IV CZ 66/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 66/09

POSTANOWIENIE

Dnia 9 października 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Józef Frąckowiak

w sprawie z wniosku J. K.

przy uczestnictwie D. H.

o podział majątku wspólnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 października 2009 r.,

zażalenia wnioskodawcy

na postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia 6 lipca 2009 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 6 lipca 2009 r. ustalił wartość

przedmiotu zaskarżenia w sprawie z wniosku J. K. z udziałem D. H. o podział

majątku wspólnego na kwotę 149 013,04 zł i odrzucił skargę kasacyjną

wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 29 stycznia 2009 r.

Skarżący kwestionował w skardze kasacyjnej ustaloną przez Sąd wysokość

udziałów oraz zaliczenie do majątku wspólnego składników majątkowych

stanowiących, według twierdzeń skarżącego, własność J. K.

W ocenie Sądu Okręgowego skarżący nie kwestionował zasady podziału,

a zatem wartość przedmiotu zaskarżenia należało ustalić w oparciu o wartość

poszczególnych rzeczy i praw, których objęcie lub nieobjęcie rozstrzygnięciem sądu

albo sposób podziału kwestionował skarżący.

W zażaleniu wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 25 § 1, 398 6 § 2 i 5191

§ 2 k.p.c. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Postanowienie o podziale majątku wspólnego po ustaniu wspólności

majątkowej między małżonkami obejmuje rozstrzygnięcie o podziale rzeczy i praw

wchodzących w skład dzielonego majątku. Postanowienie takie może też zawierać

rozstrzygnięcie o żądaniu ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku

wspólnym oraz o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku

wspólnego na rzecz majątku odrębnego lub odwrotnie podlegają zwrotowi (art. 567

§ 1 k.p.c.). Skargą kasacyjną może zostać zaskarżone postanowienie w całości, jak

i w części (zob. art. 3933 § 1 pkt 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.). W orzecznictwie

Sądu Najwyższego zostało wyjaśnione, że wartością przedmiotu zaskarżenia

w sprawie o podział majątku wspólnego (art. 5191 § 2 k.p.c.) jest wartość

poszczególnych rzeczy i praw, których objęcie lub nieobjęcie rozstrzygnięciem sądu

albo sposób ich podziału kwestionuje skarżący, a także wartość roszczeń

dochodzonych w tej sprawie, rozstrzygnięcie o których jest przedmiotem

zaskarżenia. Wartość przedmiotu zaskarżenia może zatem pokrywać się

z wartością majątku będącego przedmiotem podziału, ale może też być od niej

niższa lub wyższa (por. m.in. uchwałę z dnia 22 kwietnia 1968 r., III CZP 39/68,

OSNCP 1968, nr 11, poz. 183, postanowienie z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ

98/02). W sprawach działowych, w tym także w sprawach o podział majątku

wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami, interesy

poszczególnych uczestników ograniczają się – w wymiarze majątkowym – do

wysokości udziałów (części ułamkowych) w poddawanym podziałowi majątku.

Z tego względu, w wypadku zaskarżania postanowienia co do istoty sprawy, mocą

którego sąd dokonał działu, wartością przedmiotu zaskarżenia – nawet wówczas,

gdy orzeczenie zaskarżono „w całości” – jest z reguły nie wartość całego

dzielonego majątku, ale wartość konkretnego interesu (roszczenia, żądania) lub

składnika majątkowego, którego środek odwoławczy dotyczy. Jedynie wyjątkowo,

gdy skarżący podważa samą zasadę podziału albo gdy zaskarża rozstrzygnięcie

dotyczące roszczeń dochodzonych z tytułu posiadania rzeczy wspólnej lub tytułem

zwrotu pożytków albo rozliczenia nakładów, wartość przedmiotu zaskarżenia może

być wyższa niż wartość jego udziału (por. m.in. postanowienie z dnia 21 stycznia

2003 r., III CZ 153/02). Wbrew podnoszonym w zażaleniu zarzutom, skarżący nie

kwestionował w skardze kasacyjnej zasady podziału majątku wspólnego, zarzucał

bowiem jedynie, że do majątku tego zaliczono także dwie nieruchomości

stanowiące jego majątek odrębny oraz, że nie uwzględniono jego wniosku

o ustalenie nierównych udziałów. Trafnie w tej sytuacji uznał Sąd drugiej instancji,

że jego interes majątkowy sprowadzał się w istocie do obniżenia zasądzonej od

niego

na

rzecz

uczestniczki

postępowania

spłaty.

Wartością

przedmiotu

zaskarżenia jest zatem różnica pomiędzy zasądzoną z tego tytułu kwotą, a kwotą

uznawaną przez niego za należną. Kwota ta nie sięga progu określonego w art.

5191 § 2 k.p.c., co stanowi o niedopuszczalności skargi kasacyjnej.

Sąd Okręgowy, jako sąd drugiej instancji, do którego wniesiona została

skarga kasacyjna, stosownie do art. 3935 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. uprawniony

był do zbadania, czy jest ona dopuszczalna i do sprawdzenia wartości przedmiotu

zaskarżenia (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października

2000 r., II UZ 124/00, OSNAPUS 2002, nr 12, poz. 294), a wobec stwierdzenia,

że ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia kasacja nie przysługuje – do jej

odrzucenia.

Wobec powyższego, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 3941 § 3

związku z art. 39814 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c.

jz