IV CZ 83/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 83/07

POSTANOWIENIE

Dnia 23 listopada 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Barbara Myszka

SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku R. W.

przy uczestnictwie T. W.

o podział majątku wspólnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 listopada 2007 r.,

zażalenia wnioskodawcy

na postanowienie Sądu Okręgowego w G.

z dnia 29 listopada 2006 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w G. zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę

kasacyjną wnioskodawcy R. W. od postanowienia z 13 marca 2007 r. wydanego po

rozpoznaniu sprawy na skutek apelacji uczestniczki postępowania T. W. Ustalając,

że skarga jest niedopuszczalna Sąd drugiej instancji wskazał przepis art. 5191 § 2

k.p.c. ograniczający od dnia 6 lutego 2005 r. dopuszczalność skargi kasacyjnej w

sprawach o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między

małżonkami z zakresu m. in. prawa spadkowego ze względu na wartość

przedmiotu zaskarżenia jeżeli nie przekracza kwoty 150.000 zł. Wnioskodawca w

rozpoznawanej sprawie określił wartość przedmiotu zaskarżenia w skardze

kasacyjnej kwotą 159 693, 64 zł, tymczasem w apelacjach uczestniczki

postępowania wartość ta wynosiła 135.000 zł, a w apelacji wnioskodawcy kwotę

136.000 zł. Oceniając te okoliczności Sąd Okręgowy powołał się na uzasadnienie

postanowienia Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2003 r., sygn. III CZ 153/02

(OSNC 2004/4/60) wskazujące, że zasadniczo granicę wartości zaskarżenia w

sprawach o podział masy majątkowej określa wartość udziału uczestnika

wnoszącego środek zaskarżenia (odwoławczy) oraz dopuszczające odstępstwo od

tej reguły w razie zaskarżania zasady podziału lub objęcia również kwot spornych z

zakresu rozliczenia pożytków lub nakładów. W skardze kasacyjnej granicę tej

wartości określa wartość przedmiotu zaskarżenia w apelacji. Rozważając te

okoliczności Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że podniesienie wartości w

skardze ponad kwoty wskazane w apelacji - było nieusprawiedliwione.

Zażalenie na to postanowienie złożył wnioskodawca.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 3986 § 2 k.p.c., polegające na

przekroczeniu kompetencji kontrolnych sądu drugiej instancji ograniczonych do

badania,

czy

zostały

spełnione

wymogi

formalne

skargi.

Przyczyny

usprawiedliwiające wskazaną wartość przedmiotu zaskarżenia, wyłuszczone

w skardze kasacyjnej, stanowią jej integralną cześć niepodlegającą ocenie przez

sąd drugiej instancji; dlatego skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego

postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wskazany przez skarżącego przepis art. 398 6 § 2 k.p.c. w sformułowaniu

o niedopuszczalności skargi kasacyjnej „z innych przyczyn”, przyznaje szerokie

kompetencje sądowi drugiej instancji. Mieści się w nich również ocena

dopuszczalności skargi kasacyjnej ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia,

w sprawach o podział majątku wspólnego. Sąd Najwyższy w powołanym wyżej

postanowieniu III CZ 153/02 wskazał na możliwe odstępstwa od reguły

uzależniającej wartość zaskarżenia od wartości udziału uczestnika. Nie ma jednak

podstaw, aby w takich wypadkach prawidłowość określenia wartości przedmiotu

zaskarżenia wyłączać spod oceny sądu drugiej instancji. Merytoryczna kontrola

skargi kasacyjnej, o której jest mowa w zażaleniu nie dotyczy wymagań formalnych,

do których zaliczyć trzeba także określenie wartości przedmiotu zaskarżenia lecz

dotyczy usprawiedliwienia dla wniosków skargi, czyli zasadności podstaw

kasacyjnych. Kontrola dopuszczalności ze względów formalnych oraz wartość

przedmiotu zaskarżenia ustanowiona w ustawie jest natomiast sprawowana

zasadniczo przez sąd odwoławczy.

Skarżący w zażaleniu ograniczył się do nieuzasadnionego kwestionowania

kompetencji Sądu drugiej instancji i ogólnikowo odwołał się treści skargi kasacyjnej,

jakoby usprawiedliwiającej wskazaną wartość przedmiotu sporu. W skardze

natomiast powołał się na swoje żądanie zwrotu nakładów poczynionych na majątek

wspólny w kwocie 136 000 zł oraz przedstawił w jej części końcowej wywód

zawierający twierdzenie – oparte na postanowieniu Sądu Najwyższego z 8 stycznia

1998 r. (II CZ 154/97), iż wartość ta zależy od zakresu przedmiotu zaskarżenia

wyroku sądu pierwszej instancji. Odnosząc to stwierdzenie do okoliczności sprawy

wskazał, że uczestniczka postępowania zaskarżyła postanowienie sądu pierwszej

instancji w pkt II co do kwoty 136.000 zł oraz w punkcie IV w całości, tj. kwoty

23 693, 64 zł, co ma usprawiedliwiać wartość przedmiotu zaskarżenia zakreśloną

„przez kasatora”.

Przedstawiona przez wnioskodawcę argumentacja wymaga konkretyzacji,

bowiem z lakonicznego przedstawienia niepowiązanych ze sobą twierdzeń nie

można ocenić zasadności zażalenia.

Z akt sprawy wynika zatem, że Sąd pierwszej instancji:

ustalił wartość majątku wspólnego w kwocie 298 197 zł (pkt I), a wartość

nakładów z majątku odrębnego wnioskodawcy na majątek wspólny w kwocie

152 530, 28 zł (pkt II).

Oddalił wniosek w pozostałym zakresie odnośnie do składu majątku

wspólnego, w zakresie innych rzeczy ruchomych oraz do składnika majątku

w postaci bliżej nieomówionego prawa do lokalu spółdzielczego przy ul. Z.

(pkt V).

Ponadto zasądził od uczestniczki postępowania na rzecz wnioskodawcy

tytułem spłaty jej udziału w majątku wspólnym kwotę 23 693, 64 zł (pkt IV).

Postanowienie to zostało zaskarżone apelacją uczestniczki:



w punkcie II odnośnie do kwoty 136 000 zł,



w punkcie IV w całości, tj. do kwoty 23 693, 64 zł

Zakresowi zaskarżenia odpowiadał wniosek apelacji uczestniczki o obniżenie

wartości nakładów wnioskodawcy, podlegających rozliczeniu o 136 000 zł i zmianę

orzeczenia dotyczącego spłaty przez zasądzenie od R. W. na rzecz T. W. kwoty 52

571, 50 zł.

Sąd Okręgowy na skutek rozpoznania apelacji:

w punkcie II ustalił wartość nakładów wnioskodawcy na majątek wspólny w kwocie

16 530, 28 zł, a w punkcie IV tytułem wyrównania zasądził od wnioskodawcy na

rzecz uczestniczki postępowania kwotę 44 306 zł.

Uwzględnienie apelacji uczestniczki polegało zatem na obniżeniu o kwotę

136 000 zł wartości nakładów wnioskodawcy na majątek wspólny. Wynik tego

ustalenia przekłada się na kwotę wyrównania udziału uczestniczki w majątku

wspólnym po skompensowaniu nadwyżki (52 571, 80 zł), uzyskanej przez

wnioskodawcę w naturze z kwotą obciążającą uczestniczkę z tytułu jej udziału

w nakładach wnioskodawcy na majątek wspólny (16 530, 28 : 2 = 8265,14 zł).

Do kwoty 136.000 zł ogranicza się interes prawny wnioskodawcy w zaskarżeniu

postanowienia Sądu Okręgowego, decydujący o rzeczywistej wartości przedmiotu

zaskarżenia. Orzeczenie zaskarżane skargą kasacyjną nie zmieniało składu

majątku podlegającego podziałowi ani jego wartości lub sposobu podziału. Sąd

Okręgowy trafnie zatem ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia i uznał, że ze

względu na brzmienie art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. skarga jest niedopuszczalna.

Z powyższych względów zażalenie jako bezzasadne podlega oddaleniu na

podstawie art. 3941 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c.

kg