IV CZ 81/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 81/05

POSTANOWIENIE

Dnia 7 października 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący)

SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

w sprawie z wniosku M. R.

przy uczestnictwie B. K. i K. W. o zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 października 2005

r., zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia 11 marca

2005 r., sygn. akt III Ca (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 11 marca 2005 r. Sąd Okręgowy w G. odrzucił kasację

wnioskodawcy od postanowienia tego Sądu z dnia 26 listopada 2004 r., stwierdzając, że

wnioskodawca nie złożył w terminie tygodniowym od ogłoszenia sentencji zaskarżonego

postanowienia wniosku o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem, a jedynie wniosek

o doręczenie uzasadnienia tego postanowienia. Złożony wniosek nie mógł być uznany

za wniosek, o którym mowa w art. 387 § 3 k.p.c., dlatego w dniu 3 stycznia 2005 r.

doręczono pełnomocnikowi wnioskodawcy odpis postanowienia z dnia 26 listopada

2004 r. z uzasadnieniem jedynie w trybie jawności tzw. wewnętrznej (art. 9 i 525 k.p.c.),

który to tryb nie otwierał drogi do wniesienia kasacji. Zgodnie bowiem z art. 3934 § 1

k.p.c., kasację należało wnieść w terminie miesięcznym od dnia doręczenia orzeczenia

stronie skarżącej, z tym że chodziło o termin miesięczny liczony od doręczenia

dokonanego w sposób prawidłowy, tzn. odpowiadający wymaganiom określonym w art.

387 § 3 k.p.c. Skoro zaś wniosek o doręczenie złożony w dniu 1 grudnia 2004 r. nie

czynił zadość tym wymaganiom, termin do wniesienia kasacji nie mógł w ogóle

rozpocząć

swojego

biegu.

Zatem

wniesioną

kasację

należało

odrzucić

jako

niedopuszczalną (art. 3935 k.p.c.).

W zażaleniu na to postanowienie wnioskodawca wniósł o jego uchylenie,

zarzucając, że – wbrew odmiennemu stanowisku Sądu Okręgowego – złożony w dniu 1

grudnia 2004 r. wniosek o doręczenie uzasadnienia postanowienia spełniał wszystkie

warunki do uznania go za wniosek, o którym mowa w art. 387 § 3 k.p.c., wobec czego

kasację należy uznać za wniesioną w terminie określonym w art. 3934 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jak trafnie zauważył żalący, ze względu na regulację zawartą w art. 3 ustawy z

dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz

ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), do

złożenia

kasacji

w

niniejszej

sprawie

miały

zastosowanie

przepisy

Kodeksu

postępowania cywilnego w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 lutego 2005 r.,

wobec czego w takim właśnie brzmieniu będą one powoływane w uzasadnieniu.

Sąd Okręgowy niewadliwie przyjął, że przewidziany w art. 3934 § 1 k.p.c.

miesięczny termin do wniesienia kasacji należało liczyć od dnia, dokonanego w sposób

prawidłowy, doręczenia orzeczenia stronie skarżącej. Takim zaś doręczeniem było

doręczenie dokonane w uwzględnieniu wniosku złożonego w trybie art. 387 § 3 k.p.c.

W niniejszej sprawie pełnomocnik procesowy żalącego w dniu 1 grudnia 2004 r.

złożył wniosek o doręczenie „uzasadnienia postanowienia wydanego przez Sąd

Okręgowy w G., III Wydział Cywilny, z dnia 26.11.2004 r.” Wniosek, o którym mowa

złożony został bezspornie w terminie tygodniowym od ogłoszenia sentencji, lecz – co

również bezsporne – nie obejmował żądania doręczenia postanowienia z dnia 26

listopada 2004 r. z uzasadnieniem, a jedynie uzasadnienia tego postanowienia. Istota

rozstrzygnięcia sprowadzała się w tej sytuacji do oceny, czy brak wyraźnego wskazania

przez autora wniosku z dnia 1 grudnia 2004 r., że chodzi mu o doręczenie

postanowienia z uzasadnieniem, nie zaś o samo uzasadnienie postanowienia stała na

przeszkodzie zakwalifikowaniu tego wniosku jako odpowiadającego wymaganiom art.

387 § 3 k.p.c.

W postanowieniu z dnia 9 grudnia 1998 r., III CZ 149/98, Sąd Najwyższy wyraził

pogląd, że wniosek, którego treścią jest żądanie uzasadnienia wyroku sądu drugiej

instancji nie może być utożsamiany z żądaniem doręczenia takiego wyroku na

podstawie art. 387 § 3 k.p.c. i pozostaje bez wpływu na bieg terminu do wniesienia

kasacji (niepubl.). Skład orzekający Sądu Najwyższego nie podziela jednak tego

zapatrywania.

Nie ulega wątpliwości, że pisma procesowe, obejmujące wnioski stron składane

poza rozprawą, powinny być zredagowane w taki sposób, by treść pisma jasno

odzwierciedlała intencje strony. Szczególnie przejrzystej redakcji pism procesowych

należy oczekiwać od profesjonalnych pełnomocników procesowych. Nie oznacza to

jednak, że w sytuacji, w której pismo procesowe nie zostało właściwie zredagowane,

sąd zwolniony jest z obowiązku dokonania jego wykładni. Z przepisu art. 130 § 1 zdanie

drugie k.p.c. wynika dyrektywa rozpoznania pisma zgodnie z jego treścią, także

wówczas, gdy zostało ono mylnie oznaczone lub dotknięte innymi oczywistymi

niedokładnościami. Oczywista niedokładność może dotyczyć treści pisma, gdy została

ona niewłaściwie zredagowana, niemniej w sposób pozwalający na ustalenie jej w

drodze wykładni.

Wniosek zgłoszony przez pełnomocnika procesowego żalącego w piśmie, które

wpłynęło do Sądu Okręgowego w dniu 1 grudnia 2004 r., nie został ujęty w sposób

precyzyjny, jednak ze względu na to, że w postępowaniu cywilnym znana jest tylko

instytucja doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem, nie zaś samego uzasadnienia

orzeczenia (bez jego sentencji), oczywista niedokładność w zredagowaniu treści

wniosku nie wpływała na możliwość wywołania skutku określonego w art. 387 § 3 k.p.c.

Żądanie doręczenia uzasadnienia postanowienia obejmowało przecież implicite żądanie

doręczenia postanowienia z uzasadnieniem. Jeżeli się natomiast dodatkowo zważy, że

wniosek, o którym mowa, złożony został w terminie tygodniowym od ogłoszenia

sentencji, intencja jego autora, zwracającego się o doręczenie uzasadnienia

postanowienia, przedstawiona została w sposób niebudzący wątpliwości. Chodziło o

spełnienie wymagania dla powstania możliwości wniesienia kasacji, dlatego Sąd

Okręgowy – uwzględniając dyrektywę rozpoznania pisma procesowego zgodnie z jego

treścią – powinien potraktować wniosek zgłoszony przez pełnomocnika żalącego jako

wniosek w trybie art. 387 § 3 k.p.c.

Jedynie ubocznie trzeba zauważyć, że orzeczenia Sądu Najwyższego, na które

powołał się Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, dotyczyły

odmiennego stanu faktycznego, nie chodziło w nich bowiem o kwalifikację wniosku o

doręczenie uzasadnienia orzeczenia, natomiast wniosek o doręczenie samej tylko

sentencji orzeczenia wymaga odmiennej oceny (zob. postanowienia Sadu Najwyższego:

z dnia 11 grudnia 1996 r., I PKN 45/96, OSNAPiUS 1997, nr 14, poz. 254, z dnia 19

marca 1997 r., II CKN 31/97, OSNC 1997, nr 8, poz. 116, z dnia 25 listopada 1997 r., I

CZ 142/97, niepubl., z dnia 30 stycznia 1998 r., III CKU 106/97, niepubl., z dnia ,z dnia 7

stycznia 2003 r., I PZ 104/02,OSNAPiUS 2004, nr 10, poz. 231).

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 § 1 zdanie

pierwsze w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie.