IV CZ 68/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 68/11

POSTANOWIENIE

Dnia 20 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z powództwa Adama D.

przeciwko Pawłowi S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 października 2011 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 18 kwietnia 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2011 r. Sąd Apelacyjny

odrzucił skargę kasacyjną powoda Adama D. ze względu na nieusunięcie braków

formalnych skargi kasacyjnej. Zdaniem Sądu wniesiona skarga nie spełniała

wymagań konstrukcyjnych określonych w art. 3984 § 2 k.p.c. Sąd uznał, że wniosek

o jej przyjęcie do rozpoznania nie został prawidłowo uzasadniony, zaś powód nie

usunął w terminie dostrzeżonego braku. W zażaleniu skarżący wnosił o uchylenie

zaskarżonego postanowienia. Podnosił, że wniesiona w sprawie skarga spełniała

wszystkie wymagania konstrukcyjne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3984 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać

oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono

zaskarżone w całości, czy w części (pkt 1), przytoczenie podstaw kasacyjnych ich

uzasadnienie (pkt 2) oraz wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia

z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany (pkt 3). Stosownie do

art. 3984 § 2 k.p.c. skarga powinna także zawierać wniosek o jej przyjęcie do

rozpoznania i jego uzasadnienie. Ponadto skarga kasacyjna powinna czynić zadość

wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a w sprawach o prawa

majątkowe

powinna

zawierać

również

oznaczenie

wartości

przedmiotu

zaskarżenia. Do skargi kasacyjnej dołącza się także dwa jej odpisy przeznaczone

do akt Sądu Najwyższego oraz dla Prokuratora Generalnego, chyba że sam wniósł

skargę (art. 3984 § 3 k.p.c.).

Według art. 3986 § 1 k.p.c., jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań

przewidzianych w art. 3984 § 2 i 3 k.p.c., przewodniczący w sądzie drugiej instancji

wzywa skarżącego do usunięcia braków w terminie tygodniowym pod rygorem

odrzucenia skargi. Sąd drugiej instancji odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę

kasacyjną wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań

określonych w art. 3984 § 1, nieopłaconą oraz skargę, której braków nie usunięto

w terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalną.

Każdy z elementów przewidzianych w art. 3984 k.p.c. powinien być określony

ściśle przez skarżącego i nie może być przedmiotem domysłów zarówno sądu

drugiej instancji, dokonującego wstępnej oceny dopuszczalności skargi, jak i Sądu

Najwyższego. Wymagania konstrukcyjne stawiane skardze kasacyjnej są wyższe

niż

w wypadku

innych

środków

zaskarżenia.

Wynika

to

z

charakteru

skargi i obligatoryjnego obowiązku sporządzenia jej przez profesjonalistę.

Badanie

spełnienia

wymagań

konstrukcyjnych

i

formalnych

pisma

procesowego wymaga dokonania wszechstronnej oceny z uwzględnieniem

okoliczności konkretnej sprawy. Zgodzić się należy z twierdzeniem, że w przypadku

gdy skarżący twierdzi, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, obciąża

go obowiązek sformułowania tego zagadnienia i wskazania argumentów, które

prowadzą do rozbieżnych ocen. Pożądane jest sformułowanie zagadnienia

prawnego w sposób abstrakcyjny, umożliwiający jego rozpoznanie w oderwaniu

od konkretnego stanu faktycznego oraz do zawarcia jurydycznej argumentacji.

(por. postanowienie SN z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 r., nr 1,

poz. 11, postanowienie SN z dnia 13 grudnia 2007 r., IV CSK 423/07, niepubl.,

postanowienie SN z dnia 14 marca 2008 r., II CSK 14/08, niepubl., postanowienie

SN z dnia 21 maja 2008 r., IV CSK 162/08, niepubl.).

Zarządzeniem z dnia 21 marca 2011 r., powód został wezwany do

uzupełnienia braków skargi kasacyjnej przez sporządzenie i uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania, tj. wskazanie istotnego zagadnienia prawnego,

którego rozstrzygnięcie wymaga przedstawienia skargi Sądowi Najwyższemu.

W zakreślonym terminie powód złożył pismo procesowe (k. 243 - 246), w którym

powtórzył treść zawartą już w skardze kasacyjnej, dokonując jednocześnie jej

kompilacji i rozbudowania (k. 231 - 237).

W ocenie Sądu Apelacyjnego skarżący nie odniósł się w zasadzie do

żadnych przepisów prawnych, nie przytoczył jakiejkolwiek argumentacji prawnej

ograniczając się do postawienia pytań, na które ma udzielić odpowiedzi Sąd

Najwyższy. Zdaniem Sądu skarżący nie podjął w ogóle próby wykazania,

że sformułowane przez niego wątpliwości, będące w istocie próbą uzyskania oceny

zasadności podstaw kasacyjnych, stanowią istotne zagadnienie w rozumieniu

art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Rola sądu powszechnego ogranicza się do badania prawidłowości

sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd ten nie jest uprawniony do

dokonywania oceny zasadności wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, ani

oceny podstaw kasacyjnych. Nie może on pośrednio, w wyniku analizy spełnienia

wymagań formalnych skargi, dokonywać antycypacji ewentualnego późniejszego

rozstrzygnięcia zarówno na etapie tzw. przedsądu, jak i rozpoznania skargi co do

istoty. Kontrola taka, jako zastrzeżona dla Sądu Najwyższego w toku postępowania

kasacyjnego, na etapie postępowania przed Sądem drugiej instancji jest

niedopuszczalna. Na tym etapie postępowania nie jest możliwe dokonywanie oceny

trafności, ani wystarczalności czy kompletności argumentacji podniesionej przez

skarżącego w uzasadnieniu wniesionego pisma. Uprawnienie to zastrzeżone jest

do wyłącznej kompetencji Sądu Najwyższego (por. np. postanowienie SN z dnia

13 lutego 1998 r., III CZ 16/98, OSNC 198, nr 9, poz. 150, postanowienie SN z dnia

17 listopada 2004 r., IV CZ 163/04, niepubl., postanowienie SN z dnia 20 lutego

2008 r., II CZ 107/07, niepubl., postanowienie SN z dnia 24 lipca 2008 r., IV CZ

59/08, niepubl., postanowienie SN z dnia 8 stycznia 2009 r., I CZ 110/08, niepubl.).

Nie ulega wątpliwości, że skarżący przedstawił argumentację, która w jego

ocenie odnosi się do istotnego zagadnienia prawnego, o którym mowa w art. 3989

§ 1 pkt 1 k.p.c. (k. 232 - 234 oraz 243 - 246). W tej sytuacji nie można przyjąć,

że wniosek

o

przyjęcie

skargi

kasacyjnej

nie

zawiera

uzasadnienia.

Dobór i sposób przedstawienia argumentów uzasadniających ten wniosek jest

pozostawiony stronie skarżącej. Od strony formalnej skarga kasacyjna czyni

więc zadość wymaganiom, o których mowa w art. 398 4 k.p.c. Stwierdzenie to nie

przesądza wyniku postępowania kasacyjnego. Ocena merytorycznej wartości

twierdzeń skarżącego uzasadniających wniosek pozostawiona jest Sądowi

Najwyższemu sprawującemu taką kontrolę w ramach tzw. przedsądu (art. 398 9 § 1

i 2 k.p.c.).

W

konsekwencji

należało

przyjąć,

że

choć

Sąd

drugiej

instancji

w zaskarżonym zażaleniem orzeczeniu trafnie wskazał na szczególne wymagania

stawiane przez ustawodawcę nadzwyczajnemu środkowi zaskarżenia, jakim jest

skarga kasacyjna, to jednak do oceny ich spełnienia w niniejszej sprawie podszedł

w sposób nazbyt rygorystyczny (por. postanowienie SN z dnia 9 maja 2008 r.,

III CZ 18/08, niepubl.).

Z przedstawionych powodów orzeczono jak w sentencji (art. 398 15 § 1

w związku z art. 3941 § 1 i 3 k.p.c.).