IV CZ 73/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 73/10

POSTANOWIENIE

Dnia 21 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Wojciech Katner

SSA Anna Kozłowska

w sprawie z powództwa W. N.

przeciwko Skarbowi Państwa - Wojskowej Prokuraturze Garnizonowej

w B. i Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego w B. oraz Wojskowej Agencji

Mieszkaniowej w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 października 2010

r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 22 kwietnia 2010 r.,

sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2010 r. Sąd Apelacyjny, powołując się na art.

171 i 3986 § 2 k.p.c., odrzucił wniosek powoda o przywrócenie terminu do wniesienia

skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 14 października 2009 r. oraz skargę

kasacyjną powoda od powołanego wyroku, przyjmując, że oba te środki zostały

wniesione po upływie przepisanego terminu.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że radca prawny P. G., który w dniu 16 kwietnia 2010

r. wniósł w imieniu powoda skargę kasacyjną z wnioskiem o przywrócenie terminu,

został przez Okręgową Izbę Radców Prawnych wyznaczony pełnomocnikiem powoda

już po upływie ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 14 października 2009 r. W tej sytuacji uzasadnione było złożenie

przez niego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 169 §

1 k.p.c., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu tygodnia od czasu

ustania przyczyny uchybienia terminu. Jeżeli przeszkodą uniemożliwiającą wniesienie

skargi kasacyjnej był brak profesjonalnego pełnomocnika, przeszkoda ta ustaje z chwilą

jego wyznaczenia i od tej chwili rozpoczyna bieg tygodniowy termin do złożenia wniosku

o przywrócenie terminu.

Radca prawny P. G. został wyznaczony pełnomocnikiem powoda w dniu 23

marca 2010 r. Przed dniem 26 marca 2010 r. nie miał możliwości zapoznania się z

aktami sprawy, gdyż w czasie od 11 marca do 26 marca 2010 r. akta te znajdowały się

w Sądzie Okręgowym w B. Trzeba zatem przyjąć – stwierdził Sąd Apelacyjny – że

przeszkoda, o której mowa w art. 169 § 1 k.p.c., ustała z chwilą zwrotu akt do Sądu

Apelacyjnego oraz że tygodniowy termin z art. 169 § 1 k.p.c. rozpoczął bieg w dniu 26

marca 2010 r. i upłynął z dniem 2 kwietnia 2010 r. W tej sytuacji złożenie wniosku o

przywrócenie terminu w dniu 16 kwietnia 2010 r. należy uznać za spóźnione. Skutkuje to

jego odrzuceniem, a tym samym odrzuceniem wniesionej skargi kasacyjnej.

W zażaleniu na to postanowienie powód zarzucił Sądowi Apelacyjnemu

naruszenie art. 169 § 1 w związku z art. 871 § 1 oraz art. 3985 § 1 i 2 k.p.c. przez błędne

przyjęcie, że skarga kasacyjna z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia

ulega odrzuceniu jako spóźniona. Powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2009 r., III CZP 117/08 (OSNC 2009, nr 7-8, poz.

91), podniósł, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej mógł

złożyć skutecznie w dniu, w którym miał możliwość wniesienia skargi, nie później jednak

niż z upływem dwóch miesięcy od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu

pełnomocnikiem, czyli od dnia 6 kwietnia 2010 r. W konkluzji żalący wniósł o uchylenie

zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie zażalenie przysługuje tylko na postanowienie odrzucające

skargę

kasacyjną,

jednak

na

wniosek

żalącego

rozpoznaniu

podlega

także

postanowienie odrzucające jego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi

kasacyjnej (art. 3941 oraz art. 380 w związku z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.).

Zgodnie z art. 169 § 1 k.p.c., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi

się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu tygodnia od czasu ustania

przyczyny uchybienia terminowi. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać

czynności procesowej (art. 169 § 3 k.p.c.). Spóźniony lub z mocy ustawy

niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu ulega odrzuceniu (art. 171 k.p.c.).

Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Sąd

Apelacyjny stanął na stanowisku, że przyczyna uchybienia terminowi ustała z chwilą

wyznaczenia przez Okręgową Izbę Radców Prawnych radcy prawnego P. G.

pełnomocnikiem żalącego, co nastąpiło w dniu 23 marca 2010 r.

Stanowisko to nie może być uznane na prawidłowe. Wniosek o przywrócenie

terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz skarga kasacyjna od wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 14 października 2009 r. zostały wniesione przed wejściem w życie

ustawy z dnia 17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego

oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 7, poz. 45 – dalej: „ustawa z dnia 17 grudnia

2009 r.”). W obowiązującym wówczas stanie prawnym Sąd Najwyższy w powołanej

przez żalącego uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 17 lutego 2009 r., III CZP

117/08, wyjaśnił, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej

przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w czasie, w którym ma on

możliwość jej wniesienia, nie później jednak niż z upływem dwóch miesięcy od dnia

zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem. W uzasadnieniu uchwały Sąd

Najwyższy podkreślił, że na tle określonego w art. 169 § 3 k.p.c. wymogu

równoczesnego dokonania – wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu – czynności

procesowej należy przyjąć, że ocena ustania przyczyny uchybienia terminowi powinna

pozostawać w ścisłym związku z ustaleniem realnej możliwości dopełnienia określonej

czynności procesowej. Dopóki możliwość ta nie ma rzeczywistego charakteru, dopóty

nie można mówić o ustaniu przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności

procesowej, a więc o ustaniu przyczyny uchybienia terminowi.

Rację ma zatem żalący podnosząc, że w stanie prawnym sprzed nowelizacji

dokonanej ustawą z dnia 17 grudnia 2009 r. nie można było przyjmować, że przyczyna

uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustawała w dniu, w którym

pełnomocnik z urzędu dowiedział się o swoim ustanowieniu. Poza tym Sąd Apelacyjny

nie wskazał, na jakiej podstawie przyjął, że radca prawny P. G. już w dniu 23 marca

2010 r. dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem żalącego. Według twierdzeń

żalącego nastąpiło to dopiero w dniu 6 kwietnia 2010 r., a z akt sprawy wynika, że

dopiero w dniu 2 kwietnia 2010 r. wpłynęło do Sądu Apelacyjnego pismo Okręgowej Izby

Radców Prawnych z dnia 24 marca 2010 r. informujące o wyznaczeniu radcy prawnego

P. G. i równoczesnym zwolnieniu radcy prawnego M. C. Skoro jednak pismo z

wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i skarga kasacyjna

zostały wniesione w dniu 16 kwietnia 2010 r., to nie można było przyjąć, że termin

tygodniowy przewidziany w art. 169 § 1 k.p.c. nie został zachowany. Zarzut naruszenia

art. 169 § 1 k.p.c. trzeba zatem uznać za uzasadniony. W tej sytuacji konieczne stało się

uchylenie zaskarżonego postanowienia w części odrzucającej skargę kasacyjną.

Rozpoznanie na podstawie art. 380 w związku z art. 398 21 i art. 3941 § 3 k.p.c.

niezaskarżalnego postanowienia odrzucającego wniosek o przywrócenie terminu –

wobec uwzględnienia zażalenia – pozwala na uchylenie tego postanowienia

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2006 r., I UZ 40/05, OSNP

2007, nr 3-4, poz. 57 i z dnia 8 sierpnia 2007 r., I CZ 87/07, OSNC-ZD 2008, nr C, poz.

68). Dlatego też Sąd Najwyższy uchylił również postanowienie odrzucające wniosek o

przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 § 1 zdanie pierwsze w

związku z art. 3941 § 3 k.p.c. postanowił, jak w sentencji.