IV CZ 76/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 76/08

POSTANOWIENIE

Dnia 29 października 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie ze skargi powoda o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 30 czerwca 2006 r., sygn. akt II Ca (…),

w sprawie z powództwa S. K.

przeciwko A. B., J. B., M. G., G. H., J. H., R. H., S. H., S. H., Z. H., B. K., M. K., K. K., K.

K., M. K., A. Ł., J. P. i E. Ż.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 października 2008

r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia 1 lipca 2008 r.,

sygn. akt II WSC (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 lipca 2008 r. Sąd Okręgowy w B. odrzucił

wniesioną osobiście przez powoda S. K. skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku tego Sądu z dnia 30 czerwca 2006 r. Przedstawiając motywy

tego rozstrzygnięcia, Sąd odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 871 § 1 k.p.c. w

postępowaniu przed Sądem Najwyższym strony muszą być reprezentowane przez

adwokatów bądź radców prawnych, a powód skargę wniósł sam.

W zażaleniu na to orzeczenie powód zarzucił naruszenie art. 327 § 1 k.p.c. w

związku z art. 5 i 391 § 1 k.p.c. przez brak pouczenia go przez Sąd drugiej instancji o

możliwości zaskarżenia wskazanego wyroku skargą o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia oraz o obowiązku zachowania w postępowaniu

skargowym przymusu adwokacko-radcowskiego i skutkach jego naruszenia. W

uzasadnieniu zażalenia skarżący, nie negując niezachowania wskazanego przymusu,

podniósł, że w sprawie występował bez „fachowego pełnomocnika”, a mimo to Sąd

Okręgowy, ogłaszając w obecności skarżącego wskazany wyrok, nie wywiązał się z

obowiązków wynikających z wymienionych przepisów. Według powoda, naruszenie

wymagania określonego w art. 871 § 1 k.p.c. nastąpiło bez jego winy, a okoliczność ta

powinna stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Powód

podniósł ponadto, że uchybienie temu wymaganiu nie powinno - odmiennie niż przyjął to

Sąd Okręgowy - skutkować odrzuceniem wniesionej przez niego skargi, lecz jej

zwrotem. Zdaniem skarżącego, ustawa przewiduje w tym zakresie odstępstwo od

ogólnych zasad przewidzianych w art. 130 k.p.c., gdyż nie istnieje możliwość wezwania

skarżącego do uzupełnienia braków formalnych jego pisma procesowego. W konkluzji

skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania bądź jego zmiany przez orzeczenia o przyjęciu skargi do

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 871 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym

obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów bądź radców prawnych. Zasada ta nie

odnosi się jedynie do grona osób określonych w paragrafie drugim tego przepisu. Także

zatem w postępowaniu ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia zachodzi konieczność wykazania się przez skarżącego zdolnością

postulacyjną, podobnie jak w postępowaniu kasacyjnym i zażaleniowym. Wniesienie

skargi przez samą stronę, która nie ma takiej zdolności, czyni skargę o stwierdzenie

niezgodności z prawem niedopuszczalną. Jako prawidłowe w tym kontekście należało

zatem ocenić rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego, który skargę powoda wniesioną przez

niego osobiście odrzucił na podstawie art. 424 6 § 3 k.p.c. (por. postanowienie SN z 16

lipca 2008 r., II CZ 36/08, nie publ.). Z punktu widzenia dopuszczalności skargi obojętne

pozostają przyczyny, dla których skarżący nie był przed Sądem Najwyższym

reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata bądź radcy

prawnego. Okoliczności te mogą być brane pod uwagę jedynie w ramach rozpoznania

wniosku

o

przywrócenie

terminu

do

wniesienia

skargi

przez

uprawnionego

pełnomocnika, o ile po upływie terminu skarga taka zostanie wniesiona i strona z

wnioskiem tym wystąpi (por. np. postanowienie SN z dnia 11 stycznia 2000 r., I CZ

189/99, nie publ.). Wbrew twierdzeniom zażalenia nie można zaakceptować poglądu, że

skarga, którą wniesiono bez zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego powinna

zostać stronie zwrócona. Zgodnie bowiem z jednoznacznym brzmieniem art. 130 § 5

k.p.c. pismo procesowe sporządzone z naruszeniem art. 87 1 k.p.c. należy bez wezwania

do usunięcia braków zwrócić stronie, lecz jedynie wówczas, gdy ustawa nie przewiduje

innego skutku. Ponieważ obowiązek odrzucenia skargi o stwierdzenie niezgodności z

prawem

prawomocnego

orzeczenia

wniesionej przez stronę

osobiście

wprost

przewiduje art. 424 § 3 k.p.c., nie powinno budzić wątpliwości, że przepis art. 130 § 5

k.p.c., który miał zapewne na myśli skarżący (w zażaleniu nie wskazano paragrafu) nie

mógł w sprawie stanowić podstawy zwrotu skargi.

W zażaleniu widoczna jest niekonsekwencja, a zarazem nieprawidłowość. Z

jednej bowiem strony skarżący twierdzi, że skargę należało zwrócić i wnosi o uchylenie

zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, z

drugiej natomiast domaga się jego zmiany i orzeczenia o przyjęciu skargi do

rozpoznania. Takie sformułowanie wniosków wskazuje, że podstawą każdego z nich

musiałaby być odmienna ocena skargi, a ponadto uwzględnienie drugiego ze

wskazanych wniosków nie byłoby w obecnym postępowaniu w ogóle możliwe. Wniosek

zażalenia został zatem skonstruowany wadliwie.

Z omówionych przyczyn zażalenie strony powodowej, jako bezzasadne,

podlegało, stosownie do art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., oddaleniu.