IV CZ 77/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 77/12

POSTANOWIENIE

Dnia 25 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

SSA Władysław Pawlak

w sprawie z powództwa B. G.

przeciwko Z. K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 25 października 2012 r.,

zażalenia pozwanej

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim wyroku

Sądu Okręgowego w T.

z dnia 15 lutego 2012 r.,

1) oddala zażalenie;

2) zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 137

(sto trzydzieści

siedem)

zł

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

tytułem

zwrotu

kosztów

Wyrokiem z dnia 15 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy w T. oddalił apelację

pozwanej wniesioną od wyroku Sądu Rejonowego w G. oraz zasądził od pozwanej

na rzecz powoda kwotę 2.500,29 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję

odwoławczą. Podstawę prawną rozstrzygnięcia o kosztach procesu stanowił art. 98

§ 1 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 6 pkt 5 w zw. z § 2 pkt 1 i § 12 ust. 1 pkt 1

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z

urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349, dalej: „rozporządzenie") przy uwzględnieniu

zestawienia kosztów przedłożonego przez pełnomocnika powoda.

Od postanowienia dotyczącego rozstrzygnięcia o kosztach procesu,

zawartego w punkcie drugim wyroku Sądu Okręgowego, zażalenie wniosła

pozwana, która zaskarżyła go w części przewyższającej kwotę 1.200 zł. Zarzuciła

dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w zakresie poniesionych przez powoda

kosztów procesu, powodujące w konsekwencji naruszenie art. 98 k.p.c. oraz § 6

pkt 5 w zw. z § 2 pkt 1 i § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, nadto naruszenie art.

1302 § 1 k.p.c. poprzez niezwrócenie powodowi pisma procesowego (zestawienia

kosztów), a następnie w oparciu o to pismo zasądzenie od pozwanej na rzecz

powoda kosztów procesu w kwocie 2.500,29 zł, pomimo, iż w myśl normy zawartej

w art. 1302 § 1 k.p.c. do pisma procesowego wniesionego przez radcę prawnego

w toku sprawy do sądu dołącza się dowód doręczenia drugiej stronie odpisu albo

dowód jego wysłania przesyłką poleconą. Pisma, do których nie dołączono dowodu

doręczenia albo dowodu wysłania przesyłką poleconą, podlegają zwrotowi bez

wzywania do usunięcia tego braku oraz art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

poprzez niewskazanie przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku przyczyn

zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kwoty 2.500,29 zł tytułem zwrotu

kosztów procesu za instancję odwoławczą. Pozwana wniosła o uchylenie

zaskarżonego postanowienia w części zasądzającej od pozwanej na rzecz powoda

zwrot kosztów procesu za instancję odwoławczą ponad kwotę 1.200 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1

k.p.c.

Wprawdzie

w

uzasadnieniu

wyroku

zawierającego

zaskarżone

postanowienie brak jest szerszej motywacji dotyczącej wysokości zasądzonych

kosztów procesu, jednakże jednoznacznie z niego wynika, iż na zasądzone koszty

procesu składały się koszty ujęte w spisie kosztów procesu (k. 412) złożonym

przez pełnomocnika powoda na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku.

Ze spisu tego wynika, iż na koszty te składały się: wynagrodzenie pełnomocnika

powoda w kwocie 2.400 zł oraz koszty dojazdu pełnomocnika powoda do Sądu

z G. do T. w dniu 15 lutego 2012 r. w kwocie 100,29 zł wyliczone przy

zastosowaniu tzw. kilometrówki. Nie ma więc jakichkolwiek wątpliwości, jakie kwoty

zasądził Sąd Okręgowy tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję.

Bezzasadny jest przy tym zarzut naruszenia art. 130 2 § 1 k.p.c., według

którego pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika

patentowego, które nie zostało należycie opłacone, przewodniczący zwraca bez

wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie w wysokości stałej lub

stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu.

Przepis ten nie miał zastosowanie do pisma procesowego zawierającego spis

kosztów procesu, które nie podlega opłacie sądowej. Ponadto uzasadnienie tego

zarzutu nie koresponduje z treścią powołanego przepisu i nawiązuje do przepisu

zawartego w art. 132 § 1 k.p.c., nakładającego na profesjonalnych pełnomocników

obowiązek

bezpośredniego

wzajemnego

doręczania

sobie

odpisów

pism

procesowych z załącznikami, pod rygorem zwrotu pisma bez wzywania do

usunięcia tego braku w razie złożenia pisma sądowi bez dowodu doręczenia

drugiej stronie jego odpisu albo dowodu jego wysłania przesyłką poleconą.

Przepisu tego nie można jednak stosować do spisu kosztów procesu, o którym

mowa w art. 109 k.p.c. Wynika to z charakteru tego spisu, jako specyficznego

i odrębnego pisma procesowego, który może obejmować koszty poniesione do

chwili jego złożenia, co może nastąpić najpóźniej przed zamknięciem rozprawy

bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia. W konsekwencji, spis ten może

obejmować - i zazwyczaj je obejmuje - także te koszty, które strona poniosła

w związku ze stawiennictwem na rozprawę poprzedzającą wydanie orzeczenia

w sprawie. Z oczywistych względów, w takim przypadku, spisu tego nie możnaby

więc doręczyć stronie przeciwnej przed posiedzeniem sądu, gdyż wówczas spis nie

mógłby obejmować kosztów rzeczywiście poniesionych przez stronę, lecz jedynie

koszty hipotetyczne, których poniesienia strona się spodziewa.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienie z dnia 8 kwietnia

2011 r., II CZ 137/10, Biul. SN 2011, nr 6) wyrażono zapatrywanie, że kosztów

dojazdu profesjonalnego pełnomocnika do sądu, nie można zaliczyć do kosztów

procesu niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, o których

mowa w art. 98 § 3 w zw. z § 1 k.p.c. Odmienne jednak stanowisko co do tej

kwestii, które podziela skład orzekający, zajął Sąd Najwyższy w uchwałach z dnia

12 czerwca 2012 r., III PZP 4/12 (Biul. SN 2012, nr 6) oraz z dnia 18 lipca 2012 r.,

III CZP 33/12 (Biul. SN 2012, nr 7), przyjmując, że koszty przejazdów

profesjonalnych pełnomocników do sądu zalicza się do wydatków, o których mowa

w art. 98 § 3 k.p.c. Nie oznacza to jednak automatycznego zaliczenia ich do

kosztów niezbędnych i celowych w rozumieniu art. 98 § 1 k.p.c.; ocena w tym

zakresie należy do sądu orzekającego, który powinien uwzględnić wszystkie

okoliczności konkretnej sprawy. Nie jest przy tym wykluczone posłużenie się do

ustalenia uzasadnionych wydatków kosztów przejazdu pełnomocnika strony

samochodem osobowym tzw. kilometrówką, tj. na podstawie właściwych przepisów

mających zastosowanie do rozliczeń kosztów podróży służbowych własnym

pojazdem przez pracowników. Istota tych przepisów polega bowiem na określeniu

pewnych zryczałtowanych kosztów przejazdu samochodem przy uwzględnieniu

jego pojemności i aktualnych cen rynkowych paliw i kosztów eksploatacji pojazdu.

Uwzględniając powyższe nie naruszył Sąd Okręgowy wskazanych w zażaleniu

przepisów, zasądzając w ramach zwrotu kosztów procesu od pozwanej na rzecz

powoda także zwrot kosztów dojazdu pełnomocnika powoda do sądu na rozprawę

apelacyjną w kwocie ujętej w spisie kosztów.

Zasądzenie

wynagrodzenia

w

kwocie

podwójnej

stawki

minimalnej

przewidzianej dla spraw o wartości przedmiotu zaskarżenia wskazanej w apelacji

nie naruszało art. 98 k.p.c. w zw. z przepisami § 6 pkt 5 w zw. z § 2 ust. 1 i § 12

ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W szczególności § 2 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że

zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego,

sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter

sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia

i rozstrzygnięcia. Przepis § 2 ust. 2 rozporządzenia, w zależności od wyników tej

oceny, pozwala na zasądzenie opłaty, na podstawie stawek minimalnych

określonych w tym rozporządzeniu, w granicach do sześciokrotności właściwej

stawki, w kwocie nie wyższej jednak od wartości przedmiotu sporu. Brak jest

podstaw do kwestionowania wysokości zasądzonej od pozwanej na rzecz powoda

przez Sąd Okręgowy opłaty w ramach zwrotu kosztów procesu przy uwzględnieniu

czynności pełnomocnika powoda, jakie podjął on na etapie postępowania

apelacyjnego, w szczególności poprzez staranne przygotowanie obszernej

odpowiedzi na apelację oraz osobisty udział w rozprawie apelacyjnej.

Z tych względów zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 39814

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. O kosztach postępowania zażaleniowego, na wniosek

powoda zawarty w odpowiedzi na zażalenie, orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3

w zw. z art. 99, art. 391 § 1, art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c. przy uwzględnieniu

przepisów § 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 2 i § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia.

db