IV CZ 61/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 61/08

POSTANOWIENIE

Dnia 21 sierpnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jan Górowski

SSN Antoni Górski

w sprawie ze skargi S. K.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego

z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt I ACa (…)

w sprawie z powództwa S, K,

przeciwko J. P. i M. P.

o ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 sierpnia 2008 r.,

zażalenia skarżącego S. K. na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 18 kwietnia 2008

r., sygn. akt I ACa (…),

1. oddala zażalenie,

2. przyznaje adwokatowi A. G. od Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w T.) kwotę

1200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej skarżącemu w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2008 r. Sąd Apelacyjny odrzucił – jako

nieopartą na ustawowej podstawie – skargę powoda o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 22 listopada 2006 r., wydanym

w sprawie z powództwa S. K. przeciwko J. P. i M. P. o stwierdzenie nieważności umowy

sprzedaży (art. 410 § 1 k.p.c.). W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny przytoczył następujące

ustalenia i wnioski.

W złożonej skardze powód powołał się na podstawę określoną w art. 403 § 2 k.p.c.

i twierdził, że okolicznością uzasadniającą wznowienie, z której nie mógł skorzystać w

poprzednim postępowaniu, jest jego stan umysłowy. Stan ten był wprawdzie oceniany

przez biegłych specjalistów, ale tylko pod kątem poprawności czynności umysłowych przy

zawieraniu umowy sprzedaży, nie zaś pod kątem szybkości pojmowania i zdolności

rozumienia poszczególnych czynności procesowych w toku postępowania sądowego.

Tymczasem stan umysłowy powoda sprawiał, że nie rozumiał on znaczenia oraz skutków

czynności procesowych i to zarówno czynności podejmowanych przez siebie, jak i przez

stronę przeciwną oraz Sąd orzekający. Z uzyskanego zaświadczenia lekarskiego wynika

występowanie u powoda opóźnienia w pojmowaniu bieżących czynności. Opóźnienie to

istniało już w toku postępowania, ale powód zdał sobie z tego sprawę dopiero po

zakończeniu postępowania i uzyskaniu orzeczenia Powiatowego Zespołu d/s Orzekania

o Niepełnosprawności w G. z dnia 25 lutego 2008 r. Innymi słowy, dopiero wówczas

uzyskał świadomość podstawy wznowienia postępowania.

Samo sformułowanie zarzutów w sposób odpowiadający przewidzianym w ustawie

podstawom wznowienia nie oznacza – stwierdził Sąd Apelacyjny – że w konkretnej

sprawie skarga rzeczywiście została oparta na takiej podstawie. Powód powołał się na

stan swego zdrowia, który był już przedmiotem analizy Sądu Apelacyjnego w

postępowaniu poprzedzającym wydanie wyroku z dnia 22 listopada 2006 r. Analiza

dotyczyła okresu, w którym doszło do zawarcia umowy sprzedaży, tylko bowiem ta

okoliczność – podkreślił Sąd Apelacyjny – mogła mieć wpływ na wynik sprawy.

Okoliczności podnoszone w skardze, takie jak szybkość pojmowania i zdolność

rozumienia czynności podejmowanych w toku postępowania sądowego, muszą pozostać

bez znaczenia, ponieważ w toku postępowania, w tym także postępowania przed Sądem

pierwszej instancji, powód był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika

procesowego. Poza tym przepis art. 403 § 2 k.p.c. ma na względzie tylko takie

okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.

Fakt osobistych ograniczeń intelektualnych powoda nie miał natomiast wpływu na wynik

sprawy, skoro powód korzystał z pomocy adwokata. Konkludując, Sąd Apelacyjny uznał,

że skarga powoda nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia i z tej

przyczyny ulega odrzuceniu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie powód zarzucił naruszenie art. 403 § 2

k.p.c. przez uznanie, że przepis ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, mimo

że stanowi on podstawę wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności

faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z

których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W konkluzji żalący

wniósł o „orzeczenie dopuszczalności wznowienia i przekazanie sprawy Sądowi drugiej

instancji do merytorycznego rozpoznania”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Żalący wywodzi, że – wbrew odmiennej ocenie Sądu Apelacyjnego – wniesiona

skarga została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, gdyż z uzyskanego

zaświadczenia lekarskiego wynika rozpoznane u niego opóźnienie w pojmowaniu

bieżących czynności, które istniało już w toku postępowania, a z którego zdał sobie

sprawę dopiero po jego ukończeniu.

Tezy tej nie można uznać za uzasadnioną. Żalący powołał się na uzyskane

orzeczenie Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia 25

lutego

2008

r.

i

wynikający

z

niego

fakt

stwierdzenia

znacznego

stopnia

niepełnosprawności, wymagającej stałej pomocy innej osoby. Uzyskanie wspomnianego

orzeczenia nie jest równoznaczne z wykryciem środka dowodowego, który mógłby mieć

wpływ na wynik sprawy, a z którego strona nie mogła skorzystać w poprzednim

postępowaniu. Utrwalony jest bowiem pogląd, że środek dowodowy powstały po

uprawomocnieniu się wyroku nie stanowi podstawy wznowienia w rozumieniu art. 403 § 2

k.p.c. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2005 r., IV CZ

96/05, niepubl. i z dnia 17 listopada 2005 r., I CZ 125/05, niepubl.). Co się zaś tyczy

nowych okoliczności, o których mowa w powołanym przepisie, to muszą one być tego

rodzaju, aby powołanie ich mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd Apelacyjny natomiast

niewadliwie uznał, że ograniczenia intelektualne żalącego nie mogły mieć wpływu na

wynik sprawy, skoro korzystał on z pomocy profesjonalnego pełnomocnika procesowego.

Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 w związku

z art. 3941 § 2 k.p.c. oddalił zażalenie powoda jako pozbawione uzasadnionych podstaw,

postanawiając o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej po myśli § 6, § 13 ust. 2 i § 19

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za

czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).