IV CZ 65/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 65/09

POSTANOWIENIE

Dnia 9 października 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Józef Frąckowiak

w sprawie z powództwa A. D. i in. , przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych w

Warszawie Oddziałowi Terenowemu w B. i in. , o zapłatę, wydanie i ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 października 2009 r.,

zażalenia powodów A. D. i K. N.

na wyrok Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 29 stycznia 2009 r., oddala zażalenie

1) zasądza od A. D. i K. N. na rzecz Skarbu Państwa Wojewody [….], Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych

w T., Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy

Państwowe Nadleśnictwo G.i Państwowego Gospodarstwa

Leśnego - Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. kwotę 5400 zł

(pięć

tysięcy

czterysta)

tytułem

zwrotu

kosztów

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem zawartym w wyroku z dnia 29 stycznia 2009 r. Sąd

Apelacyjny odrzucił apelację powodów […] od wyroku Sądu Okręgowego w T. z

dnia 4 września 2008 r., z powodu nie uiszczenia opłat.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że ponieważ pozew wniesiony został w dniu

2 stycznia 2002 r., do czasu zakończenia postępowania przed Sądem pierwszej

instancji, miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (j.t: Dz. U. z 2002 r. Nr 9 poz. 88 ze zm.), zgodnie

z art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), natomiast od chwili wydania

zaskarżonego apelacją wyroku, zastosowanie miały już przepisy nowej ustawy

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z 2005 r. Ustawa ta została

znowelizowana ustawą z dnia 14 grudnia 2006r. (Dz. U. z 2007 r., Nr 21, poz. 123),

która weszła w życie w dniu 10 marca 2007 r. Zgodnie z art. 2 ustawy

nowelizującej, do spraw wszczętych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się

przepisy dotychczasowe. Oznacza to, zdaniem Sądu Apelacyjnego, że zmienione

powyższą nowelizacją przepisy u.k.s.c. stosuje się tylko do spraw wszczętych po

wejściu w życie ustawy nowelizującej, natomiast do spraw wszczętych przed dniem

10 marca 2007 r., mają zastosowanie przepisy u.k.s.c. z 2005 r. w brzmieniu

sprzed nowelizacji. W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie powodowie,

zwolnieniu od kosztów sądowych w całości, mieli obowiązek uiszczenia od apelacji

opłaty podstawowej po 30 zł, zgodnie z art. 100 ust. 2. zd. 2 w zw. z art. 14 ust. 2

i 3 u.k.s.c. z 2005 r., w brzmieniu sprzed wskazanej wyżej nowelizacji. Z uwagi na

to, że apelację wniósł w ich imieniu zawodowy pełnomocnik bez uiszczenia opłat

podstawowych, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. odrzucił apelację.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik powodów wskazując

na wątpliwości, jakie budzi wykładnia art. 2 ustawy nowelizującej z dnia 14 grudnia

2006 r. zarzucił, iż wykładnia gramatyczna dokonana przez Sąd Apelacyjny jest

niezgodna z ideą racjonalnego ustawodawcy oraz z sensem i celem nowelizacji,

którym było uporządkowanie przepisów dotychczasowych i ułatwienie stronom

i sądowi ich stosowania. Wykładnia ta jest także, zdaniem skarżących, niespójna

i niezgodna z art. 149 u.k.s.c. z 2005 r., przewidującym zasadę stosowanie nowych

przepisów w kolejnych stadiach postępowania oraz sprzeczna z art. 6 konwencji

z dnia 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i art.

45 Konstytucji, jako pozbawiająca powodów prawa do sądu oraz z art. 32

Konstytucji przewidującym zasadę równości wszystkich wobec prawa, bowiem

w rozpoznawanej sprawie doprowadziła do nierównego traktowania powodów, gdyż

apelacja powódki M. K.-H. została merytorycznie rozpoznana a apelacja powodów

A. D. i K. N. odrzucona, choć wszyscy znajdują się w takiej samej sytuacji

procesowej.

W oparciu o powyższe powodowie wnosili o uchylenie zaskarżonego

postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Pozwany Skarb Państwa w odpowiedzi na zażalenie wnosił o jego oddalenie

i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie, wniesionej pod rządami ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych z 1967 r., w której powodowie A. D. i K. N.

postanowieniem z dnia 13 maja 2002 r. zostali zwolnieni od kosztów sądowych, od

chwili zakończenia postępowania w pierwszej instancji, to jest od chwili wydania

wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 4 września 2008 r., miały zastosowanie

przepisy ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z 2005 r., co wynika z

art. 149 ust. 1 tej ustawy.

W tej dacie obowiązywały już znowelizowane przepisy u.k.s.c. z 2005 r.,

bowiem w dniu 10 marca 2007 r. weszła w życie ustawa nowelizująca z dnia 14

grudnia 2006 r., która uchyliła przewidziany w art. 14 ust. 2 i w art. 100 ust. 2

u.k.s.c. z 2005 r. obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej w wysokości 30 zł od

wszystkich pism podlegających opłacie wnoszonych przez stronę zwolnioną

w całości od kosztów sądowych przez sąd. Kwestie intertemporalne jakie rodziły się

po wejściu w życie powyższej ustawy nowelizującej rozstrzyga art. 2 tej ustawy

stanowiący, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje

się przepisy dotychczasowe.

Przepis ten był wielokrotnie przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego, który

jednolicie przyjmuje, że art. 2 nie odwołuje się do zasady stadialności

postępowania, jako kryterium rozstrzygającego o zastosowaniu przepisów nowej

ustawy, jak to czyni art. 149 u.k.s.c. z 2005 r., lecz jednoznacznie wskazuje, jako

kryterium stosowania nowych przepisów, wszczęcie sprawy po wejściu w życie

nowelizacji (porównaj między innymi orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia:

4 października 2007 r. V CZ 82/07, „Biuletyn SN” 2008, nr 2, s. 15, 22 czerwca

2007 r. V CZ 58/07, 2 sierpnia 2007 r. V CZ 70/07 i V CZ 78/07, 20 września

2007 r. II CZ 64/07, 4 października 2007 r. V CZ 82/07, 10 października 2007 r.

I CZ 113/07, 24 października 2007 r. IV CZ 75/07, 9 listopada 2007 r. V CZ 96/07

i V CZ 98/07, 27 listopada 2007 r. IV CZ 93/07, 30 listopada 2007 r. IV CZ 102/07,

11 stycznia 2008 r. V CZ 115/07, 6 marca 2008 r. I CZ 150/07- wszystkie nie publ.

oraz z dnia 23 stycznia 2008 r. II UZ 47/07, OSNP 2009/9-10/129 i z dnia 27

czerwca 2008 r. III CZP 48/08, OSNC 2009/7-8/102).

W świetle powyższej wykładni „sprawą wszczętą” w rozumieniu art. 2 ustawy

nowelizującej jest sprawa sądowa wszczęta przez stronę złożeniem pozwu lub

wniosku. W przepisie tym ustawodawca nie wprowadził zasady podwójnego

odesłania, a więc wyłączone jest stosowanie art. 149 ust. 1 u.k.s.c., w stosunku do

którego art. 2 jest przepisem szczególnym, opierającym się nie na zasadzie

stadialności lecz na zasadzie jednolitości postępowania. Dlatego data wniesienia

środka odwoławczego nie ma znaczenia dla stosowania znowelizowanej treści art.

100 ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 2 u.k.s.c. W konsekwencji takiego unormowania

obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej przez stronę zwolnioną od kosztów

sądowych został uchylony tylko w sprawach wszczętych po dniu 10 marca 2007 r.,

natomiast w sprawach wszczętych przed tą datą apelacja wniesiona po dniu

10 marca 2007 r. podlega opłacie podstawowej określonej w art. 14 ust. 2 i art. 100

ust. 2 u.k.s.c. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z dnia 14 grudnia

2006 r.

Jak stwierdził Sąd Najwyższy we wskazanej wyżej uchwale z dnia 27

czerwca 2008 r. III CZP 48/08, motywy, którymi kierował się ustawodawca

wprowadzając tego rodzaju regulację przejściową mogą budzić wątpliwości

z punktu widzenia racjonalności i celu nowelizacji, jednak brzmienie przepisu art. 2

ustawy nowelizującej jest tak jednoznaczne, że nie sposób przy wykładni pominąć

jego treści jednoznacznie wskazującej, iż zamiarem ustawodawcy było, aby

w sprawach wszczętych przed wejściem w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r.

miały zastosowanie przepisy dotychczasowe.

Jak wskazano wyżej taka wykładnia art. 2 w orzecznictwie Sądu

Najwyższego jest przyjęta jednolicie od chwili wejścia w życie nowelizacji u.k.s.c.

i utrwalona. Zawodowi pełnomocnicy stron, od których ustawodawca wymaga

specjalnych kwalifikacji, mają obowiązek, przy zachowaniu należytej staranności

zawodowej, zapoznawać się z orzecznictwem Sądu Najwyższego i uwzględniać je

w praktyce. Nie może być uzasadniony zarzut pozbawienia strony konstytucyjnego

prawa do sądu jeżeli przyczyną odrzucenia środka odwoławczego wniesionego

przez zawodowego pełnomocnika było nie uiszczenie opłat, mimo istnienia takiego

obowiązku wynikającego z jednoznacznego brzmienia przepisu ustawy oraz

utrwalonego i jednolitego w tym przedmiocie orzecznictwa Sądu Najwyższego.

Natomiast podnoszona w zażaleniu okoliczność nie odrzucenia, lecz

merytorycznego rozpoznania apelacji powódki M. K.-H.n, z oczywistych względów

nie może być przedmiotem oceny Sądu Najwyższego w niniejszym postępowaniu.

Biorąc wszystko to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 394 1 § 1 i 3

w zw. z art. 39814 k.p.c. oddalił zażalenie, a na podstawie art. 98 w zw. z art. 108

§ 1 oraz art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c. zasądził od wnoszących zażalenie powodów

na rzecz pozwanego Skarbu Państwa zwrot kosztów postępowania zażaleniowego.

jz