IV CZ 76/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 76/09

POSTANOWIENIE

Dnia 19 listopada 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Krzysztof Pietrzykowski

w sprawie z powództwa D. G.

przeciwko J. D., A. S. i E. MEDIA Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w B.

z udziałem interwenienta ubocznego po stronie pozwanej - Powszechnego Zakładu

Ubezpieczeń SA w Warszawie

o ochronę dóbr osobistych i zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 listopada 2009 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 5 maja 2009 r.,

I. oddala zażalenie;

II. zasądza od powoda na rzecz pozwanych kwotę

120 (sto dwadzieścia) zł z tytułu zwrotu kosztów

postępowania zażaleniowego

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2008 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda

od wyroku, którym oddalono jego powództwo o ochronę dóbr osobistych przez

nakazanie pozwanym złożenia w prasie oświadczenia określonej treści oraz

zasądzenie od nich kwoty 30 tysięcy zł z tytułu zadośćuczynienia.

Powód wniósł w dniu 9 kwietnia 2009 r. skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok

w całości i uiszczając opłatę sądową w kwocie 600 zł.

Postanowieniem z dnia 5 maja 2009 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną w zakresie roszczenia majątkowego. W ocenie Sądu, ze względu na

wartość przedmiotu zaskarżenia niższą niż 50 tysięcy zł skarga jest w tej części –

stosownie do art. 3982 § 1 k.p.c. – niedopuszczalna.

Sąd wskazał „na marginesie”, że skarżący w tej części skargi nie opłacił,

bowiem uiścił tylko 600 zł, a więc jedynie opłatę od roszczenia niemajątkowego,

przewidzianą w art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.).

W zażaleniu na to postanowienie powód zarzucił naruszenie art. 3982 § 1

k.p.c. przez błędne uznanie, że ma on zastosowanie także w sprawach mających

za przedmiot

jednocześnie

prawa

majątkowe

i

niemajątkowe.

Skarżący

zakwestionował również stanowisko Sądu, że w sprawach takich uiszcza się opłatę

stałą od roszczenia niemajątkowego i opłatę stosunkową od roszczenia

majątkowego (objętych zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rację ma skarżący, gdy zarzuca Sądowi Apelacyjnemu błędne zastosowanie

art. 3982 § 1 k.p.c. jako podstawy odrzucenia skargi co do roszczenia majątkowego

(zadośćuczynienia). Sąd nie przedstawił na rzecz swojego poglądu argumentów,

które mogłyby uzasadniać odstąpienie od odmiennego stanowiska, przyjmowanego

jednolicie w piśmiennictwie i w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Zarówno pod rządem kodeksu postępowania cywilnego z 1932 r.

(orzeczenie z dnia 15 stycznia 1935 r., II C 2246/34, Zb. Urz. 1935 r., nr 7, poz.

293), pod rządem art. 393 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca

2000 r. (postanowienie z dnia 11 stycznia 2001 r., V CKN 1852/00,

niepublikowane), jak i pod rządem obowiązującego art. 398 2 § 1 k.p.c. (wyrok z dnia

9 stycznia 2008 r., II CSK 363/07, niepublikowany) Sąd Najwyższy stał na

stanowisku, że przewidziane w tym przepisie ograniczenia dotyczą jedynie spraw

o prawa majątkowe i nie odnoszą się do spraw mających za przedmiot zarówno

roszczenia majątkowe, jak i niemajątkowe.

Stanowisko to podziela Sąd Najwyższy rozpoznający zażalenie, uznając,

że przewidziane w art. 3982 § 1 k.p.c. kryterium dopuszczalności skargi kasacyjnej

w postaci określonej wartości przedmiotu zaskarżenia dotyczy spraw, których

przedmiotem są tylko prawa majątkowe. Dlatego błędne jest stanowisko Sądu

Apelacyjnego, że skarga kasacyjna powoda w części obejmującej orzeczenie

o zadośćuczynieniu jest niedopuszczalna ze względu na wartość przedmiotu

zaskarżenia niższą od 50 tysięcy zł.

Nie przesądza to jednak o zasadności zażalenia, gdyż zachodziła inna

podstawa odrzucenia skargi kasacyjnej, także dostrzeżona przez Sąd.

Powód uiścił od skargi jedynie opłatę stałą w kwocie 600 zł, przewidzianą

w art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), nie uiścił natomiast

opłaty

stosunkowej

od

objętego

zaskarżeniem

roszczenia

majątkowego.

Skarżący bezpodstawnie kwestionuje stanowisko Sądu Apelacyjnego, że stała

opłata

określona

w

powołanym

przepisie

dotyczy

wyłącznie

roszczeń

niemajątkowych o ochronę dóbr osobistych, a od roszczeń majątkowych należna

jest opłata stosunkowa. Chociaż trzeba przyznać, że orzecznictwo Sądu

Najwyższego nie było w tej kwestii jednolite, o czym świadczą powołane

w zażaleniu niepublikowane postanowienia z dnia 10 listopada 2006 r., I CZ 62/06

i z dnia 22 czerwca 2007 r., V CZ 59/07, to jednak wyraźnie dominowało

stanowisko, z którym pozostaje w zgodzie pogląd wyrażony przez Sąd Apelacyjny

w sprawie niniejszej. Znalazło ono wyraz m.in. w postanowieniach z dnia 21

grudnia 2006 r., III CZ 94/06 (OSNC-ZD 2008, nr 1, poz. 12) i z dnia 8 marca

2007 r., III CZ 12/07 (OSNC 2008, nr 2, poz. 26), uchwale z dnia 22 sierpnia

2007 r., III CZP 77/07 (OSNC 2008, nr 10, poz. 109), a także postanowieniach

z dnia 27 czerwca 2008 r., V CSK 100/08, z dnia 17 grudnia 2008 r., I CZ 107/08

i z dnia 3 września 2009 r., I CZ 44/09 (niepublikowane). To właśnie stanowisko

zostało uznane za prawidłowe w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 16 października 2009 r., III CZP 54/09 (dotychczas

niepublikowana), zgodnie z którą opłatę stałą przewidzianą w art. 26 ust. 1 pkt 3

u.o.k.s. pobiera się od pozwu o ochronę dóbr osobistych w części dotyczącej

roszczeń niemajątkowych. Przy uwzględnieniu art. 18 ust. 2 u.o.k.s., dotyczy to

również skargi kasacyjnej. Stanowisko takie, wyraźnie – jak wskazano –

przeważające

we

wcześniejszej

judykaturze

Sądu

Najwyższego,

a

także

w orzecznictwie sądów powszechnych, podziela Sąd Najwyższy rozpoznający

zażalenie.

Uiszczenie przez skarżącego jedynie opłaty stałej w kwocie 600 zł oznacza,

że wniesiona przez adwokata skarga kasacyjna nie została opłacona w części

dotyczącej roszczenia majątkowego o zadośćuczynienie w kwocie 30 tysięcy zł.

Wyrok i skarga kasacyjna podlegająca opłacie, a nawet zaskarżone

orzeczenie oraz zażalenie zapadły lub zostały wniesione pod rządem art. 130 2 § 3

k.p.c., przewidującego odrzucenie, bez wezwania o uiszczenie opłaty (między

innymi) skargi kasacyjnej, podlegającej opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej

obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia. Przepis ten

został uchylony przez art. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie

ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr

234, poz. 1571), która weszła w życie w dniu 1 lipca 2009 r. Miał on zatem

zastosowanie do skargi kasacyjnej powoda wniesionej w kwietniu 2009 r.,

odrzuconej zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 maja 2009 r. W tym stanie

rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia zażalenia i Sąd Najwyższy oddalił je,

stosownie do art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c.

jz