniony w całości od kosztów sądowych postanowieniem z dnia 22

sierpnia 2006 r. Sądu Okręgowego w G., wniósł - za pośrednictwem fachowego

pełnomocnika - apelację od niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia zawartego w

wyroku tego Sądu z dnia 19 kwietnia 2007 r. W apelacji pełnomocnik powoda zaznaczył,

że powód korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Nie uiścił jednak

opłaty podstawowej w kwocie 30 zł.

Sąd Apelacyjny w wyniku wstępnego badania sprawy w trybie art. 373 k.p.c. w

zw. z art. 370 k.p.c. odrzucił apelację powoda, jako nieopłaconą. Wyjaśnił, że pozew w

niniejszej sprawie został wniesiony do sądu w sierpniu 2006 r., pod rządami ustawy z 28

lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, (Dz. U. Nr 167 poz. 1398,

dalej powoływaną jako „u.k.s.c.”). Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 oraz art. 14 ust. 1, 2

i 3 w zw. z art. 100 tej ustawy strona zwolniona od kosztów sądowych przez sąd w

całości ma obowiązek uiścić od pism podlegających opłacie opłatę podstawową w stałej

wysokości 30 zł. W przypadku, gdy apelację podlegającą opłacie w wysokości stałej lub

stosunkowej, obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia,

wnosi adwokat lub radca prawny, a opłata ta nie została uiszczona, Sąd odrzuca

nieopłacone pismo bez wezwania o uiszczenie opłaty, zgodnie z art. 130 2 § 3 k.p.c. Sąd

Apelacyjny wskazał, że pełnomocnik powoda nie uiścił należnej opłaty podstawowej.

Sąd ten zaznaczył, że zmiana ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych,

wprowadzona ustawą z dnia 14 grudnia 2006 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 123), która

obejmowała m.in. usunięcie obowiązku uiszczania opłaty podstawowej przez strony

zwolnione przez sąd od kosztów sądowych w całości, nie uchyliła obowiązku uiszczenia

tej opłaty przez powoda przy wnoszeniu apelacji. Zmiana weszła w życie z dniem 10

marca 2007 r., jednak przepis przejściowy zawarty w art. 2 tej ustawy nakazał do spraw

wszczętych przed dniem jej wejścia w życie stosować przepisy dotychczasowe. Nie

znajduje natomiast zastosowania art. 149 ust. 1 u.k.s.c., który dotyczy zagadnień

międzyczasowych odnoszących się do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie

tej ustawy, a nie zmian dokonywanych w niej w trakcie jej obowiązywania.

W zażaleniu na powyższe postanowienie powód wniósł o jego uchylenie

i zasądzenie od pozwanych na jego rzecz kosztów postępowania zażaleniowego według

norm przepisanych, a nadto o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem

prawnym co do zgodności z Konstytucją art. 14 ust. 2 i art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 28

lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 z

późn.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 marca 2007 r. w związku z art. 2 ustawy

z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

(Dz. U. z 2007 r. Nr 21, poz. 123). Zaskarżonemu orzeczeniu powód zarzucił naruszenie

art. 172 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i niewstrzymanie postępowania do czasu

rozpatrzenia wniosku powoda o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od apelacji

oraz art. 14 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w związku z art.

1302 § 3 k.p.c. poprzez ich zastosowanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Powód

kwestionuje prawidłowość zaskarżonego

postanowienia

z dwóch

kierunków. Po pierwsze uważa, że uchylenie obowiązku uiszczenia opłaty podstawowej

przez stronę całkowicie zwolnioną przez sąd od kosztów sądowych powinno być

stosowane także do spraw będących w toku, ze względu na wątpliwości co do

zgodności z Konstytucją rozwiązania przyjętego w art. 14 ust. 2 u.k.s.c., po drugie, że

zaskarżone postanowienie nie powinno zostać wydane, zanim Sąd Apelacyjny rozpozna

złożony przez powoda wniosek o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej

czynności.

Pierwszy z powyższych poglądów pozostaje w sprzeczności z treścią

powołanego przez Sąd Apelacyjny art. 2 ustawy dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, który wprowadził jednoznaczną

regulację międzyczasową, nakazującą stosowanie dotychczasowych przepisów, a

zatem ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w brzmieniu sprzed

nowelizacji, do spraw wszczętych przed wejściem w życie tej nowelizacji. Mimo

skierowania do Trybunału Konstytucyjnego kilku skarg konstytucyjnych (np. SK 44/08,

SK 47/08) kwestionujących zgodność z Konstytucją rozwiązania przyjętego pierwotnie w

ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, polegającego na nałożeniu na

stronę, korzystającą z całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych udzielonego przez

sąd, obowiązku uiszczania jednak pewnej niewielkiej opłaty podstawowej, Trybunał

dotychczas nie wypowiedział się w tej sprawie. Oznacza to, że unormowanie zawarte w

art. 14 ust. 2 u.k.s.c. przed jej nowelizacją z 14 grudnia 2006 r., które na podstawie art. 2

ustawy nowelizującej nadal stosować należy do spraw wszczętych przed 10 marca 2007

r., traktować trzeba jako przepis obowiązującego prawa. Jedynie bowiem Trybunał

Konstytucyjny ma na podstawie art. 188 pkt 1 Konstytucji uprawnienie do orzekania m.

in. o zgodności ustaw z Konstytucją.

W razie późniejszego stwierdzenia niekonstytucyjności kwestionowanego przez

powoda przepisu, jego interesy chroni art. 401 1 k.p.c., przewidujący prawo żądania

wznowienia postępowania, jeżeli orzeczenie wydane zostało na podstawie aktu

normatywnego,

o

którego

niezgodności

z

Konstytucją,

ratyfikowaną

umową

międzynarodową lub ustawą orzekł Trybunał Konstytucyjny.

W sytuacji, kiedy zagadnienie, którego dotyczą wątpliwości podniesione przez

skarżącego i zgłaszane także w literaturze, już zostało przedstawione Trybunałowi

Konstytucyjnemu w drodze skargi konstytucyjnej, nie zachodzi potrzeba kierowania

przez Sąd Najwyższy zapytania w tym samym przedmiocie.

Nie jest także uzasadniony drugi z zarzutów podniesionych przez skarżącego.

Przede wszystkim wniosek o przywrócenie terminu, na który powołuje się powód, został

już rozpoznany przez Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 17 czerwca 2008 r. i

odrzucony, podobnie jak złożona wraz z nim, opłacona apelacja. Ocena tych orzeczeń

pozostaje poza granicami orzekania w niniejszej sprawie. Niewątpliwie jednak choćby z

tego powodu możliwość zastosowania art. 172 k.p.c. byłaby obecnie wyłączona.

Istotniejsze jest, że stosowanie powyższego przepisu w ogóle nie było

uzasadnione w rozpatrywanej sprawie na etapie wydawania przez Sąd II instancji

zaskarżonego postanowienia, bowiem nie toczyło się w niej w tym okresie żadne

postępowanie, poza poświęconym ocenie złożonej przez powoda apelacji oraz wniosku

o przywrócenie terminu. Orzeczenie Sądu l instancji nie było prawomocne i nie

zachodziła

możliwość

jego

wykonania,

wobec

czego

brak

było

okoliczności

przemawiających za wydaniem przez Sąd Apelacyjny postanowienia o wstrzymaniu

postępowania bądź o wstrzymaniu wykonania orzeczenia.

Z przytoczonych względów zażalenie powoda należało oddalić na podstawie (art.

39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).