IV CZ 77/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 77/06

POSTANOWIENIE

Dnia 20 października 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Maria Grzelka

ze skargi pozwanego

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia 3 lipca 1996 r., sygn. akt [...]

w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości "N." Spółki z o.o

przeciwko L.Z.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 października 2006 r.,

zażalenia pozwanego

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 17 lipca 2006 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 17 lipca 2006 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną pozwanego od wyroku tego Sądu z dnia 17 lipca 2006 r., z tej przyczyny,

że skarżący – będąc we wcześniejszym toku postępowania w całości zwolniony od

kosztów sądowych – wnosząc skargę nie uiścił opłaty podstawowej. Jako podstawę

prawną orzeczenia Sąd Apelacyjny powołał art. 1302 § 3 k.p.c. w zw. z art. 3 ust. 1

pkt 3, art. 14 ust. 3 i 100 ust. 2 zd. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 199). Postanowieniem

wydanym w tym samym dniu Sąd umorzył postępowanie wywołane zawartym w

skardze – jak ocenił, bezprzedmiotowym -

wnioskiem o zwolnienie od kosztów

sądowych.

W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił, że, wbrew stanowisku

Sądu, art. 1302 § 3 k.p.c. nie ma zastosowania do opłaty podstawowej, która „jest

opłatą inną niż stosunkowa lub stała” oraz twierdził, że wobec złożenia wniosku

o zwolnienie od kosztów Sąd winien był wezwać stronę do uiszczenia opłaty

podstawowej, gdyż bez wezwania, stosownie do art. 130 2 § 1 k.p.c., zwraca się

jedynie pisma nie opłacone opłatą stosunkową lub stałą.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna należy do pism podlegających opłacie sądowej (art. 3 ust.

2 pkt 3 u.k.s.c.), określanej według zasad określonych w art.18 ust. 2 ustawy.

Strona zwolniona od kosztów sądowych przez sąd, stosownie do art. 14 ust. 2

w związku z art. 100 ust. 2 u.k.s.c., ma obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej,

której wysokość jest stała (art.14 ust.3).

Na pytanie, czy zwolnienie od kosztów sądowych udzielone w toku

postępowania przed sądem pierwszej lub drugiej instancji rozciąga się także na

postępowanie wywołane skargą kasacyjną, należy udzielić odpowiedzi twierdzącej.

Co prawda dochodzi do niego po już wydaniu prawomocnego wyroku, ale w istocie

toczy się ono w tej samej sprawie. Za rozwiązaniem takim przemawiają względy

celowościowe. Zauważyć bowiem należy, że odmienna ocena pociągałaby za sobą

taki skutek, że z chwilą wydania przez sąd drugiej instancji prawomocnego

orzeczenia

kończącego

postępowanie

w

sprawie,

w dotychczasowym postępowaniu postanowienie o

upadałoby

wydane

zwolnieniu od kosztów

sądowych i – konsekwentnie - o ustanowieniu adwokata (radcy prawnego)

z urzędu, a wyznaczony na jego podstawie pełnomocnik nie mógłby wnieść skargi

kasacyjnej. Incydentalne postępowanie w tym przedmiocie musiałoby zostać

ponownie zainicjowane i przeprowadzone.

Należy zatem przyjąć, że strona zwolniona przez sąd w toku postępowania

w całości od kosztów sądowych, pozostaje tym samym zwolniona od opłat od

skargi kasacyjnej i jest jedynie zobowiązana do uiszczenia opłaty podstawowej, jak

wymaga tego art. 100 ust. 2 u.k.s.c. W związku z przymusem adwokacko –

radcowskim, wynikającym z art. 871 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna musi być zawsze

wnoszona przez adwokata lub radcę prawnego, a więc osoby, których czynności

związane z uiszczaniem opłat poddane są szczególnym rygorom określonym w art.

1302 k.p.c.

Opłata podstawowa nie jest opłatą stałą w rozumieniu art. 12 u.k.s.c.,

stanowi jednak opłatę w wysokości stałej, bo zawsze wynosi 30 zł. Wniesienie

skargi kasacyjnej przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych jest zatem

wniesieniem skargi podlegającej opłacie w wysokości stałej w rozumieniu art.130 2

§ 3 k.p.c. Opłatę tę należy uiścić przy wniesieniu skargi (art.10 u.k.s.c.), po takim

rygorem, że – w razie nieopłacenia – skarga zostanie bez wezwania odrzucona

przez sąd.

Wbrew odmiennemu poglądowi skarżącego,

brak

jest

podstaw do

twierdzenia, że w rozważanym wypadku opłata podstawowa od skargi podlega

uiszczeniu dopiero na wezwanie sądu.

Przedstawione stanowisko pozostaje w zgodzie z orzecznictwem Sądu

Najwyższego w tym zakresie (por., m.in., postanowienia z dnia 30 maja 2006 r.,

ICZ 23/06, 26 lipca 2006 r., IV CZ 59/06 i 28 sierpnia 2006 r., IV CSK 166/06,

dotychczas niepublikowane).

Innym zagadnieniem jest tok postępowania w sytuacji, gdy strona dopiero

wraz z wniesieniem skargi kasacyjnej składa wniosek o zwolnienie jej od kosztów

sądowych, nie występuje ono jednak w sprawie niniejszej.

Oczywiście chybione jest powołanie się przez skarżącego na art. 130 2 § 1

k.p.c., który nie ma sprawie niniejszej zastosowania, bowiem skarga kasacyjna nie

jest pismem podlegającym zwrotowi (§ 1 i 2), lecz odrzuceniu (§ 3).

Złożenie przez stronę zwolnioną wcześniej w całości od kosztów sądowych

bezprzedmiotowego – jak prawidłowo to ocenił Sąd Apelacyjny - wniosku

o zwolnienie, pozostaje bez wpływu na prawidłowy tok czynności, w szczególności

nie zwalnia skarżącego od uiszczenia przy wnoszeniu skargi opłaty podstawowej,

pod rygorem przewidzianym w art. 1302 § 3 k.p.c. Jedynie jako wyraz

niezrozumienia instytucji opłaty podstawowej obciążającej stronę zwolnioną od

kosztów sądowych (art. 14 ust. 2 i 3

oraz art. 100 § 2 zd. 2 k.p.c.) można

potraktować wypowiedź skarżącego, że zawarty przezeń w skardze wniosek

„sprowadza się do zwolnienie z kosztów opłaty podstawowej w kwocie 30 zł”.

Z omówionych przyczyn zażalenie zostało oddalone, stosownie do art. 398 14

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.