IV CZ 63/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 63/11

POSTANOWIENIE

Dnia 20 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z powództwa Ewy W.

przeciwko Gospodarczemu Bankowi SA w P.

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 października 2011 r.,

zażalenia strony pozwanej

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim wyroku

Sądu Apelacyjnego

z dnia 9 grudnia 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010 r. Sąd Apelacyjny w sprawie z powództwa

Ewy W. przeciwko Gospodarczemu Bankowi S.A. w P. o pozbawienie tytułu

wykonawczego

wykonalności

oddalił

apelację

powódki

od

wyroku

Sądu

Okręgowego z dnia 8 lipca 2010 r. Kosztami postępowania apelacyjnego

poniesionymi przez pozwanego Sąd nie obciążył powódki. Strona pozwana wniosła

zażalenie na rozstrzygnięcie o kosztach postępowania na podstawie art. 394 § 1

pkt 2 k.p.c. Zdaniem skarżącej w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony

przypadek, który uzasadniałby nieobciążanie powódki kosztami. Skarżąca wniosła

o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

i

zasądzenie

zwrotu

kosztów

postępowania apelacyjnego w kwocie 2.700 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 108 § 1 k.p.c. sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu

kończącym sprawę w instancji. Stosownie do art. 98 § 1 k.p.c., strona

przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie

koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Powołany

przepis ustanawia dwie zasady rozstrzygania o kosztach procesu, tj. zasadę

odpowiedzialności za wynik procesu oraz zasadę orzekania o zwrocie kosztów

niezbędnych i celowych.

Wyjątkiem od wskazanej reguły jest orzeczenie o kosztach postępowania na

podstawie art. 102 k.p.c., według którego w wypadkach szczególnie uzasadnionych

sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać

jej w ogóle kosztami. Treść przepisu przemawia za tezą, że jego wykładnia nie

może być rozszerzająca (por. postanowienie SN z dnia 13 października 1976 r.,

IV PZ 61/76, LEX nr 7856, postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2007 r., V CSK

292/06, LEX nr 232807), a w konsekwencji zastosowanie art. 102 k.p.c. może mieć

miejsce w sytuacjach wyjątkowych.

Zastosowanie art. 102 k.p.c. wymaga wprawdzie uwzględnienia dokonania

oceny ostatecznego wyniku sprawy, lecz podlega dyskrecjonalnej ocenie

sędziowskiej. Ustalenie, czy takie szczególne wypadki zachodzą, ustawodawca

pozostawił swobodnej ocenie sądu (por. wyrok SN z dnia 22 listopada 2006 r.,

V CSK 292/06, niepubl., postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia

2007 r., I CZ 110/07, niepubl.; z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 112/09, niepubl.; z dnia

13 lipca 2011 r., III CZ 32/11, niepubl.). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie

okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie. Skorzystanie z przepisu art.

jest

k.p.c.

zatem

suwerennym

uprawnieniem

jurysdykcyjnym

sądu

orzekającego.

Sąd Apelacyjny przedstawił wyczerpujący wywód odnoszący się do

celowości zastosowania normy wyrażonej w art. 102 k.p.c. Sąd stwierdził, że

przemawia za tym nie tylko sytuacja materialna powódki, która nie pozwalałaby jej

na poniesienie kosztów procesu, lecz także sytuacja procesowa. Uznano, że nakład

pracy pełnomocnika strony pozwanej – radcy prawnego Wojciecha W. – nie był

znaczny, gdyż ograniczał się do uczestnictwa w jednym posiedzeniu wyznaczonym

na rozprawę - tj. w dniu 9 grudnia 2010 r. – oraz do złożenia odpowiedzi na

apelację (k. 234 – 238). Należy ponadto zauważyć, że na rozprawie nie stawił się

pełnomocnik pozwanej, lecz działający na podstawie upoważnienia aplikant

radcowski Joanna C. W trakcie rozprawy pozwany wniósł o oddalenie apelacji, jak

również wniósł o nieuwzględnienie wniosku dowodowego jako spóźnionego. Po

oddaleniu zgłoszonych w postępowania apelacyjnym wniosków dowodowych,

strona pozwana podtrzymała swoje żądania. Sąd Apelacyjny stwierdził także, iż z

perspektywy zastosowania art. 102 k.p.c. nie można pominąć, że pozwany jest

stroną profesjonalną, a toczenie takich procesów niewątpliwie jest związane z jego

działalnością.

Wprawdzie

powód

wnosząc

powództwo

powinien

rozważyć

zasadność swojego roszczenia, lecz zwrócono uwagę, że powódka działała bez

pomocy profesjonalnego pełnomocnika, zaś ocena zasadności roszczeń była

utrudniona ze względu na konieczność przeprowadzenia analizy skomplikowanych

zmian w stanie prawnym.

Art.

k.p.c.

znajduje

zastosowanie

„w

wypadkach

szczególnie

uzasadnionych”, które nie zostały ustawowo zdefiniowane i są oceniane przez sąd

orzekający na tle okoliczności konkretnej sprawy. Do okoliczności tych m.in. zalicza

się, wskazaną przez sąd, sytuację majątkową i osobistą strony, powodującą, że

obciążenie jej kosztami - w całości lub w części - może pozostawać w kolizji

z zasadami współżycia społecznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego dnia

21 lipca 2011 r., V CZ 32/11, niepubl.). Przy zastosowaniu art. 102 k.p.c. mogą być

również

brane

pod

uwagę

okoliczności

dotyczące

charakteru

sprawy

(por. postanowienie SN z dnia 21 lipca 2011 r., V ZC 54/11,niepubl.). Analiza

uzasadnienia Sądu Apelacyjnego przekonuje, że zasada przyjęta przez ten Sąd

mieści się w dyspozycji omawianego przepisu.

Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 394 1 § 3 w zw. z art.

39814 k.p.c. zażalenie oddalił.