IV CZ 74/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 74/08

POSTANOWIENIE

Dnia 4 września 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa Miasta I.

przeciwko A. S. i J. H.

z udziałem interwenienta ubocznego po stronie pozwanej (…) Zakładu Ubezpieczeń SA

w W.

o ochronę dóbr osobistych i zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 września 2008 r.,

zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 6 maja 2008

r., sygn. akt I ACa (…),

oddala zażalenie oraz wniosek pozwanych o zasądzenie kosztów postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym

postanowieniem

Sąd

Apelacyjny

odrzucił

apelację

strony

powodowej od wyroku oddalającego powództwo, obejmujące roszczenia majątkowe i

niemajątkowe dochodzone od pozwanych, którymi są autor zniesławiającego tekstu

prasowego oraz redaktor pisma, w którym zniesławiający tekst się ukazał.

Rozstrzygnięcie powyższe Sąd uzasadnił stwierdzeniem, że skoro pełnomocnik

zawodowy strony powodowej na rozprawie apelacyjnej oświadczył, że wniesiona przez

niego opłata od apelacji w wysokości 1 100 zł dotyczy rozstrzygnięcia odnośnie obu

pozwanych w zakresie roszczeń niemajątkowych, to należną opłatą jest kwota 1 200

zł, nie zaś uiszczona kwota 1 100 zł. Apelacja nie została zatem należycie opłacona i

dlatego podlegała odrzuceniu.

W zażaleniu strona powodowa, zarzucając naruszenie art. 4 ust. 1 i art. 8 ustawy

z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sadowych w sprawach cywilnych, dalej jako „u.k.s.c.”

(Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Obowiązek

naczelnego

złożenia

pisma,

w

przez

którym

autora

materiału

zniesławiający

prasowego

tekst

się

oraz

ukazał

redaktora

oświadczenia

o przeproszeniu za naruszenie dóbr osobistych, spowodowane opublikowaniem tego

materiału, nie jest obowiązkiem wspólnym a w konsekwencji od każdego z pozwanych

istnieje obowiązek uiszczenia przez powoda oddzielnej opłaty (art. 4 ust. 1 i art. 8

u.k.s.c.). O tym jaki rodzaj współuczestnictwa procesowego łączy kilka podmiotów

występujących po tej samej stronie stosunku prawnego, decydują przepisy prawa

materialnego, stanowiące podstawę dochodzonych roszczeń. Przepis art. 38 ustawy z

dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U Nr 5, poz. 24 ze zm.) precyzuje kto i

za co odpowiada. Stanowi on, że odpowiedzialność cywilną za naruszenie prawa

spowodowane

opublikowaniem

materiału

prasowego

ponoszą

autor,

redaktor

i wydawca, oraz że ich odpowiedzialność, ale tylko majątkowa jest solidarna.

Gdy naruszenie dobra osobistego powodujące szkodę niemajątkową, nastąpiło

w wyniku działania autora, redaktora i wydawcy, w istocie każda z tych osób

odpowiada za swoje własne, odrębne działanie, co wyjaśnił już Sąd Najwyższy

w wyroku z dnia 15 lipca 2004 r., V CK 675/03 (OSNC 2005, nr 7-8, poz. 135). Autor

publikacji ponosi odpowiedzialność za napisanie i skierowanie publikacji do druku.

Redaktor naczelny za dopuszczenie do opublikowania takiego, tj. naruszającego dobra

osobiste materiału, a wydawca z tego względu, że ma faktyczny i twórczy wpływ na

charakter czasopisma. Każda zatem z tych osób ponosi odpowiedzialność w granicach

określonych w ustawie odrębnie dla każdej z nich. Z tego względu należy stwierdzić ,

że więź procesowa tych osób w zakresie dochodzonego roszczenia niemajątkowego

nie jest współuczestnictwem materialnym, choć co do odpowiedzialności majątkowej

stanowi solidarność (por. odpowiednio uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia

2005 r., III CZP 13/05, OSNC 2006, nr 3, poz. 46). Oznacza to, że należną opłatą od

apelacji obejmującej swym

zaskarżeniem

rozstrzygnięcie

dotyczące

roszczeń

niemajątkowych dochodzonych od obu pozwanych, była kwota 1 200 zł. Taki zakres

zaskarżenia, wyznaczający między innymi wysokość należnej opłaty od apelacji

określił pełnomocnik strony powodowej. Zakresu tego zaskarżenia, a zatem także

wysokości należnej opłaty od apelacji nie może zmienić – jak to próbował wykazać

autor zażalenia - okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyrażony

został pogląd, ze postępowanie w stosunku do jednego z pozwanych dotknięte było

nieważnością, a także okoliczność, że tę wadę postępowania Sąd bierze pod uwagę z

urzędu w każdym stanie sprawy. Należną opłatą sądową jest opłata od wnoszonego

pisma, niezależnie od tego, czy dotyczy ono rozstrzygnięcia wydanego w warunkach

ważnego postępowania, czy też postępowania dotkniętego nieważnością. O tej

ostatniej kwestii, sąd może z urzędu orzekać w postępowaniu, które uruchomione

zostanie wskutek wniesienia pisma, od którego wniesiona została należna opłata

sądowa. Wobec tego, że odpowiedź na zażalenie wniesiona została po terminie, brak

było podstaw do uwzględnienia wniosku pozwanych o zasądzenie kosztów

postępowania zażaleniowego.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji (art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 39821

k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c.).