IV CZ 65/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 65/11

POSTANOWIENIE

Dnia 20 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z powództwa J. J.

przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 października 2011 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim wyroku

Sądu Apelacyjnego

z dnia 10 listopada 2010 r.,

1) oddala zażalenie;

2) zasądza od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa

– reprezentowanego przez Prokuratorię Generalną Skarbu

Państwa kwotę 300 (trzysta) zł tytułem kosztów

postępowania zażaleniowego;

3) oddala wniosek pełnomocnika powoda o zasądzenie na

jego rzecz od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu

w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

W punkcie trzecim (III) wyroku z dnia 10 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny

zasądził od powoda – J. J. na rzecz pozwanego Skarbu Państwa – Prokuratorii

Generalnej Skarbu Państwa kwotę 2 700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

apelacyjnego.

W zażaleniu na to postanowienie powód wniósł o jego uchylenie

i przekazanie sprawy, w tym zakresie, Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania, podnosząc naruszenie przez ten Sąd art. 102 k.p.c. przez jego

pominięcie, co skutkowało zasądzeniem od powoda na rzecz pozwanego kosztów

postępowania apelacyjnego, mimo że ze względu na szczególną sytuację osobistą

i materialną powód nie powinien kosztów tych ponosić.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd

może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej

w ogóle kosztami. Trafnie wskazał Sąd Apelacyjny, że regulacja ta jest

odstępstwem od przewidzianej w art. 98 § 1 k.p.c. zasady odpowiedzialności za

wynik procesu, a więc stanowi rozwiązanie szczególne, niepodlegające wykładni

rozszerzającej. W konsekwencji art. 102 k.p.c. powinien być stosowany jedynie

w wyjątkowych okolicznościach, które pozwalają na przyjęcie, że przełamanie

zasady określonej w art. 98 § 1 k.p.c. jest ze względu na te okoliczności zasadne

i usprawiedliwione.

Taka sytuacja w sprawie nie występuje. Zasadnie bowiem przyjął Sąd

Apelacyjny, że sprawa ma charakter typowy, nie jest szczególnie skomplikowana

pod względem faktycznym i prawnym, a powód korzystał z pomocy profesjonalnego

pełnomocnika, z którym powinien skonsultować celowość wytoczenia, a następnie

popierania powództwa, mając na uwadze także możliwe dla niego konsekwencje

majątkowe wynikające z popierania nieuzasadnionego powództwa. Za przyjęciem

szczególnego wypadku, uzasadniającego rozliczania kosztów według art. 102

k.p.c., nie może przemawiać wyłącznie okoliczność, że powód jest osobą

pozbawioną wolności, gdyż jest to następstwem popełnienia przez niego czynu, za

który sam jest odpowiedzialny. Pozbawienie wolności, będące następstwem

skazania określonej osoby za popełnienie przestępstwa, nie jest okolicznością,

która samodzielnie uzasadnia odstąpienie od zasady rozliczania kosztów procesu

przewidzianej w art. 98 § 1 k.p.c. Nie można także z góry zakładać, że stan

majątkowy powoda nie ulegnie w przyszłości poprawie, skoro po odbyciu kary

pozbawienia wolności będzie on miał możliwość podjęcia odpowiednich starań

w celu poprawy swojej sytuacji majątkowej.

Z tych względów zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 398 14

k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. O kosztach postępowania zażaleniowego

orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3, art. 99 w zw. z art. 391 § 1, art. 398 21

i art. 3941 § 3 k.p.c. przy uwzględnieniu przepisów § 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 6

pkt 3 i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez

Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego

ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz art. 11 ust. 3

ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz.U.

Nr 169, poz. 1417 ze zm.).

Sąd Najwyższy oddalił wniosek pełnomocnika powoda o przyznanie na jego

rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu

w postępowaniu zażaleniowym, albowiem wniosek o zasądzenie od Skarbu

Państwa

kosztów

nieopłaconej

pomocy

prawnej

udzielonej

z

urzędu,

niezawierający – zgodnie z § 16 wymienionego wyżej rozporządzenia –

oświadczenia, że żądane koszty nie zostały zapłacone w całości lub w części,

podlega oddaleniu, jako nieuzasadniony (por. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 14 października 1998 r., II CKN 687/98, OSNC 1999, nr 3, poz.63).