IV CZ 63/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 63/08

POSTANOWIENIE

Dnia 21 sierpnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

SSN Antoni Górski

w sprawie z powództwa D. J.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w B.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 sierpnia 2008 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 9 maja 2008 r., sygn.

akt I ACa (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił apelację powódki

sporządzoną przez jej pełnomocnika będącego radcą prawnym ze względu na

nieuiszczenie od niej opłaty. Podniósł, że skoro powódka wywodziła swoje roszczenie z

art. 491 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (jednolity

tekst: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116) i w związku z tym korzystała jedynie z

ustawowego zwolnienia od opłaty od pozwu, to miała obowiązek opłacenia tego środka

odwoławczego. Skoro wniósł go radca prawny bez spełnienia tego obowiązku

fiskalnego, to podlegał on odrzuceniu a limine na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c.

W zażaleniu opartym na naruszeniu art. 2 ust. 2 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28

lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398,

dalej „u.k.s.c.") w zw. z art. 49 i art. 491 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i art.

1302 § 3 k.p.c., a także art. 45 ust. 1 w zw. z art. 176 Konstytucji i art. 75 Konstytucji

pełnomocnik powódki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie

sprawy Sądowi Apelacyjnemu do rozpoznania apelacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wynikające z art. 49 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych roszczenie

o przeniesienie

na

rzecz

uprawnionego

własności

lokalu

spółdzielczego

jest

rozpoznawane w postępowaniu nieprocesowym według przepisów o zniesieniu

współwłasności

i

jego

„koszty

sądowe

postępowania

ponosi

spółdzielnia".

Rozpoznawane natomiast roszczenie o ustanowienie prawa odrębnej własności lokalu

jest rozpoznawane w procesie. Pozew w tym wypadku wolny jest od opłaty sądowej, zaś

koszty postępowania sądowego pokrywa spółdzielnia (art. 49 1 in fine tej ustawy). Już z

tego względu art. 49 ustawy o spółdzielniach nie mógł mieć w sprawie zastosowania i w

związku z tym zarzut dotyczący jego obrazy był oczywiście bezpodstawny.

Niewątpliwie zdanie drugie art. 491 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych nie

jest zharmonizowanie z przepisami ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych,

w której pojęcie kosztów sądowych obejmuje zarówno opłaty sądowe, jak i wydatki.

Każda jednak wykładnia musi być racjonalna, tj. nie może prowadzić do absurdalnych

wyników. Skoro zatem w analizowanym przepisie opłacie sądowej od pozwu

przeciwstawione są koszty postępowania sądowego, to należy dojść do wniosku, że to

ostatnie wyrażenie obejmuje tylko wydatki. Jak trafnie wskazał Sąd Apelacyjny powódka

w sprawie była więc zwolniona wyłącznie od uiszczenia opłaty sądowej od konkretnej

czynności procesowej, tj. od pozwu i powinna była uiścić opłatę sądową od apelacji.

Obowiązek ten wynika z art. 3 ust. 1 i 2 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 2 u.k.s.c.

Wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 maja 2008 r., P 18/07

dotyczy innej kwestii, tj. możliwości odrzucenia a limine apelacji wniesionej przez

profesjonalnego pełnomocnika dotkniętej brakami określonymi w art. 368 § 1 pkt 1, 2, 3 i

5 k.p.c., a nie istotnego w sprawie braku fiskalnego. Należy zauważyć, że podobne

rozwiązanie legislacyjne jak zawarte w art. 1302 § 3 k.p.c. zawierał już art. 17 ustawy z

dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity,

Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm.). Nałożenie na profesjonalnego pełnomocnika

zwiększonych wymagań procesowych samo przez się nie narusza wskazanych norm

konstytucyjnych

i

podyktowane

jest

koniecznością

zapewnienia

sprawności

postępowania. Na marginesie można zauważyć, że Sąd Najwyższy już wyjaśnił, że

jeżeli strona korzysta nieprawidłowo z przysługującego jej prawa do zaskarżenia

orzeczenia sądowego i wskutek tego spotyka się z uzasadnionym odrzuceniem środka

odwoławczego nie może skutecznie odwoływać się do art. 45 Konstytucji, ani nawet do

art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności dla wykazania, że

została

pozbawiona

możliwości

sprawiedliwego

rozpatrzenia

jej

sprawy

(por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2000 r., II CKN 713/00, LEX 51983).

Skoro Spółdzielnia Mieszkaniowa podjęła już uchwałę nr (…)/2007 w sprawie

określenia przedmiotu odrębnej własności lokali, to nieuprawnione jest stanowisko,

jakoby powódka została wywłaszczona z lokalu mieszkalnego stanowiącego jej

własność.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39814 w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c.).