IV CZ 72/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 72/08

POSTANOWIENIE

Dnia 4 września 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku J. G.

przy uczestnictwie Syndyka Banku (…) w W. SA

masy upadłości Banku (…) w N. nad P., S. G. i Z. G.

przy udziale W. G.

o wpis,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 września 2008 r.,

zażalenia W. G.

na postanowienie Sądu Okręgowego w R. z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt IV Ca (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w G. po rozpoznaniu skargi na wpis referendarza sądowego

polegający na wykreśleniu hipoteki zwykłej obciążającej nieruchomość wnioskodawczyni

J. G. i uczestników postępowania S. G. i Z. G., której są współwłaścicielami, uchylił ten

wpis i wniosek oddalił. Sąd ten ustalił, że hipoteka została wpisana na rzecz Banku (…)

w N. Wierzytelność, którą zabezpieczała nabył w drodze cesji W. G. w dniu 14 listopada

2006 r. W dniu 10 kwietnia 2007 r. złożył wniosek o wpis hipoteki na jego rzecz.

Wniosek J. G. o wykreślenie hipoteki wpłynął do sądu w dniu 19 lutego 2007 r.

Podstawę tego wniosku stanowił wystawiony przez bank dokument, w którym

stwierdzono spłatę kredytu przez wnioskodawczynię. W ocenie Sądu Rejonowego

dokument ten, złożony jedynie w formie kserokopii, nie mógł stanowić podstawy

wykreślenia hipoteki, gdyż został sporządzony po dokonaniu przelewu wierzytelności

banku na rzecz W. G.

W

wyniku

apelacji

wniesionej

przez

wnioskodawczynię

i

uczestników

postępowania S. G. i Z. G. Sąd Okręgowy w R. uchylił postanowienie Sądu Rejonowego

w G. i odrzucił skargę na wpis referendarza sądowego wniesioną przez W. G. Sąd

drugiej instancji uznał, że z uwagi na treść art. 626 1 § 2 k.p.c. nie mógł on uzyskać

statusu uczestnika postępowania i zaskarżyć postanowienia o wykreśleniu hipoteki,

mimo że złożył wniosek o wpis hipoteki na swoją rzecz. O kolejności wniosku o wpis

rozstrzyga bowiem chwila wpływu wniosku do sądu (art. 6266 § 6 k.p.c.).

W zażaleniu na postanowienie Sądu Okręgowego w R. W. G. zarzucił

nieważność postępowania, naruszenie art. 2 Konstytucji, art. 31 ust. 1 ustawy o

księgach wieczystych i hipotece, art. 95 ust. 1 i 3 Prawa bankowego oraz art. 626 1 § 2 i

510 k.p.c. W oparciu o te zarzuty wniósł o jego uchylenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty zawarte w zażaleniu wykraczają znacznie poza przedmiot zaskarżonego

postanowienia, którego podstawę stanowiła ocena, że skarżący nie miał uprawnień

uczestnika postępowania w sprawie o wykreślenie wpisu. Rozstrzygnięcie to miało

charakter wyłącznie formalny i nie mogło z tego względu naruszać przepisów

stanowiących podstawę wykreślenia wpisu (przepisów prawa bankowego i ustawy o

księgach wieczystych i hipotece). Rozpoznawanie w tym zakresie zarzutów zażalenia

było zatem bezprzedmiotowe. Wymaga też podkreślenia, że uczestnikiem postępowania

był syndyk masy upadłości Banku (…) w N. nad P. i nieuzasadniony był zarzut

nieważności postępowania związany z naruszeniem art. 60 Prawa upadłościowego.

Skarżący zarzucił natomiast trafnie naruszenie art. 626 1 § 2 k.p.c. Wprawdzie

usprawiedliwione

było

stanowisko

Sądu

Okręgowego,

że

przepis

ten

jest

unormowaniem szczególnym wobec art. 510 k.p.c. i w porównaniu z nim zawęża krąg

uczestników postępowania wieczystoksięgowego, to jednak nieuzasadnione było

stwierdzenie, że na gruncie regulacji z art. 6261 § 2 k.p.c. udział w postępowaniu o

wykreślenie hipoteki W. G. był wyłączony, w szczególności z uwagi na brzmienie art.

6266 § 6 k.p.c. Fakt, że w świetle tego przepisu wniosek o wykreślenie hipoteki podlegał

wcześniejszemu rozpoznaniu nie miał decydującego znaczenia dla oceny, czy osoba,

która wcześniej złożyła wniosek o wpis hipoteki na swoją rzecz jest uczestnikiem tego

postępowania. Zagadnienie to reguluje wyłącznie art. 626 1 § 2 k.p.c. Z tego punktu

widzenia istotne jest dokonanie oceny, czy stwierdzenie odnoszące się do osoby „na

rzecz której wpis ma nastąpić” dotyczy wyłącznie konkretnego wnioskodawcy, w

zakresie wniosku złożonego przez tę właśnie osobę, czy też jest to pojęcie szersze,

odnoszące się również do innych osób, które w dacie rozpoznania takiego wniosku są

również wnioskodawcami, a przedmiotem ich wniosku jest to samo prawo podlegające

wpisowi lub wykreśleniu. Przy rozstrzyganiu tej kwestii należy uwzględnić, że art. 626 1 §

2 k.p.c. zastąpił uchylony art. 51 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, który

przewidywał, że o dokonanym wpisie zawiadamia się wnioskodawcę, osoby na rzecz

których wpis nastąpił i osoby, których prawa zostały wpisem dotknięte. Osoby te

traktowane były zatem jako uczestnicy postępowania, w którym dokonano wpisu. Na

gruncie regulacji z art. 51 ustawy o księgach wieczystych i hipotece Sąd Najwyższy

wyraził pogląd, że osoba, której prawa zostały wpisem dotknięte może zgłosić swój

udział w sprawie wnosząc apelację od wpisu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

11 stycznia 2001 r., V CKN 1841/00, OSNC 2001 Nr 7-8, poz. 113). Nie można przyjąć,

aby art. 6261 § 2 k.p.c. stanowił istotną zmianę regulacji z art. 51 ustawy o księgach

wieczystych i hipotece w zakresie określenia uczestników postępowania o wpis w

księdze wieczystej. Dlatego też zachowało aktualność wcześniejsze orzecznictwo Sądu

Najwyższego dotyczące tej problematyki. Uwzględniając powyższe należy opowiedzieć

się za stanowiskiem, że wierzyciel hipoteczny, który złożył wniosek o wpis hipoteki,

może być uczestnikiem postępowania o wykreślenie tej samej hipoteki wpisanej na

rzecz innego podmiotu, mimo że jego wniosek nie został jeszcze rozpoznany. Z tego

względu zażalenie podlegało uwzględnieniu i zaskarżone postanowienie zostało

uchylone na podstawie art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.