IV CZ 64/01 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 29 czerwca 2001 r., IV CZ 64/01

W zażaleniu do Sądu Najwyższego można powołać nowe fakty i dowody,

jeżeli potrzeba ich powołania powstała dopiero w postępowaniu toczącym się

na skutek tego zażalenia.

Sędzia SN Tadeusz Domińczyk (przewodniczący), Sędzia SN Mirosława

Wysocka, Sędzia SA Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wojciecha S. przeciwko Skarbowi

Państwa, Wojewódzkiemu Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w E. o

zapłatę, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 29

czerwca 2001 r. zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego w

Gdańsku z dnia 18 stycznia 2001 r.

oddalił zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 18 października 2000 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku

odrzucił kasację powoda Wojciecha S. od wyroku tego Sądu z dnia 11 lutego

1998 r. wobec tego, że jej braki formalne nie zostały usunięte w wyznaczonym

terminie. Powód wniósł zażalenie na to postanowienie, nie wykonał jednak w

terminie zarządzenia wzywającego do opłacenia wpisu sądowego od zażalenia,

złożył natomiast wniosek o przywrócenie terminu do jego uiszczenia.

Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2001 r. Sąd Apelacyjny wniosek ten oddalił i

odrzucił zażalenie na postanowienie wskazane na wstępie.

Postanowienie z dnia 18 stycznia 2001 r. zaskarżył powód, wnosząc o jego

uchylenie. Skarżący kwestionował ustalenie, że do uchybienia terminowi do

uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia doszło z jego winy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ze względu na zarzuty, na których oparte zostało zażalenie, jego kontrola

sprowadza się w pierwszej kolejności do rozpoznania – na podstawie art. 39319

w związku z art. 380 k.p.c. – postanowienia w tej części, w której dotyczy ono

oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 1999 r., I CKN 367/99,

OSNC 2000, nr 3, poz. 48 i uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

z dnia 31 maja 2000 r., III ZP 1/00, OSNC 2001, nr 1, poz. 1). (...)

Wbrew zarzutom skarżącego nie można uznać, by wykazał on, że uchybienie

terminowi do uiszczenia wpisu od wniesionego środka odwoławczego nastąpiło bez

jego winy. Jak ustalił Sąd Apelacyjny, powodowi doręczono wezwanie do

uiszczenia opłaty sądowej w dniu 10 listopada 2000 r. W wezwaniu tym określono

tygodniowy termin do wykonania zarządzenia pod rygorem odrzucenia zażalenia.

Skarżący uiścił wpis dopiero w dniu 27 listopada 2000 r., a więc po upływie

wyznaczonego terminu, uchybienie temu terminowi usprawiedliwiając chorobą,

uniemożliwiającą jego dochowanie. Do wniosku o przywrócenie terminu dołączył

jednak zaświadczenie lekarskie stwierdzające niezdolność do pracy w okresie od

dnia 21 listopada do dnia 28 listopada 2000 r. W ocenie Sądu Apelacyjnego,

zaświadczenie to nie stanowiło dowodu braku winy skarżącego w uchybieniu

terminu, bowiem dotyczyło okresu późniejszego, podczas gdy termin dokonania

czynności procesowej mijał w dniu 17 listopada 2000 r. W zażaleniu skarżący

podnosił, że okres jego choroby uniemożliwiającej mu dokonanie czynności

w terminie rozpoczął się wcześniej i trwał od dnia 7 listopada nieprzerwanie do dnia

28 listopada 2000 r. W zażaleniu nie potrafił wyjaśnić, z jakich przyczyn doszło do

wydania zaskarżonego postanowienia, przy czym jako najbardziej prawdopodobną

przyczynę wskazywał dołączenie do wniosku o przywrócenie terminu

niewłaściwego zaświadczenia.

Dowód braku winy obciąża wnoszącego o przywrócenie terminu i jego rzeczą

jest przedstawienie dowodów na tę okoliczność. W postępowaniu przed Sądem

drugiej instancji skarżący, co jest niewątpliwe, takich dowodów nie przedstawił.

Złożone przy wniosku zaświadczenie lekarskie dotyczyło innego okresu, a na

wyznaczoną dla rozpoznania tego wniosku rozprawę nie stawił się, pomimo

prawidłowego zawiadomienia. Dopiero do zażalenia dołączono zaświadczenie

obejmujące okres, w trakcie którego upłynął termin do dokonania czynności

procesowej.

W związku z treścią zarzutów skarżącego należało rozważyć, czy

w postępowaniu przed Sądem Najwyższym toczącym się na skutek zażalenia mogą

być powoływane nowe dowody. Na tak postawione pytanie należy udzielić

odpowiedzi twierdzącej. Kwestia ta mogła budzić kontrowersje przed nowelizacją

wprowadzoną ustawą z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks

postępowania cywilnego, ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów,

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy o komornikach

sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 48 poz. 554), jednak i wówczas przyjmowano, że do

rozpoznania zażalenia nie miały zastosowania przepisy o kasacji, pomimo

uregulowania instytucji zażalenia do Sądu Najwyższego w rozdziale dotyczącym

tego szczególnego środka odwoławczego (por. postanowienie z dnia 30 listopada

1999 r., I CZ 72/99, OSNC 2000, nr 6, poz. 109). Wskazywano bowiem na przepis

art. 39319 k.p.c., z którego wynikało, że jeżeli nie ma szczególnych przepisów o

postępowaniu przed Sądem Najwyższym, do postępowania tego stosuje się

odpowiednio przepisy o apelacji. Przepisy te dopuszczały zaś powoływanie w

apelacji nowych faktów i dowodów.

W obecnym stanie prawnym możliwość powoływania nowych faktów i

dowodów w zażaleniu wnoszonym do Sądu Najwyższego nie może budzić

wątpliwości. Znowelizowany art. 39318 k.p.c. stanowi w § 3, że do zażalenia stosuje

się odpowiednio przepisy art. 3932, art. 394 § 2 i 3 oraz art. 397 k.p.c. Zgodnie

z art. 397 § 2 k.p.c., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się

odpowiednio przepisy o postępowaniu apelacyjnym. Z treści art. 394 § 3 k.p.c.

wynika natomiast między innymi, że zażalenie powinno zawierać również zwięzłe

uzasadnienie ze wskazaniem w razie potrzeby nowych faktów i dowodów.

„Odpowiednie” stosowanie tych przepisów musi uwzględniać specyfikę

postępowania przed Sądem Najwyższym, a zwłaszcza to, że Sąd ten nie będąc

"sądem faktu" nie może dokonywać ustaleń odmiennych niż dokonane przez sąd

drugiej instancji. W razie zatem uznania, że zażalenie powołuje się na nowe fakty

czy dowody, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym

postanowieniu, postanowienie to musi zostać uchylone.

Jak wskazano wyżej, skarżący może w zażaleniu wskazywać nowe fakty lub

dowody „w razie potrzeby”. Może to zatem nastąpić jedynie wówczas, gdy

konieczność udowodnienia faktu powstała dopiero na etapie postępowania

toczącego się na skutek zażalenia, a nie wtedy, gdy istniała już wcześniej, jednak

strona zaniechała powołania wniosków dowodowych bądź powołała dowody, które

okazały się nieprzydatne.

Sytuacja taka w sprawie jednak nie zachodzi. Nie może budzić wątpliwości, że

w postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu do dokonania czynności

procesowej istnieje potrzeba wykazania, że terminu strona nie dochowała bez

własnej winy. Skarżący złożył na tę okoliczność zaświadczenie lekarskie

stwierdzające jego chorobę. Przez własne jednak zaniedbanie złożył zaświadczenie

dotyczące innego okresu niż ten, w jakim miała zostać dokonana czynność

procesowa, a przyczyn tego zaniedbania skarżący nawet nie próbował w zażaleniu

wyjaśnić. Nie można w tej sytuacji uznać, by uświadomienie sobie własnego

zaniedbania w tym zakresie i to tylko na skutek doręczenia uzasadnienia

postanowienia oddalającego wniosek o przywrócenie terminu do opłacenia

zażalenia, stanowiło „potrzebę”, o jakiej mowa w art. 394 § 3 k.p.c. Takie nowe

dowody należałoby pominąć.

W tej sytuacji prawidłowo uznał Sąd Apelacyjny, że braki formalne zażalenia

na postanowienie w przedmiocie odrzucenia kasacji nie zostały usunięte w terminie,

wobec czego zażalenie to należało odrzucić.

Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji (art. 385 k.p.c. w związku z

art. 397 § 2 k.p.c. i art. 39318 § 3 k.p.c.).