IV CZ 71/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 71/11

POSTANOWIENIE

Dnia 21 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marta Romańska

SSA Roman Dziczek

w sprawie z powództwa Mariusza S.

przeciwko Jolancie S.

o ustanowienie rozdzielności majątkowej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 21 października 2011 r.,

zażalenia pozwanej

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 7 lutego 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i umarza postępowanie

wywołane wnioskiem pozwanej z dnia 11 stycznia 2011 r.

o przywrócenie terminu do usunięcia braku skargi kasacyjnej.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę

kasacyjną pozwanej z tej przyczyny, że nie został usunięty w terminie jej brak

formalny w postaci braku jednego odpisu skargi.

Pozwana w tym samym dniu, 11 stycznia 2011 r., złożyła zażalenie na to

postanowienie oraz wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków

formalnych skargi przez dołączenie brakującego odpisu skargi, który to odpis

dołączyła do wniosku.

Nie oczekując na rozpoznanie zażalenia na postanowienie odrzucające

skargę, czyli bez jego uprawomocnienia się, Sąd Okręgowy zaskarżonym obecnie

postanowieniem z dnia 7 lutego 2011 r. oddalił wniosek o przywrócenie terminu do

uzupełnienia braków skargi kasacyjnej pozwanej oraz skargę odrzucił. W ocenie

Sądu, okoliczności wskazane we wniosku nie świadczyły o tym, że uchybienie

terminowi było niezawinione, a tym samym - nie stanowiły podstawy przywrócenia

terminu.

W zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżąca

wniosła o jego uchylenie zarzucając błędne uznanie przez Sąd, „że zachodzą

podstawy do odrzucenia skargi kasacyjnej pozwanej, gdyż nie zachodzą warunki

do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych, określone w art. 168

§ 1 k.p.c”.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Postępowanie o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej

oraz zażalenie na odrzucenie środka procesowego wzajemnie się wykluczają

(por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1998 r., III CKN

874/98 i z dnia 15 listopada 1999 r., I CZ 174/99, niepubl.). Procedura zmierzająca

do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona po

stwierdzeniu, że czynność procesowa jest bezskuteczna z powodu uchybienia

terminowi, które to stwierdzenie może – i tak było w sprawie niniejszej – wynikać

z postanowienia sądu o odrzuceniu środka zaskarżenia. Termin do złożenia

wniosku otwiera się w chwili dowiedzenia się, że orzeczenie o odrzuceniu środka

uprawomocniło się.

Wniesienie przez skarżącą jednocześnie dwóch wzajemnie wykluczających

się i opartych na tych samych twierdzeniach, środków, było oczywiście

nieprawidłowe, przy czym wniosek o przywrócenie terminu był przedwczesny

i niedopuszczalny.

Nie było też dopuszczalne orzekanie co do wniosku oraz odrzucenie skargi

kasacyjnej przed uprawomocnieniem się pierwszego postanowienia o odrzuceniu

skargi.

Złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności

procesowej następuje albo przed jej podjęciem, gdy strona zdaje sobie sprawę

z uchybienia terminowi, albo już po jej dokonaniu, gdy sąd środek z powodu

przekroczenia terminu odrzucił. W tym drugim wypadku, a o taki chodziło

w niniejszej

sprawie,

skutki

procesowe

związane

z

wniesieniem

środka

odwoławczego zostają zniweczone z chwilą prawomocnego jego odrzucenia.

Ma to istotne znaczenie także z punktu widzenia właściwego określenia

treści i przedmiotu wniosku o przywrócenie terminu. Z tego, że odrzucenie środka

zaskarżenia (środka odwoławczego) niweczy związane z nim skutki procesowe,

wynika, iż wniosek o przywrócenie terminu może dotyczyć wniesienia tego środka,

a nie uzupełnienia jego braku. Także przez czynność procesową, której należy

dopełnić wraz z wnioskiem, o której mowa wart. 169 § 3 k.p.c., należy rozumieć

wniesienie środka wolnego od braków formalnych i fiskalnych. Jednocześnie, skoro

przepisy art. 168 i n. k.p.c. przewidują możliwość przywrócenia terminu dokonania

czynności procesowej, to w razie uchybienia terminowi do usunięcia braku strona

może wnosić o przywrócenie terminu do dokonania czynności, czyli wniesienia tego

środka,

a

nie

do

spełnienia

Wniosek o przywrócenie

jedynie

wymagania

terminu

do

formalnego

lub

fiskalnego.

uzupełnienia

braków

środka

zaskarżenia (odwoławczego) jest w takiej sytuacji wnioskiem bezprzedmiotowym,

a przywrócenie terminu w takim tylko zakresie nie umożliwiałoby skutecznego

wniesienia

środka

odrzuconego.

zaskarżenia

Wskazane

(odwoławczego)

kwestie

znalazły

uprzednio

prawomocnie

szczegółowe

wyjaśnienie

w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu

sędziów z dnia 31 maja 2000 r., III ZP, OSNC 2001, nr 1, poz. 11 oraz

postanowienia z dnia 7 czerwca 2002 r., IV CZ 92/02, z dnia 27 stycznia 2005 r.,

II UZ 48/04, z dnia 22 lutego 2006 r., III CZ 4/06, z dnia 11 stycznia 2008 r., V CZ

121/07, niepublikowane oraz z dnia 9 lipca 2008 r., V CZ 44/08, OSNC-ZD,

zeszyt B, poz. 55).

Przedwczesny i niedopuszczalny wniosek pozwanej o przywrócenie terminu

nie mógł stanowił podstawy wdrożenia postępowania, którego przedmiotem stało

się jego merytoryczne rozpoznanie, a nadto ponowne odrzucenie skargi kasacyjnej.

Wydaniu orzeczenia odrzucającego skargę kasacyjną stało na przeszkodzie

istnienie nieprawomocnego postanowienia odrzucającego tę skargę.

Z omówionych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, na

podstawie art. 3941 w zw. z art. 39821 i art. 386 § 3 k.p.c.