IV CZ 73/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 73/08

POSTANOWIENIE

Dnia 29 października 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosława Wysocka

w sprawie z powództwa J. R.

przeciwko W. R.

o ustanowienie rozdzielności majątkowej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 października 2008

r.,

zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Okręgowego w L. z dnia 21 stycznia 2008

r., sygn. akt III Ca (…),

odrzuca zażalenie

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2007 r. Sąd Rejonowy w L., uwzględniając

wniosek pozwanego W. R., zwolnił go od kosztów sądowych w sprawie o ustanowienie

rozdzielności majątkowej i ustanowił dla niego adwokata z urzędu, którego Okręgowa

Rada Adwokacka w L. wyznaczyła w dniu 28 czerwca 2007 r. w osobie R. K.

Postanowieniem z dnia 21 września 2007 r. Sąd Okręgowy w L. oddalił ponowny

wniosek pozwanego o ustanowienie w sprawie adwokata z urzędu. Zaskarżonym

obecnie do Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 21 stycznia 2008 r. Sąd

Okręgowy oddalił kolejny wniosek z dnia 21 grudnia 2007 r., w którym pozwany domagał

się „ustalenia adwokata z urzędu”, który sporządziłby w jego imieniu skargę kasacyjną

od wyroku tego Sądu z dnia 9 listopada 2007 r. Zdaniem Sądu, wniosek należało

oddalić, gdyż pozwany korzystał już z pomocy prawnej ustanowionego w sprawie

adwokata. W zażaleniu na postanowienie z dnia 21 stycznia 2008 r., wnosząc o jego

uchylenie,

pozwany

odniósł

się

krytycznie

do

dotychczasowej

współpracy

z wyznaczonym w sprawie pełnomocnikiem i wskazał na potrzebę sporządzenia skargi

przez innego adwokata.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest niedopuszczalne, gdyż zostało wniesione od postanowienia, na

które w świetle art. 3941 k.p.c. środek ten stronie nie przysługuje (por. postanowienie SN

z dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 26/98, OSNP 1999, nr 9, poz. 320). Postanowienie to nie

zalicza się bowiem ani do orzeczeń wprost wymienionych w § 1 tego przepisu, ani

postanowień kończących postępowanie w sprawie, o których mowa w jego § 2.

O niedopuszczalności zażalenia strony pozwanej zadecydowała także inna

okoliczność. Zgodnie z art. 871 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym

obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów bądź radców prawnych. Zasada ta nie

odnosi się jedynie do osób wskazanych w paragrafie drugim tego przepisu. W

postępowaniu zażaleniowym także zatem zachodzi konieczność wykazania się przez

stronę skarżącą zdolnością postulacyjną (por. np. postanowienie SN z dnia 24 maja

2007 r., II CZ 33/07, nie publ. oraz postanowienie SN z dnia 30 lipca 2007 r., IV CZ

61/07, nie publ.). Wniesienie zażalenia przez pozwanego, który cechą tą się nie

legitymuje, oznaczało, że wskazany środek odwoławczy jest niedopuszczalny również i

z tej przyczyny. Zważywszy, że w świetle art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. postanowienie z dnia 21

stycznia 2008 r. należy do orzeczeń niezaskarżalnych, wniesienie na nie zażalenia nie

było objęte wyjątkiem przewidzianym w art. 871 § 2 k.p.c., który dotyczy postępowania o

zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wyłączenie

przymusu adwokacko-radcowskiego nie może bowiem w założeniu ustawodawcy

obejmować środków, które według kodeksu postępowania cywilnego są w sprawie

niedopuszczalne, a zatem stronie nie przysługują.

Chociaż zażalenie w sprawie jest niedopuszczalne, trzeba zauważyć, że

przedmiotowy wniosek został przez Sąd drugiej instancji błędnie potraktowany. Z treści

wniosku nie wynikało jasno, jakie były rzeczywiste intencje jego autora, a zatem Sąd

Okręgowy powinien był wezwać go do złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień.

Wobec niepodjęcia tej czynności należało, analizując sposób sformułowania wniosku,

wbrew stanowisku Sądu, raczej założyć, że bliższe zamiarom skarżącego było

doprowadzenie do zmiany w osobie wyznaczonego dla niego w sprawie adwokata, by

ten wniósł w jego imieniu skargę. W istocie zatem orzekanie w przedmiocie wniosku o

ustanowienie pełnomocnika z urzędu należało uznać za bezprzedmiotowe. Sąd

odwoławczy powinien był w sprawie ograniczyć się do pouczenia skarżącego, że w

zakresie wyznaczenia dla niego innego adwokata z urzędu właściwą jest Okręgowa

Rada Adwokacka w L. i do niej należało zwrócić się z tym wnioskiem.

Z powyższych względów zażalenie pozwanego podlegało odrzuceniu na

podstawie art. 39821 w zw. z art. 3941 § 3 i 373 k.p.c.