IV CZ 60/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 60/10

POSTANOWIENIE

Dnia 24 września 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Budowlanego S.(...) Spółki z o.o. w B.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w K.

o zmianę treści umowy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 września 2010 r.,

zażalenia strony pozwanej

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punktach I i III wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 3 marca 2010 r., sygn. akt I ACa (…),

I. odrzuca zażalenie na postanowienie rozstrzygające o zwrocie kosztów

procesu zawarte w pkt. I (pierwszym) wyroku;

II. uchyla postanowienie zawarte w pkt. III (trzecim) wyroku i w tym zakresie

przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Pozwana

Spółdzielnia

zaskarżyła

zażaleniem

skierowanym

do

Sądu

Najwyższego postanowienie w przedmiocie orzeczenia o zwrocie kosztów procesu od

powoda na rzecz pozwanej, zawarte w pkt I i III sentencji wyroku Sądu Apelacyjnego z

dnia 3 marca 2010 roku [sygn. akt I ACa (…)]. Żaląca zarzuciła nieprawidłowe

rozliczenie kosztów procesu wskutek niezasądzenia wszystkich należnych jej kosztów

procesu i wniosła o zasądzenie innych wyższych kwot. Pozwana twierdzi, że Sąd drugiej

instancji, oddalając powództwo wyrokiem reformatoryjnym i orzekając o kosztach nie

uwzględnił pełnej kwoty zaliczki wpłaconej przez pozwaną na poczet sporządzenia opinii

biegłego sądowego, a nadto nie dokonał rozliczenia kosztów w postaci uiszczonej przez

pozwaną opłaty od uwzględnionej w całości apelacji, orzekając tylko o kosztach

zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Powód w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie i o zasądzenie

kosztów postępowania zażaleniowego, twierdząc m.in. że w zasądzonej kwocie kosztów

procesu za drugą instancję mieści się część uiszczonej przez pozwanego opłaty od

apelacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej rozstrzygnięcia

o kosztach procesu w postępowaniu apelacyjnym (pkt III sentencji wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 3 marca 2010 roku), zaś w części dotyczącej rozstrzygnięcia o

kosztach procesu przed Sądem pierwszej instancji (pkt I sentencji przywołanego

wyroku) podlega ono odrzuceniu, jako niedopuszczalne ze względu na treść art. 394 1 §

1 pkt 2 k.p.c.

Podniesione

rozstrzygnięcia

o

przez

skarżącego

kosztach

zarzuty

postępowania

kwestionujące

apelacyjnego

nie

prawidłowość

są

możliwe

do jednoznacznej ich oceny i weryfikacji ze względu na nadmierną zwięzłość

uzasadnienia rozstrzygnięcia o kosztach tego postępowania, ograniczającego się do

jednego zdania: „O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 98 k.p.c.”

(por. postanowienie SN z dnia 22 kwietnia 2010 roku, sygn. akt II CZ 1/10, niepubl.).

Ponieważ

strona

powodowa

okazała

się

stroną

przegrywającą

sprawę

w następstwie wyroku reformatoryjnego Sądu odwoławczego, to z mocy artykułu 98

k.p.c., obowiązana jest zwrócić pozwanej na jej żądanie koszty procesu niezbędne do

celowego dochodzenia praw przez pozwaną i jej celowej obrony (por. postanowienie SN

z dnia 1 lutego 2010 roku, sygn. akt V CZ 1/10, niepubl. postanowienie SN z dnia 7 maja

2010 roku, sygn. akt III CZ 12/10, niepubl.). W tej sytuacji zadaniem Sądu drugiej

instancji powinna więc być ocena niezbędności kosztów poniesionych przez pozwaną.

Wynik procesu w przedmiotowej sprawie dowiódł celowości i niezbędności uiszczenia

przez pozwaną opłaty od uwzględnionej w całości apelacji w wysokości 8.471 zł, która to

kwota – co oczywiste - nie została uwzględniona w całości w zasądzonych w wysokości

5400 złotych kosztach procesu przed Sądem drugiej instancji, bo obejmujących

wyłącznie koszty zastępstwa procesowego.

Odnośnie

zaś

do

zaskarżonego

przez

pozwaną

rozstrzygnięcia

Sądu

odwoławczego o kosztach procesu przed Sądem pierwszej instancji, w następstwie

wydania orzeczenie reformatoryjnego, podnieść należy, że takie rozstrzygnięcie nie jest

orzeczeniem co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu

pierwszej instancji, a zatem - ze względu na treść art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. - nie podlega

ono kontroli Sądu Najwyższego. W judykaturze zwraca się słusznie uwagę, że sądem

pierwszej instancji rozstrzygającym o kosztach procesu jest ten sąd, do którego kognicji

należy orzekanie po raz pierwszy o zwrocie tych kosztów. Zażalenie do Sądu

Najwyższego służy zatem tylko na postanowienie sądu drugiej instancji co do kosztów

procesu i to w takim zakresie, w jakim mogło być ono wydane przez ten sąd w

orzeczeniu kończącym postępowanie apelacyjne. W konsekwencji zażalenie do Sądu

Najwyższego na podstawie art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. przysługuje na postanowienie sądu

drugiej instancji o kosztach postępowania apelacyjnego, a także o kosztach

postępowania kasacyjnego w przypadku uprzedniego uchylenia przez Sąd Najwyższy

wyroku sądu drugiej instancji i przekazania sprawy temu sądowi do ponownego

rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego (art. 108 § 2 w

zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., por. postanowienie SN z dnia 23 czerwca 2010 roku,

sygn. akt II CZ 45/10, niepubl.). Orzeczenia o kosztach postępowania przed Sądem

pierwszej instancji, wydanego w konsekwencji reformatoryjnego orzeczenia przez Sąd

drugiej instancji, nie można zatem uznać za orzeczenie tego sądu co do kosztów

procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia przez sąd pierwszej instancji, a tym

samym za orzeczenie na które, zgodnie z art. 394 1 § 1 pkt 2 k.p.c., przysługuje

zażalenie do Sądu Najwyższego. Sąd odwoławczy rozstrzygając bowiem o kosztach

procesu przed Sądem pierwszej instancji rozstrzyga w istocie o kosztach procesu, które

były uprzednio przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd pierwszej instancji.

Wniesione zażalenie w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach procesu w

postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji (pkt I sentencji wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 3 marca 2010 roku) podlega jako niedopuszczalne odrzuceniu na

podstawie art. 3941 § 3 zw. z art. 39821 i art. 373 k.p.c., zaś w części dotyczącej

rozstrzygnięcia o kosztach procesu przed Sądem drugiej instancji (pkt III sentencji

wyroku) podlega ono uwzględnieniu stosownie do art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39815 §

1 k.p.c. W przedmiocie kosztów postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie

art. 108 § 2 k.p.c.