IV CZ 77/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 77/10

POSTANOWIENIE

Dnia 21 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

SSA Anna Kozłowska

w sprawie z powództwa J. S.

przeciwko E. S. i Skarbowi Państwa - Prokuraturze Rejonowej w S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 października 2010

r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 11 sierpnia 2009 r., sygn. akt I ACa (…),

1)

oddala zażalenie

2)

zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej

Skarbu Państwa kwotę 1800,- (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem

zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego,

3)

zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego na rzecz adwokata M. G.

kwotę 2700,- (dwa tysiące siedemset) złotych powiększone o 22% podatku

VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z

urzędu.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2009 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną powoda J. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 12 marca 2009 r. w

sprawie przeciwko E. S. i Skarbowi Państwa - Prokuraturze Rejonowej w S. o zapłatę.

Odrzucenie skargi wynikało z wniesienia jej od wyroku, który zapadł w innej

dacie, niż wskazana przez skarżącego oraz przede wszystkim ze względu na

sporządzenie skargi kasacyjnej przez samego powoda, mimo obowiązku zastępstwa

przez adwokata lub radcę prawnego; podstawą prawną odrzucenia skargi był art. 398 6

§ 2 k.p.c.

W zażaleniu od tego postanowienia wyznaczony z urzędu pełnomocnik powoda

zarzucił naruszenie art. 6 § 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych

Wolności gwarantującej prawo do rzetelnego procesu i wniósł o

uchylenie

zaskarżonego postanowienia z przyznaniem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej powodowi z urzędu. W odpowiedzi na zażalenie Prokuratoria Generalna

Skarbu Państwa wniosła o jego oddalenie z zasądzeniem kosztów postępowania

zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie podlega oddaleniu.

Z art. 871 § 1 k.p.c. wynika, że w postępowaniu przed Sądem Najwyższym strona

musi być reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika w osobie adwokata lub

radcy prawnego, a obowiązek ten dotyczy także czynności procesowych związanych z

postępowaniem przed Sądem Najwyższym, które są podejmowane przed sądem

powszechnym.

Przepis ten ma charakter iuris cogentis, a wyjątki są określone w art. 871 § 2 i 3 k.p.c. i

nie mają one zastosowania wobec powoda.

Wbrew twierdzeniu w zażaleniu, na Sądzie Apelacyjnym nie spoczywał żaden

ustawowy obowiązek ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu, tylko dlatego, że

korzystał on z takiego pełnomocnika w postępowaniu przed sądem pierwszej i drugiej

instancji. W kwestii tej wcześniejsze rozbieżności w orzecznictwie zostały w tym właśnie

kierunku rozumienia przymusu adwokacko-radcowskiego rozstrzygnięte uchwałą SN z

dnia 5 czerwca 2008 r. (III CZP 142/07, OSNC 2008, nr 11, poz. 122). Skarżący sam

przyznaje w zażaleniu, że pełnomocnik z urzędu nie był wyznaczony do zastępowania

powoda w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. Postępowanie to nie jest natomiast

kolejną trzecią instancją, a wniesienie skargi kasacyjnej ma charakter nadzwyczajnego

środka zaskarżenia od prawomocnego już orzeczenia sądowego.

Ograniczenie

zdolności

postulacyjnej

strony

odnośnie

do

osobistego

podejmowania czynności procesowych w postępowaniu cywilnym przez nałożenie

przymusu adwokackiego lub radcowskiego w art. 871 § 1 k.p.c. nie ogranicza praw

obywatela w myśl Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. ochronie Praw Człowieka i

Podstawowych Wolności, tylko racjonalizuje wykonywanie tych praw, formalnie

gwarantując stronie fachową pomoc prawną w postępowaniu przed najwyższym

organem sądowym w Rzeczpospolitej Polskiej. Ma to na celu zapewnienie poprawności

tego postępowania, właściwe i sprawne dokonywanie wszelkich czynności procesowych

przed Sądem Najwyższym, co uzasadnia także nadzwyczajny odmienny od

postępowania przed sądami powszechnymi charakter czynności przed tym Sądem.

Z tych względów skarga kasacyjna została prawidłowo odrzucona na podstawie

art. 3986 § 2 k.p.c., a zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 394 1 § 3 w związku

z art. 39814 k.p.c. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 98 i 99

k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 i 39821 k.p.c. oraz § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).